John G. Avildsen (links) en de Oscars voor Rockey in 1977. Tweede van rechts is hoofdrolspeler en scenarioschrijver Sylvester Stallone.
John G. Avildsen (links) en de Oscars voor Rockey in 1977. Tweede van rechts is hoofdrolspeler en scenarioschrijver Sylvester Stallone. © Hollandse Hoogte

Regisseur Rocky en Karate Kid had niks op met vechtsport

Postuum John G. Avildsen (81)

De koning van de underdog, zo noemden ze hem in Hollywood, de vrijdag op 81-jarige leeftijd overleden regisseur John G. Avildsen. Hij had niks met boksen en ook niet met karate, maar regisseerde met Rocky (1976) en The Karate Kid (1984) twee van 's werelds bekendste vechtsportfilms. Melodrama's waarin de onderliggende partij tegen alle verwachting in het beste uit zichzelf haalt. De mislukte bokser Rocky 'The Italian Stallion' Balbao, die het vijftien ronden volhoudt tegen wereldkampioen Apollo Creed. En de iele scholier Daniel (Ralph Macchio), die na wat karateles van zijn buurman Mr. Miyagi afrekent met de pesters van de foute dojo Cobra Kai.

Films vol emotie en ontlading, waarbij het publiek met een goed gevoel de zaal uitliep. Een hele generatie scholieren, ook in Nederland, oefende in de jaren tachtig op die kraanvogelschop van Daniel-san. En Rocky bood de Amerikanen de benodigde balsem na tien jaar tegencultuur, Vietnamoorlog en Watergate: hoop, belichaamd door een gebutste en nooit opgevende arbeidersheld.

Het tienvoudig voor een Oscar genomineerde Rocky zegevierde tijdens de legendarische 49ste editie: beste film, beste regie, beste montage. Vóór medekandidaten Taxi Driver, All the President's Men en Network. Of die bekroning nou terecht was of niet, de Amerikaanse film stond er goed voor in 1977.

Schildpadjes

De in 1935 nabij Chicago geboren Avildsen leerde het vak als regie-assistent van Arthur Penn en Otto Preminger. Hij maakte naam met zijn lowbudgetdebuut Joe (1970), met Peter Boyle als hippiehatende fabriekswerker. Zijn volgende drama, Save the Tiger (1973), leverde Jack Lemmon een Oscar op voor zijn rol als radeloze ondernemer met een praktisch failliet bedrijf.

Eerst zag Avildsen niks in Rocky: hij zette zijn boksaversie pas opzij toen hij de scène in het script las waarin de goeiige Balboa thuis tegen z'n schildpadjes praat. Scenarist Sylvester Stallone was destijds een relatief onbekende acteur, maar stond er op dat hij zelf de hoofdrol zou spelen. Het budget werd om die reden naar beneden bijgesteld: niemand voorzag dat dit de best bezochte film van het jaar zou worden.

Avildsen ging desondanks met Stallone in zee, met spijt achteraf

Avildsen zag af van de regie van Rocky 2. De latere Rocky's bleken stuk voor stuk onvergelijkbaar met de eerste: de tragiek, die de heroïek zo mooi in balans hield, was eraf.

Dat er voor de eerste film zo weinig geld was, noemde Avildsen later een voordeel, zelfs een voorwaarde voor het succes. De romantische schaats-scène in Rocky, evenzeer een relatie- als een boksdrama, werd noodgedwongen na sluitingstijd van de ijsbaan gefilmd, omdat er geen geld was voor figuranten. Het bleek veel mooier, zo stil. Dat Rocky voor de wedstrijd een te grote badjas droeg, was een foutje van de kledingafdeling - maar het klopte.

Avildsen regisseerde wel de twee vervolgdelen van zijn Karate Kid-franchise en stapte in 1990 weer in bij Rocky voor het vijfde deel, waarin de bokser zou sterven. In het script althans: de studio verbood zo'n ongunstig einde. Rocky was als Superman en Batman, hij mocht nooit meer weg. Avildsen ging desondanks met Stallone in zee, met spijt achteraf: Rocky V werd het door fans en critici minst gewaardeerde en meest overbodige deel in de reeks.

Grote publiekshits regisseerde hij nadien niet meer. Avildsen laatste speelfilm is Inferno uit 1999, een formulefilm met actieheld Jean-Claude Van Damme. Zoals het een underdog-koning betaamt, gaf de aan kanker overleden regisseur nooit op. In 2016, 80 jaar oud, speculeerde hij nog over een comeback: 'Ik heb twee of drie scripts liggen waar ik aan schaaf.'

Een documentaire over Avildsen, getiteld King of the Underdogs, was al in de maak en wordt later dit jaar in roulatie gebracht.