© ANP/ Roos Koole

Zzp'er aan de top óf onderaan inkomenspiramide

De bijna 800 duizend Nederlandse zzp'ers bevinden zich ofwel aan de top van de inkomenspiramide, of stijf onderaan. Ruim eenvijfde van de zzp'ers behoorde in 2014 tot de bovenste 10 procent van de piramide met een gemiddeld inkomen van 73 duizend euro, terwijl bijna 100 duizend zzp'ers dat jaar moesten rondkomen van 6.600 euro.

Dat blijkt uit vandaag gepubliceerde cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek over de alsmaar aanzwellende schare zelfstandigen zonder personeel in de Nederlandse economie. De cijfers bieden een begin van een antwoord op de kernvragen in het verhitte zzp-debat: zijn zzp'ers vooral zelfstandigen zonder poen en is het zzp-schap slechts een vijgenblad voor verkapte werkloosheid en uitgeholde arbeidsrechten? Of zijn het vooral zelfstandigen zonder (financiële) problemen, toonbeelden van 21ste eeuw ondernemersschap?

Voor beide antwoorden valt iets te zeggen, blijkt uit de CBS-cijfers. De grootste groepen zzp'ers zitten namelijk in de twee hoogste inkomensgroepen en in de allerlaagste. Naast de 162 duizend zzp'ers in de bovenste 10 procent van de inkomenspiramide zaten nog eens 102 duizend zzp'ers een treetje lager met een gemiddeld inkomen van 41 duizend euro.

Tegenover deze grootverdieners staat een grote groep van zzp'ers die alle zeilen moeten bijzetten om rond te komen. Bijna de helft van de zzp'ers verdient (veel) minder dan 25 duizend euro per jaar. Boven de groep van bijna 100 duizend zzp'ers met een gemiddeld inkomen van 6.600 euro zitten bijvoorbeeld 49 duizend zzp'ers met een inkomen van 14 duizend euro en 48 duizend zzp'ers met 16,5 duizend euro aan inkomen.

De verschillen tussen sectoren zijn groot. Zzp'ers verdienen het meest in de financiële dienstverlening, gezondheidszorg (bijvoorbeeld als medisch specialist) en in de zakelijke dienstverlening. Het moeilijkst hebben zzp'ers het in de horeca, de sector cultuur, sport en recreatie en in de categorie 'overige dienstverlening', waartoe onder meer kappers, fotografen en stomerijen behoren.

In de cultuursector, waar het gemiddelde inkomen 22 duizend euro bedroeg, verdiende bijvoorbeeld één op de zes zzp'ers slechts 6.600 euro, waarvan 5.000 euro puur uit ondernemerschap, en de rest via neveninkomsten als loon, pensioen of een uitkering.

De bijna 800 duizend Nederlandse zzp'ers verdienden in 2014 gemiddeld ruim 34 duizend euro. Daarmee was hun inkomen beduidend lager dan dat van overheidspersoneel (45,8 duizend euro) en iets lager dan dat van werknemers in het bedrijfsleven (35,3 duizend euro). De half miljoen zzp'ers die uitsluitend van hun ondernemerschap leven, deden het dan weer iets beter met een inkomen van 36 duizend euro. Het inkomen van zzp'ers daalde tussen 2011 en 2014 met 3 procent.

Van de meer dan 1,3 miljoen Nederland die als zzp'er werken, halen zes op de tien, oftewel een kleine 800 duizend, hun belangrijkste inkomen uit het ondernemerschap, terwijl vier op de tien het vooral naast hun loon, pensioen of uitkering doet.


Johan Senneker (57 jaar)

'Ik ben adviseur op facilitair gebied (beveiliging, schoonmaak) en interim-manager. Het is af en toe lastig continuïteit te behouden. Ik heb weleens tijden gehad dat ik weken geen klussen had. Dat is op zichzelf geen probleem als je daarmee rekening houdt; in de vette tijden moet gespaard worden voor de magere tijden. Zo ben ik afgelopen zomer bijvoorbeeld niet op vakantie geweest; dat risico kon ik niet nemen.

'Gemiddeld zit mijn inkomen op modaal tot anderhalf modaal, daar moeten nog wel aftrekposten vanaf zoals de oudedagvoorziening.

'Om zzp'ers af te schilderen als profiteurs of schijnzelfstandigen vind ik te zwart-wit. Veel fiscale voordelen zijn tijdelijk en daarnaast neem je grote risico's als zzp'er. Je moet immers zelf maatregelen nemen voor je oude dag en arbeidsongeschiktheid.

'Ik denk dat de regels om schijnzelfstandigheid tegen te gaan goed zijn, maar ook daar bestaat een groot grijs gebied. Voor een zzp'er in de bouw bijvoorbeeld is het relatief gemakkelijk om aan een bepaald aantal klussen te komen van verschillende opdrachtgevers. In mijn branche is de kans groter om klussen voor langere tijd te krijgen.'

Jeroen Beekman (34 jaar)

'Bij mij gaan de zaken hartstikke goed! Er is namelijk een schaarste aan goede mensen in mijn sector. Ik ben it-architect. Ik help grote bedrijven bij het ontwerpen van hun ict-infrastructuur. Mijn klussen krijg ik deels door mijn eigen netwerk en deels via intermediairs. Als ik iets succesvol afrond, gaat dat van mond tot mond en weten opdrachtgevers me te vinden. Wat betreft inkomen zit ik ruim boven dubbel modaal.

'Gevaarlijk aan het zzp-schap vind ik de mensen aan de onderkant die denken slim te zijn door zelfstandig te worden, maar geen verzekeringen afsluiten. Als er dan iets gebeurt hebben ze een probleem denk aan bouwvakkers of schilders. Wat mensen vaak vergeten als ze iemand zoals ik een profiteur noemen, is dat ik een enorm risico loop. Als een van mijn klanten failliet gaat, dan zit ik in de problemen.

'Regelingen voor het verplicht afdragen van pensioenen en dergelijke vind ik neigen naar betutteling. Als je zulke betalingen verplicht stelt, werp je een drempel op voor zelfstandigen om te starten.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.