Werkzoekende (r) bij uitzendbureau Unique. Links twee medewerkers die iets op de computer zoeken (archiefbeeld).
Werkzoekende (r) bij uitzendbureau Unique. Links twee medewerkers die iets op de computer zoeken (archiefbeeld). © Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Uitzendkracht wordt plots 10 procent duurder door fiscale ingreep

In de uitzendbranche is ophef ontstaan over een kleine technische ingreep die uitzendkrachten tot 10 procent duurder maakt. Uitzendbureaus gaan weer hogere premies voor werkloosheid en arbeidsongeschiktheid betalen. Het 'lek' waarmee uitzendbureaus goedkopere premies konden uitkiezen 'is gedicht', aldus demissionair minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Critici spreken van 'een overvalletje'.

Onder de noemer 'de vervuiler betaalt', verschilt de hoogte van de sociale premies die bedrijven betalen per sector. De kosten hangen af van hoeveel werknemers er werkloos worden of arbeidsongeschikt. De gemiddelde sectorpremie voor de WW was in 2015 2,06 procent, maar de onderlinge verschillen zijn groot.

Zo betaalden baggerbedrijven in 2015 met 0,06 procent de laagste WW-premie, en waren stucadoorsbedrijven met 6,13 procent het duurst uit. Ook de uitzendbranche betaalt relatief veel met 5,25 procent. Via uitzendbureaus komen veel mensen weliswaar makkelijk aan een baan, maar de oproepkrachten kunnen per dag ontslagen worden. Daardoor worden ze dus ook makkelijk werkloos.

Het is Asscher een doorn in het oog dat uitzendbureaus 'deze truc' gebruiken.

Tot vorige maand konden uitzendbureaus goedkopere tarieven kiezen als ze veel uitzendkrachten in één sector aan het werk hadden. Werken er bijvoorbeeld veel uitzendkrachten bij openbaarvervoersbedrijven dan kon het uitzendbureau kiezen voor de aanzienlijk lagere premies uit die sector. Voorwaarde was wel dat de uitzendkrachten niet per dag opgezegd kunnen worden, maar een contract hebben, al is dat maar voor een week. Juist die weekcontracten zijn populair geworden.

Steeds meer uitzendkrachten zijn ondergebracht in goedkopere sectoren. In 2010 was dat op basis van de loonsom 10 procent, in 2014 25 en vorig jaar 50 procent. Het is Asscher een doorn in het oog dat uitzendbureaus 'deze truc' gebruiken. 'Bedrijven die mensen wel de zekerheid van een vaste baan bieden, subsidiëren op deze manier tijdelijke banen die een hoger risico op werkloosheid hebben.' Ook uit sectoren klinkt gemopper, want bedrijven met vast personeel zien door de komst van uitzendkrachten de premies stijgen tot soms wel vijf keer de premie die zónder uitzendkrachten zou worden betaald.

Overvallen door maatregel

In de agrarische sector, met veel seizoenswerk, bestaan het hoge en lage tarief naast elkaar

De discussie over de kosten van lange en korte contracten gaat over veel geld. Dat blijkt uit een recente rechtszaak in Breda. De belastingdienst had een uitzendbureau met Polen in de agrarische sector een naheffing van bijna 400 duizend euro en nog eens 60 duizend euro aan rente en boete opgelegd. In de agrarische sector, met veel seizoenswerk, bestaan het hoge en lage tarief naast elkaar. Hoog is ook dan weer voor tijdelijke krachten, laag voor vaste. Het uitzendbureau had voor de Poolse seizoenswerkers het lage tarief betaald. De belastingdienst kreeg van de rechter gelijk: voor tijdelijk werk gelden de hoge premies.

De uitzendbranche voelt zich niet alleen overvallen door de maatregel die Asscher heeft genomen. De maatregel geldt ook voor detacheringsbureaus en payrollbedrijven, waar mensen vaak langere contracten hebben. De koepel van uitzendbureaus ABU vindt dat 'de minister voorbijgaat aan een fundamentele discussie en afweging van de balans tussen vast en flex en het prijskaartje dat daar aan hangt'. Doordat alleen nieuwe gevallen onder de nieuwe regels vallen vergroot de minister de oneerlijke concurrentie tussen uitzendbureaus, is andere kritiek. Vanaf 2019 moet er een nieuwe regeling zijn. In Den Haag tekent zich een voorkeur af voor een lage premie voor vaste contracten en een opslag voor tijdelijke.

Naïef

Werkloosheid is een probleem van de hele maatschappij. Daarom zou iedereen dezelfde premie moeten betalen

Ton Mertens, fiscaal-jurist

Sommigen vinden het naïef dat Asscher denkt dat duurdere flex meer vaste banen oplevert. Uitzendbureaus zullen nieuwe uitzendkrachten onderbrengen in oude bv's en contracting (aangenomen werk) en zzp'ers zullen nog aantrekkelijker worden, blogt flex-deskundige Patrick Hustinx in 'de wraak van Asscher'.

Sectorpremies zijn achterhaald, zegt Ton Mertens, fiscaal-jurist. 'De gedachte was dat een sector zelf zijn problemen probeerde op te lossen. De winterschilder is zo ontstaan, met een aantrekkelijk tarief om schilders in rustige periode toch aan het werk te houden. We weten inmiddels dat werk verdwijnt en hoe belangrijk het is dat werklozen ook buiten hun oude beroep of sector een baan zoeken. Werkloosheid is daarmee een probleem van de hele maatschappij. Daarom zou iedereen dezelfde premie moeten betalen.'