Herna Verhagen, topvrouw bij PostNL.
Herna Verhagen, topvrouw bij PostNL. © ANP

Topvrouwen: het wil niet vlotten

Het wettelijke streefcijfer voor topvrouwen in het bedrijfsleven wordt bij lange na niet gehaald. Bedrijven krijgen nu acht jaar extra de tijd van de minister om een inhaalslag te maken.

Bedrijven krijgen acht jaar respijt om te zorgen dat vrouwen minstens 30 procent van de topfuncties bekleden. Deze ondergrens had al in 2016 bereikt moeten zijn, maar de opmars van vrouwelijke bestuurders en commissarissen verloopt zo traag dat het kabinet tot uitstel heeft besloten, schrijft minister Jet Bussemaker (OCW) in een brief aan de Kamer.

Minder dan 10 procent van de bedrijven voldoet aan alle wettelijke rapportageverplichtingen

Eind 2014 bestond in het bedrijfsleven nog niet een op de tien bestuurders en een op de negen commissarissen uit vrouwen, blijkt uit een maandag gepubliceerde evaluatie van de Wet bestuur en toezicht. Deze wet gebiedt de 4.900 grootste Nederlandse bedrijven te zorgen voor een evenwichtige man/vrouwverdeling van topfuncties. Concreet betekent dit dat vrouwen 30 procent van de zetels moeten bezetten in zowel de raden van bestuur als de raden van commissarissen, het zogeheten 'wettelijke streefcijfer'.

Slechts een fractie van de bedrijven voldoet hieraan, terwijl het streefcijfer oorspronkelijk op 1 januari zou verlopen. Qua vrouwelijke bestuurders haalde eind 2014 14 procent van de bedrijven de ondergrens, qua vrouwelijke commissarissen 18 procent. Bovendien negeert meer dan de helft van de bedrijven de bepaling in de wet dat zij in hun jaarverslag verantwoording moeten afleggen als zij het streefcijfer niet halen. Minder dan 10 procent van de bedrijven voldoet aan alle wettelijke rapportageverplichtingen.

Quotum

Mocht de 20 procent wel worden gehaald, dan geldt 30 procent in 2023 als volgende doel

Het respijt tot eind 2023 komt wel met een extra voorwaarde: eind 2019 moeten vrouwen 20 procent van de topfuncties bezetten. Haalt het bedrijfsleven dit niet, dan dreigt het kabinet vanaf 2020 een quotum in te voeren. Een 'paardenmiddel', noemt minister Bussemaker deze verregaande overheidsbemoeienis, 'maar als de beweging niet komt vanuit het bedrijfsleven, dan is er geen ander middel dan een quotum', zei ze maandag bij de presentatie van de evaluatie. Mocht de 20 procent wel worden gehaald, dan geldt 30 procent in 2023 als volgende doel.

De afgelopen jaren is er wel vooruitgang geboekt, maar 'tergend langzaam', zegt oud-Kamervoorzitter Gerdi Verbeet, voorzitter van de commissie die toeziet op de doorstroom van vrouwen naar de top. In 2012 bestond 7,4 procent van de bestuurders in het bedrijfsleven uit vrouwen, eind 2014 was dat 9,6 procent, terwijl het aantal vrouwelijke commissarissen toenam van 9,8 naar 11,2 procent.

Grote achterhoede

Driekwart van de bedrijven heeft helemaal geen vrouwen in de raad van bestuur, terwijl tweederde geen vrouwen heeft in de raad van commissarissen

Verbeet is bezorgd over 'de grote achterhoede van bedrijven waar helemaal niets gebeurt'. Driekwart van de bedrijven heeft helemaal geen vrouwen in de raad van bestuur, terwijl tweederde geen vrouwen heeft in de raad van commissarissen. 'Het verbazingwekkende is dat bedrijven kansen om vrouwen te benoemen niet benutten. Bij slechts een kwart van de nieuwe benoemingen van bestuurders en commissarissen zijn vrouwen benoemd. Als dat in de helft van de gevallen zou gebeuren, dan zouden we die 30 procent heel snel halen.'

Schoonmaakconcern Vebego, een van de dertig grootste werkgevers van Nederland, telt nul vrouwen in de raad van bestuur en de raad van commissarissen. 'Wij streven wel naar diversiteit in de top, maar ze zijn schaars, de dames', zegt een vrouwelijke woordvoerder. Ook bij bouwbedrijf VolkerWessels staat de teller op nul vrouwelijke bestuurders en commissarissen. 'Onze vorige CFO was een vrouw; als er een functie vrijkomt, staan we altijd open voor geschikte kandidaten', aldus een woordvoerder.