Thalys levert NS komende jaren 200 miljoen verlies op

De Thalys, de hogesnelheidstrein die sinds juni 1996 vijf keer per dag van Amsterdam naar Parijs rijdt, bezorgt de Nederlandse Spoorwegen de komende acht jaar een verlies van minstens 200 miljoen gulden....

Van onze verslaggever

Harry van Gelder

AMSTERDAM

L. Schouten, de financiële man in de raad van bestuur van NS, denkt dat het verlies in 1997 ruim 20 miljoen gulden zal bedragen. Daarna zal het jaarlijkse verlies iets oplopen, verwacht hij. 'Pas als het HSL-traject in Nederland klaar is, zullen we winst gaan maken. Tot die tijd, dus nog zo'n acht jaar, moeten we met een miljoenenverlies rekening houden. Als je alles bij elkaar optelt, kom je aan een aanloopverlies van minstens een paar honderd miljoen gulden.'

De verliezen hebben te maken met het contract dat de NS hebben gesloten met de samenwerkende Belgische en Franse Spoorwegen. Daarbij is niet zoals vroeger het aantal kilometers op Nederlands grondgebied bepalend voor de verdeling van de exploitatiekosten, maar de tijd die de Thalys doet over het Nederlandse traject.

Omdat de Thalys voorlopig nog over het Nederlandse spoor rijdt, moeten de NS 40 procent van de totale exploitatie opbrengen. Na 1998 moeten de NS ook een boete gaan betalen, omdat het HSL-stuk tussen Rotterdam en Antwerpen in strijd met de afspraken dan nog niet klaar is.

Het bedrijfsresultaat van NS Reizigers (NSR), verreweg het belangrijkste onderdeel van de Nederlandse Spoorwegen, is in 1996 met 52 miljoen afgenomen tot 79 miljoen gulden. Het reizigersbedrijf vervoerde weliswaar meer passagiers dan vorig jaar, maar dat was onvoldoende om de vermindering van de overheidsbijdrage van 55 miljoen op te vangen. Bestuursvoorzitter R. den Besten noemde de situatie bij NSR 'zorgelijk.'

Ook het bedrijfsresultaat van de totale NS Groep daalde met 26 miljoen tot 224 miljoen gulden. Verantwoordelijk daarvoor zijn, naast de tegenvallende resultaten bij het reizigersbedrijf, een voorzien verlies van NS Cargo en een tegenvallende ontwikkeling bij NS-bouwer Strukton.

NS Cargo verloor in 1996 18 miljoen gulden tegen een winst van acht miljoen in 1995. Maar de raad van bestuur vindt dit resultaat 'stukken beter' dan voorzien. Er werd rekening gehouden met een tweemaal zo groot verlies. NS Cargo vervoerde ongeveer dezelfde hoeveelheid vracht (20,8 miljoen ton) als een jaar eerder.

Ondanks de mindere bedrijfsresultaten maakten de spoorwegen wel meer winst. NS boekten in 1996 een winst van 105 miljoen gulden, 7 procent meer dan vorig jaar. Die verbetering wordt volledig toegeschreven aan lagere financiële en het ontbreken van buitengewone lasten zoals in 1995.

Volgens Den Besten moeten de spoortarieven sneller omhoog. De stijging van de kaartjes bleef vorig jaar ver achter bij de kosten van levensonderhoud, vond de bestuursvoorzitter. Volgens hem kan dit in de toekomst niet zo blijven. 'Ik wil vasthouden aan een gematigde tariefstijging, maar die moet wel meer in overeenstemming zijn met de toename van de inflatie.'

NRS maakten vorig jaar hogere kosten omdat de spoorwegen langere treinen in de spits inzetten om passagiers meer kans op een zitplaats te bieden. Het gevolg was dat de bezettingsgraad terugliep van 36,6 procent naar 35,5 procent. 'Legere treinen kosten geld, maar we hopen dat hier de kost uit gaat voor de baat en dat we straks meer reizigers trekken', zei Den Besten.

De bestuursvoorzitter toonde zich uitermate bezorgd over de toekomstige financiële situatie bij NS Reizigers. 'Als NSR niest, is de rest van het bedrijf verkouden.' Hij noemde veel onzekerheden: de toekomst van de OV-studentenkaart (er wordt gesproken over een versobering die de NS honderden miljoenen gulden kan kosten) en de hoogte van een soort wegenbelasting voor het spoor, die na 2000 moet worden betaald. Daarnaast dreigt concurrentie, hetgeen de NS een deel van de omzet kan kosten. Ook drukken de honderden miljoenen verlies van de Thalys stevig op de begroting van NSR.

Volgens Den Besten moeten de spoorwegen daarom ook blijven bezuinigen. 'Algemeen gesproken moeten er enige honderden miljoenen op tafel komen. Nauwkeuriger kan ik daar niet over zijn.' Den Besten wil de eerder geplande reorganisatie versnellen. 'Van de 6400 banen die moesten verdwijnen, is nog niet alles gerealiseerd.' Of er meer banen wegmoeten, durfde de bestuursvoorzitter niet te zeggen. 'Vooral de reorganisatie van de loketten kan veel geld opleveren.'