Het hoofdkantoor van Anbang in Beijing.
Het hoofdkantoor van Anbang in Beijing. © EPA

Rumoer rond omstreden Chinees concern Anbang neemt toe, mysterieuze baas op non-actief

Wat betekent dit voor de Nederlandse tak van het verzekeringsconcern?

De zaken gaan 'gewoon' door, al is de topman 'om persoonlijke redenen' even niet in staat om te werken. Als een Chinees bedrijf zo'n verklaring uitgeeft, zoals verzekeringsgigant Anbang woensdag deed, betekent dat maar een ding: dat bedrijf zit tot aan zijn kruin in de problemen.

Na maanden van geruchten over corruptieverdenkingen en gerommel met riskante financiële producten werd woensdag dan eindelijk de arrestatie van Anbang-topman Wu Xiaohui bevestigd. Wu werd al langer ondervraagd, maar tussen de verhoren door kon Wu zich dagelijks op kantoor of bij zijn woning vertonen. Sinds eind vorige week was de bestuursvoorzitter echter niet meer in het openbaar gezien.

De 51-jarige verzekeringskoning staat  in Nederland bekend als de redder van de Nederlandse verzekeraar Vivat (voorheen Reaal), die hij in 2015 kocht van de Nederlandse staat. Anbang zou nu naar verluidt ook de Nederlandse poot van de Italiaanse verzekeraar Generali willen kopen.

Uit het niets meldde Anbang zich de afgelopen jaren als agressieve Chinese opkoper op de westerse overnamemarkt. Behalve Reaal/Vivat kocht Wu ook een aantal andere Amerikaanse luxehotels. Zo betaalde hij 2 miljard dollar voor het Waldorf Astoriahotel in New York. Wu shopte in het buitenland voor 30 miljard dollar aan bedrijven en onroerend goed bij elkaar.

De kliek rond Trump

De naam Deng geeft toegang tot de wereld van de revolutionaire elite

Vorig jaar november kocht Anbang bijna onroerend goed van Jared Kushner, vertrouwenspersoon en schoonzoon van de Amerikaanse president Donald Trump. Die deal ging op het laatste moment niet door. Voor een ex-autohandelaar die nauwelijks Engels spreekt komt Wu verbazend soepel binnen bij de Amerikaanse elite. Wu mag dan van eenvoudige komaf zijn, voor zijn schoonfamilie geldt het tegendeel.  Wu's echtgenote is een kleindochter van Deng Xiaoping, de revolutionaire strijdmakker van Mao Zedong  die in de jaren tachtig de Chinese economie opengooide. Een betere entree dan Dengs kleindochter is er niet in de gesloten wereld van de Chinese rode adel.

Anbang schoot de afgelopen jaren dan ook als een komeet omhoog in China. Puur op basis van inkomsten uit verzekeringspremies is Anbang een miezerige speler: volgens de Chinese toezichthouder staat Anbang op nummer zestien. Het bedrijf beheerst slechts 1,4 procent van de Chinese levensverzekeringenmarkt en nog geen procent van de markt voor onroerendgoedverzekeringen.

Het kapitaal achter Anbang zou in handen zijn van een handjevol mensen die familiebanden hebben met bestuursvoorzitter Wu - de New York Times ploos de wereld achter de glimmende façade van Anbang uit. De krant stuitte op brievenbusfirma's in afgeleefde Pekingse oudbouw en op straatarme boeren in een modderig plattelandsdistrict aan de Chinese oostkust, die voor miljoenen euro's Anbang-aandelen op hun naam hadden.

Omstreden producten

Op basis van inkomsten uit premies is Anbang een miezerige speler

Het tijdschrift Caixin, dat wegens zijn berichtgeving over Anbang wordt bedreigd met rechtszaken wegens laster, onthulde de verborgen achterkant van Anbang. Caixin stripte de ene wazige laag aandeelhouders na de andere weg, en ontdekte tientallen vage bedrijfjes die Anbang van kapitaal voorzien, maar eigenlijk gewon verlengstukken van de verzekeraar zijn. Deze bedrijven waren 'toevallig' allemaal op dezelfde datum opgericht en in dezelfde stad op hetzelfde adres gevestigd. Ze bankieren allemaal bij dezelfde boerenleenbank, die eigendom van Anbang is, en deelden bovendien dezelfde accountant. Hun aandeelhoudersvergaderingen hielden ze allemaal in hetzelfde zaaltje in hetzelfde hotel.

Caixin schetst hoe Anbang over oneindige hoeveelheden kapitaal lijkt te beschikken door op ondoorzichtige wijze met vermogen te schuiven. Het politiek kapitaal van Wu doet de rest. Twee van Wu's adviseurs zijn de zoon van China's vermaarde maarschalk Chen Yi en de zoon van premier Zhu Rongji. Waar haalt Anbang dan het geld voor al die overnames vandaan? Door zeer riskante financiële producten met een hoge winstmarge te verkopen, die in China heel populair zijn. De eerste waarschuwing dat Anbang zijn politieke bescherming kwijt was, kwam vorige maand met een tijdelijk verbod op het verhandelen van die omstreden producten. En nu is topman Wu plotseling te 'onwel' om te werken.

Waarom uitgerekend Wu nu op de korrel wordt genomen, terwijl er veel meer topmannen in China rondlopen die niet helemaal zuiver op de graat zijn, is onduidelijk. Corruptie, vage eigendomsstructuren en verwevenheid tussen politieke elite en zakenleven: het komt allemaal zo vaak voor dat de Centrale Disciplinaire Commissie, het partijorgaan dat in China corruptie onderzoekt, regelmatig van leer trekt over de financiële sector.

Wellicht moet Wu het veld ruimen omdat hij aan de verliezende kant van een of andere politieke machtsstrijd staat. Eerder dit jaar begon een zuivering in de financiële wereld toen de tycoon Xiao Jianhua op mysterieuze wijze uit zijn Hongkongse appartement verdween. Daar hield hij zich uit angst voor de Chinese staat al geruime tijd schuil.

Wat voor risico's loopt Vivat?

Het justitiële moeras waarin de mysterieuze Anbang-baas Wu Xiaohui is beland, kan ook gevolgen hebben voor het Nederlandse dochterbedrijf Vivat. Net nu de verzekeraar rivaal Generali zou willen inlijven.

Even leek hij voor Nederland de spreekwoordelijke prins op het witte paard. Wu Xiaohui, binnen zijn razendsnel groeiende concern Anbang bekend als 'chairman Wu', was begin 2015 de juiste man op de juiste plaats. Verzekeraar Reaal stond op omvallen. Het kabinet zat in zijn maag met het onderdeel van het genationaliseerde SNS-concern. De door Europa opgelegde deadline om voor 1 juli een koper te vinden, leek onhaalbaar. De brieven met het slechte nieuws voor drie miljoen polishouders lagen al klaar, meldde NRC in een reconstructie.

Toen kwam Wu. Of preciezer gezegd: het door hem in 2004 opgerichte Anbang. Chinees voor 'brenger van vrede en stabiliteit'. Zowel de klanten als de Nederlandse overheid, voor wie een miljoenendebacle dreigde, konden opgelucht adem halen. Vivat werd overgenomen voor het symbolische bedrag van 1 euro en een kapitaalinjectie van 1,35 miljard.

De druk op De Nederlandsche Bank om groen licht te geven voor de overname zal groot zijn geweest. Alle geruchten over mogelijke bezwaren ten spijt, kwam de felbegeerde verklaring van geen bezwaar er. Inmiddels lijkt de rust te zijn teruggekeerd bij de verzekeraar. Vorig jaar boekte Vivat, dat vooral bekend is van de merken Zwitserleven en Reaal, zelfs een bescheiden winst van 159 miljoen euro. In het jaarverslag steekt bestuursvoorzitter Ron van Oijen de loftrompet over het Chinese moederbedrijf. Anbang zorgt niet alleen voor 'meer financiële zekerheid' maar levert ook 'uitzonderlijke expertise op het terrein van digitale diensten'.

Met het terugtreden van Wu Xiaohui en diens problemen met justitie dreigt de onzekerheid terug te keren. Vivat wil niet reageren op de berichtgeving over de arrestatie van Wu, maar volgens een woordvoerder hebben de Chinese perikelen nul gevolgen voor het bedrijf en haar 3,5 miljoen klanten. 'Anbang is onze aandeelhouder. Omdat wij onder Nederlands toezicht vallen is onze relatie niet anders dan die van andere Nederlandse bedrijven met hun aandeelhouders.'

Toch kan het nieuws over chairman Wu een Nederlands staartje krijgen. Vorige maand berichtte de Telegraaf dat Vivat aast op de middelgrote verzekeraar Generali Nederland. Mocht het tot een overname komen, dan is opnieuw toestemming vereist van DNB. Zal zij die geven? Collega-toezichthouders in het buitenland stellen inmiddels hardop vragen bij de expansiedrang van Anbang. Zo eisten Amerikaanse toezichthouders onlangs meer inzicht in de achterliggende structuren van Anbang. Die informatie kwam er niet. Daarop ketste de door het moederbedrijf van Vivat gewenste overname van een levensverzekeraar af.