V.l.n.r.: Donald Trump, stafchef Reince Priebus en hoofd van de nationale handelsraad Peter Navarro.
V.l.n.r.: Donald Trump, stafchef Reince Priebus en hoofd van de nationale handelsraad Peter Navarro. © AP

Nieuwe valutaoorlog? Regering-Trump valt Duitsers aan, dollar onderuit

Na wat mogelijk de openingssalvo's in een nieuwe valutaoorlog zijn, is de dollar dinsdag fors onderuit gegaan. Aanleiding zijn beschuldigingen van Trumps belangrijkste handelsadviseur aan het adres van Duitsland.

Peter Navarro, die als econoom bekend staat als een havik op het gebied van internationale handel (+), beschuldigde tegenover de Financial Times de Duitsers van vals spel. Hij noemde de euro een 'impliciete Duitse mark' die 'fors ondergewaardeerd' is. De goedkope Europese eenheidsmunt maakt de machines, auto's en andere producten van de Exportweltmeister extra voordelig. De Amerikaanse concurrentie heeft het nakijken.

Dat staat volgens Navarro een Amerikaans-Europees handelsakkoord in de weg. Later op de dag hekelde ook Trump zelf, in een gesprek met Amerikaanse ondernemers, de valutapolitiek van andere landen. De Duitse bondskanselier Merkel toonde zich in een eerste reactie van geen kwaad bewust.

Beggar-thy-neighbour

Ook binnen Europa is meermaals geklaagd dat Duitsland veel te weinig invoert vergeleken met haar uitvoer

De woordenstrijd heeft direct gevolgen voor de wisselkoersen. De euro stond gisteren zelfs boven de 1,08 dollar. Dat is bijna 5 cent hoger dan het dieptepunt eerder deze maand. Aan het begin van dit jaar meenden veel financieel analisten nog dat het een kwestie van tijd zou zijn voordat de euro evenveel waard is als de dollar - de zogeheten 'pariteit'.

De regering Trump staat niet alleen in haar kritiek op Duitsland. Ook binnen Europa is de afgelopen jaren meerdere malen geklaagd dat Duitsland veel te weinig invoert vergeleken met haar uitvoer. Die kritiek treft overigens ook Nederland: het handelsoverschot behoort tot de hoogste ter wereld. Dat lijkt positief, maar volgens sommige economen komt dit neer op beggar-thy-neighbour - rijk worden op kosten van het buitenland. Normaal zou zo'n handelsoverschot vanzelf tot een sterkere munt leiden. Maar door de aanhoudende economische malaise in Zuid-Europa en het monetaire stimuleringsbeleid van de Europese Centrale Bank blijft de euro goedkoop.

Valutaoorlog

Alleen al de onrust die Trumps retoriek veroorzaakt onder valutahandelaren, zet de dollar onder druk

Duitsland is niet de enige die ervan langs krijgt van de regering Trump. China moet het al langer ontgelden. De nieuwe president merkte twee weken geleden in een interview op dat de sterke dollar ten opzichte van de yuan 'dodelijk' uitpakt. Het bedreigt zijn verkiezingsbelofte om Amerikaanse industrie en banen terug te halen.

Daarmee zijn de kaarten geschud voor wat in het ergste geval een nieuwe valutaoorlog kan worden. De ferme taal roept herinneringen op aan de jaren tachtig. Ook toen hadden Amerikaanse bedrijven veel last van de sterke dollar, in dat geval vooral ten opzichte van de Duitse mark en de Japanse yen. Na dreigementen met onder meer hogere handelsbeperkingen wist Ronald Reagan de concurrerende economische grootmachten tot concessies te dwingen. Dat leidde tot het zogenoemde Plaza-akkoord uit 1985, genoemd naar het Plaza-hotel in New York waar de ruziënde partijen bijeenkwamen. Duitsland en Japan beloofden daarbij hun munt te revalueren ten opzichte van de dollar. Die werd hierdoor in feite goedkoper.

Mogelijk volgt Trump met zijn luidruchtige waarschuwingen een soortgelijke strategie. Voorlopig bereik hij ook zonder officieel akkoord zijn doel. Alleen al de onrust die zijn retoriek veroorzaakt onder valutahandelaren, zet de dollar onder druk.

Lees ook: Wie is Pete Navarro, Trumps belangrijkste handelsman? Buitenlandredacteur Fokke Obbema schreef een profiel (+) van de hoogleraar die Trumps politieke 'America First' een economische vertaling gaat geven: 'Buy American, Hire American'.