Zelfstandig ondernemerschap: de Rotterdamse barbier Schorem.
Zelfstandig ondernemerschap: de Rotterdamse barbier Schorem. © ANP

Omslag: meer zelfstandige ondernemers in winkelstraten

De 'filialisering' van de Nederlandse winkelstraten - met, op het oog, overal dezelfde ketens - is tot stilstand gekomen en neemt inmiddels zelfs voorzichtig af. Filiaalbedrijven voeren in de duurste winkelstraten nog de boventoon, maar daaromheen openen steeds meer zelfstandige ondernemers een winkel.

Einde aan de 'filialisering'

De ene na de andere winkelketen gaat failliet. Dat is niet per se slecht voor zelfstandige winkeliers, leert een bezoek aan Rijswijk. Lees de reportage in winkelcentrum In de Bogaard.

De wereld wordt steeds dynamischer. Zelfstandigen kunnen daar beter op inspelen dan loggere ketenbedrijven

Gertjan Slob, onderzoeksbureau Locatus

Dit blijkt uit cijfers van winkelonderzoeksbureau Locatus. Tot 2012 nam het aantal filiaalbedrijven in de detailhandel, horeca en dienstverlening van jaar tot jaar toe. 'Maar sindsdien zien we de trend omdraaien', zegt onderzoeks-directeur Gertjan Slob. In 2012 was 26 procent van de 200 duizend winkelpanden in gebruik bij een filiaalbedrijf (winkels, horeca en dienstverlening). Eind 2015 was het percentage winkelpanden met een filiaalbedrijf iets gekrompen tot 25,4 procent, ondanks de groei van ketens als Action, Dio en Trekpleister. Het recente faillissement van V&D en ketens als Dolcis en Manfield is nog niet meegeteld.

Slob verwacht dat de afkalving van het aantal filiaalbedrijven dit jaar zal doorzetten. 'De wereld wordt steeds dynamischer. Zelfstandigen kunnen daar beter op inspelen dan loggere ketenbedrijven.'

Verblokkering

Op B- en C-locaties zie je een vernieuwing van het winkelaanbod

Gertjan Slob, onderzoeksbureau Locatus

Ketenwinkels zijn wel gevestigd in de grootste panden. Gemeten naar aantal vierkante meters winkelvloer is zo'n 60 procent in gebruik bij een winkelformule met zeven of (veel) meer vestigingen, inclusief bedrijven als McDonald's en Starbucks.

De 'verblokkering' vertoont nog wel een zeer lichte stijging onder winkels als mode- en schoenenzaken. Sinds 2012 liep het aantal filiaalbedrijven op van 36,8 tot 37,4 procent van het totaal aantal van 98 duizend winkelpanden dat in gebruik is bij dit soort zaken.

Het aantal ketenwinkels neemt vooral af in de 'mindere' straten en in kleine steden, zegt Slob van Locatus. 'In de topstraten gaat de filialisering onverminderd door. Daar is zelfs sprake van internationalisering, door de komst van buitenlandse winkelketens. Maar op B- en C-locaties zie je een vernieuwing van het winkelaanbod. Door de leegstand is het voor ondernemers ook makkelijker om een winkelruimte te vinden. Al dalen de huren nog niet bijzonder.'

Vernieuwend

De nieuwkomers onderscheiden zich dikwijls van eerdere generaties winkeliers

Gertjan Slob, onderzoeksbureau Locatus

De langzame omwenteling in de oprukkende filialisering valt ook op bij brancheorganisatie InRetail. Woordvoerder Marcel Evers: 'We horen het van onze achterban. We hebben het voortdurend over de ellende in de winkelbranche, maar er ontstaat steeds meer ruimte voor nieuwe initiatieven. Vaak zijn dat kleine, zelfstandige ondernemingen. Dat is een heel leuke nieuwe laag.'

De nieuwkomers onderscheiden zich dikwijls van eerdere generaties winkeliers, aldus Evers. 'Familiebedrijven waren in Nederland gebruikelijk, maar de nieuwe winkeliers hebben vaak geen retail-achtergrond. Ze pakken het dan ook dikwijls heel anders aan. Ze vermengen bijvoorbeeld winkel en horeca. Een winkel mag ook tijdelijk zijn. Of ze hebben in de onlinewereld geleerd hoe ze klanten moeten trekken. Voor de financiering vinden ze nieuwe vormen, zoals crowdfunding. Daarvoor blijkt het winkelbedrijf heel geschikt.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.