Met dit stappenplan ben je als kiezer zo uitgezweefd
© ANP

Met dit stappenplan ben je als kiezer zo uitgezweefd

Frans Kalshoven wenst je een veilige landing

Ik weet al een paar weken welke partij het wordt, maar miljoenen mensen twijfelen nog welk vakje ze aanstaande woensdag rood zullen kleuren. Daarom: hulp bij het landen. Niet door het over de inhoud te hebben (ik ken je voorkeuren niet) maar door het opstellen van een stappenplan. De vraag is: Hoe kan ik (Marijke, Ahmed, Harry, Simone) op ordelijke wijze mijn keuze bepalen?

Stap 1: ik ga stemmen. Neem nu vast het besluit dat je woensdag gaat stemmen. Zo dwing je jezelf een keuze te maken en snijd je een al te gemakkelijke vluchtweg voor jezelf af.

Stap 2: ik besluit uiterlijk dinsdag op wie. Zweven tot in het kieshokje is tamelijk roekeloos. Door jezelf te beloven uiterlijk dinsdag een besluit te nemen voorkom je dat je gekke dingen doet. Je neemt jezelf (tegen jezelf) in bescherming.

Zweven tot in het kieshokje is tamelijk roekeloos

Stap 3: ik verklein de keuzestress. Het is ondoenlijk om de pakweg dertig deelnemende partijen allemaal inhoudelijk te gaan vergelijken. Dit toch proberen, leidt vooral tot informatie-obesitas en keuzestress. Het is dus zaak eerst grof te snoeien tot er pakweg drie partijen overblijven.

Hoe? Dit grove snoeiwerk kan positief en negatief. Een mooi voorbeeld van positief snoeien, is op basis van religie. Als je vindt: alles leuk en aardig, maar ik wil stemmen op een christelijke partij, dan is deze stap in een keer klaar. Dan moet je straks verder verfijnen tussen CDA, ChristenUnie en SGP. Andere voorbeelden zijn: ik wil alleen stemmen op partijen die nu wel/niet in de Tweede Kamer zitten. Of: ik wil alleen stemmen op partijen die hun verkiezingsprogramma wel/ niet hebben laten doorrekenen door het Centraal Planbureau. Of: wel of geen 'single issue' partijen (zoals: dieren, ouderen, migranten).

De kunst is dus om grove criteria toe te passen. Dat kan ook op basis van een politieke voorkeur op hoofdlijnen. Bijvoorbeeld: ik sluit rechtse partijen uit. Of linkse partijen natuurlijk. Of: ik stem alleen op rebellen.

De kunst is dus om grove criteria toe te passen

Combineer net zo lang grove criteria tot het veld overzichtelijk wordt. Een voorbeeld: de combinatie: alleen zittende partijen, alleen doorgerekende programma's, geen christenen, alleen midden en links van het midden, leidt tot het overzichtelijke lijstje: SP, PvdA, GroenLinks, D66.

Ander voorbeeld: alleen zittende partijen, in het politieke midden of rechts ervan, geen populisten, brengt de keuze terug tot D66, CDA en VVD.

Door grof te selecteren weet je zeker dat je partijen uitsluit. In mijn voorbeelden komt geen enkele nieuwe toetreder voor -- dat is geen toeval. Om nieuwe toetreders te beoordelen. moet je als zwevende kiezer veel huiswerk maken. Als je hiertoe bereid was, had je dat al gedaan. Op deze manier laat je andere burgers dit zware werk voor je opknappen. Als het wat is, komt die nieuwe partij in de Kamer en krijgen ze volgende keer een kans om je grove snoeiwerk te overleven.

Om nieuwe toetreders te beoordelen, moet je veel huiswerk maken

Stap 4: ik verfijn mijn keuze. Er is nu geen reden meer voor stress. Het veld is overzichtelijk. Als het verfijnen te lastig blijkt, kun je dinsdagavond met een dobbelsteen bepalen op welke van de drie of vier partijen je gaat stemmen. Je zit sowieso ongeveer goed.

Verfijnen kan op basis van de inhoud. Dat heeft uiteraard de voorkeur. Kijk op de website van de overgebleven partijen. Doe één stemwijzer, bijvoorbeeld stemmentracker.nl waarmee je meestemt met besluiten die de afgelopen periode in de Kamer zijn genomen. Maar pas wel op: alleen de partijen die door je selectie in stap 3 zijn gekomen, zijn relevant! Anders kun je weer van voren af aan beginnen.

Verfijnen kan ook op basis van het team op de lijst. Pak de topvijf van elke lijst en stel jezelf de vraag: welk team vertrouw ik mijn stem toe voor Nederland?

Ik wens je een veilige landing.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl