Hans de Boer: `van meet af aan uitleg` op pagina 123 van een jaarverslag.
Hans de Boer: `van meet af aan uitleg` op pagina 123 van een jaarverslag. © ANP

Hans de Boer verdiende miljoen aan opzetten vakschool

Een miljoen euro hield werkgevers-baas Hans de Boer over aan een nieuwe vorm van beroepsonderwijs. Hij hield zijn belang wijselijk stil.

Hans de Boer, sinds midden 2014 voorzitter van werkgeversvereniging VNO-NCW, heeft een miljoen euro verdiend aan het opzetten van vakcolleges, een vorm van beroepsonderwijs. Bijna had hij nog veel meer gekregen, maar dat werd geblokkeerd door het ministerie van Onderwijs. Drie mede-oprichters kregen ook ieder een miljoen. Dat blijkt uit een reconstructie door NRC Handelsblad.

De Boer begon in 2008 met de vakcolleges. Tientallen vmbo-scholen bleken geïnteresseerd in het concept, dat sterk lijkt op de oude ambachtsschool. Leerlingen krijgen er veel meer praktijkonderwijs dan in het reguliere vmbo. Wat nauwelijks aandacht kreeg, is dat Vakcollege BV ook een onderneming was waar flink geld mee werd verdiend. De eerste aandeelhouders waren de oprichters Hans de Boer, Hans Kamps (van de MOgroep en vroeger zakenpartner van De Boer), Koos de Vos, Vakcollege-directeur Martin van Os én uitzendreus USG People. Elk van de vijf had aanvankelijk 20 procent van de aandelen.

In 2010 nam USG People Vakcollege over. De uitgekochte aandeelhouders kregen ieder een miljoen euro voor driekwart van de aandelen. Uiterlijk in 2016 zou het resterende pakket worden overgenomen, en dan zouden ze ieder maximaal nog eens 3 miljoen kunnen incasseren. Dan zouden ze in totaal 16 miljoen hebben verdiend.

Maar zo ging het niet. USG slaagde er niet in Vakcollege helemaal voor zijn karretje te spannen. Het plan was om de leerlingen van de colleges (via Vakgilde, een soort uitzendbureau) te detacheren bij bedrijven. Daar verwachtte USG geld mee te verdienen. Maar dat mislukte door fel verzet van de scholen.

Daarop wilde USG van Vakcollege af. De Boer probeerde het ministerie van Onderwijs zo ver te krijgen het bedrijf over te nemen. Hij verzweeg dat hij zelf belang had bij die verkoop. Weliswaar had hij in 2014, toen hij voorzitter werd van VNO-NCW, zijn aandeel in Vakcollege overgedragen aan USG, maar in een overeenkomst met USG was bepaald dat hij en de mede-oprichters toch zouden worden beloond als USG erin zou slagen het bedrijf te verkopen.

Schoolverlaters

In een reactie stelt VNO-NCW dat alle betrokkenen bij Vakcollege 'van meet af aan is uitgelegd dat het ondernemingsgewijs werd ingericht'. Ook in 'externe berichtgeving zoals andere media' zou dit duidelijk zijn gemaakt, maar in krantenartikelen is vrijwel niets te vinden over geld verdienen door de oprichters. VNO-NCW stelt ook dat in een jaarverslag over 2011 van USG People de hele constructie is verantwoord, en dat klopt: op pagina 123 van het jaarverslag staat de aankoop vermeld, met bedragen en al.

De vakcolleges werden in 2008 gepresenteerd als dé oplossing voor een aantal problemen in het beroepsonderwijs. Veel vmbo-leerlingen zouden vastlopen in te theoretische opleidingen, te veel boeken en te weinig 'leren met de handen'. Bovendien was er een klacht dat kwetsbare vmbo-leerlingen vaak de school verlieten bij de overstap naar het mbo. Daarom, zo vonden de oprichters, moest er één doorlopende leerlijn komen, die bovendien eindigde met een heuse baangarantie.

Het plan van De Boer en de zijnen werd wel omarmd door een aantal vmbo-scholen, maar minder door het mbo. Volgens Jan van Zijl, voorzitter van de brancheorganisatie MBO Raad, was De Boers wens dat de leerlingen zonder enige onderbreking zouden moeten doorstromen van het vmbo-deel van een vakcollege naar het mbo-deel, niet haalbaar. 'Dat zou betekenen dat leerlingen die op hun twaalfde aan de opleiding beginnen, daarna geen keuze meer hebben. Daarvan hebben wij meteen gezegd dat we er niet aan zouden meewerken', zegt Van Zijl. Volgens hem werken mbo-opleidingen 'beperkt' met het concept van de vakcolleges.

Volgens directeur Rini Weststrate van de Vakcollege Groep zijn er op dit moment 56 vmbo-scholen die meedoen aan de vakcolleges. In totaal gaat het om 20 duizend leerlingen (2 procent van alle vmbo-leerlingen). De vakcolleges gaven aanvankelijk ook een baangarantie, die zou worden gerealiseerd dankzij de samenwerking met USG. Of die baangarantie heeft gewerkt, kan Weststrate niet zeggen. 'Er is geen schoolverlatersonderzoek geweest.'