Een man koopt staatsloten bij een kiosk in Amsterdam.
Een man koopt staatsloten bij een kiosk in Amsterdam. © ANP

Half miljoen consumenten claimen samen 1,6 miljard

Stichtingen eisen collectieve schadevergoedingen

Consumenten bundelen hun krachten om schadeclaims in te dienen bij banken, verzekeraars, de NS en Volkswagen. De tientallen claimstichtingen hebben inmiddels minimaal een 500 duizend Nederlandse klanten achter zich. Samen hebben zij al voor zeker 1,6 miljard euro aan schadeclaims ingediend.

Dat blijkt uit een inventarisatie van de Volkskrant van de achterban van de grote en bekende claimstichtingen. Volgens deze stichtingen kunnen de claimbedragen nog verder oplopen als meer consumenten zich bij hen aansluiten. Volgens hoogleraar aansprakelijkheidsrecht Eddy Bauw begint de Nederlandse claimpraktijk Amerikaanse trekjes te krijgen. 'Soms melden zich in een zaak wel zes of zeven stichtingen.'

De claimindustrie

500 duizend Nederlanders hebben inmiddels een claim ingediend, tegen banken, Volkswagen, de NS of de Staatsloterij. Lees hier meer over de wildgroei in de claimindustrie (+)

De stichtingen voeren het aantal nieuwe claims in hoog tempo op. Vrijdag maakte de nieuwe claimorganisatie Clean bekend dat zij namens 'duizenden' autobezitters schadevergoeding gaat eisen van Volkswagen, vanwege het gesjoemel met de emissienormen.

Donderdag maakt ConsumentenClaim bekend dat zij compensatie gaat eisen voor treinreizigers. Volgens die organisatie moet de NS de 'hinder' vergoeden die reizigers ondervinden door overvolle treinen.

Felle concurrentie

Bundeling van claims maakt het voor consumenten makkelijker om hun recht te halen

De initiatieven voeren onderling een felle concurrentie. In de Volkswagenzaak meldde zich een maand geleden al de stichting Volkswagenaudiclaim. Ook ConsumentenClaim behoort tot de partijen die de autobouwer willen dwingen tot schadevergoeding.

Initiatiefnemers hebben niet zelden claims lopen op verschillende terreinen. ConsumentenClaim, een organisatie met zeventig medewerkers, heeft meer dan tien claims lopen. Televisiemakers die met verboden afspraken hun prijzen hooghielden zijn doelwit, maar ook grote bedrijven als Nuon en Fortis. De initiatiefnemer van Volkswagenaudiclaim, Pieter Lijesen, heeft ook stichtingen met de namen Woekerpolisproces en Renteswapschadeclaim.

De claimorganisaties zijn onderwerp van debat in de juridische wereld. Enerzijds is er tevredenheid over de bundeling van individuele claims. Dat maakt het ook voor individuele consumenten makkelijker om hun recht te halen tegen grote bedrijven. Ook voorkomt de bundeling van zaken overbelasting van de rechtbank.

Veel stichtingen lijden onder een gebrek aan transparantie en toezicht bij de claimstichtingen

De nieuwkomers laten zich echter weinig gelegen liggen aan de Claimcode 2011, de gedragscode voor transparant bestuur en onafhankelijk toezicht. Veel stichtingen lijden onder een gebrek aan transparantie en toezicht bij de claimstichtingen, bleek al eerder uit onderzoek.

Hoogleraar Bauw is begonnen aan een tweede onderzoeksronde, maar verwacht op dat gebied weinig verbetering. Een berucht voorbeeld is de stichting Loterijverlies. Die boekte een juridische overwinning tegen de Staatsloterij, die gokkers jarenlang verkeerde informatie gaf over hun winkansen. De deelnemers hebben nog geen compensatie gekregen, maar kwamen er wel achter dat de oprichter van hun stichting excelleerde in declareren en het opzetten van schimmige buitenlandse vennootschappen.

Het kabinet werkt aan een verruiming van de claimwetgeving. De rechter zou bij een beslissing dat er sprake is van een terechte claim meteen kunnen overgaan tot toewijzing van een schadevergoeding. Mogelijk worden ook hogere eisen gesteld aan claimstichtingen.