© Joost van den Broek

Eindelijk geen roamingkosten meer in EU, maar let op: dit zijn de valkuilen

Voortaan is Nederlandse belbundel ook in rest van Europese Unie geldig

Nooit meer de weg kwijt in het buitenland omdat je geen toegang hebt tot Google Maps, nooit meer vloekend cirkeltjes rond het hotel rijden. Nooit meer de McDonalds in omdat daar tenminste wifi is. Maar ook: nooit meer de uit nood geboren romantiek van Spaanstalige soaps zonder ondertiteling op je hotelkamer, nooit meer vrij van Facebook. Nooit meer los van de digitale wereld.

Vanaf vandaag wordt het allemaal werkelijkheid. Binnen de Europese Unie kost bellen, sms'en en internetgebruik op de mobiel nu overal evenveel als in Nederland. Hoge telefoonrekeningen voor mobiel dataverkeer na een buitenlandse vakantie zijn verleden tijd. Voortaan is de Nederlandse belbundel ook in de rest van de Europese Unie geldig; en tegen dezelfde kosten.

Het heeft even geduurd, maar dan heb je ook wat. In 2007 kwam de Europese Commissie met het eerste voorstel om de extra kosten voor telefoongebruik in het buitenland te beperken. Daarna volgde een eindeloos spel tussen de Europese Commissie enerzijds en de telecomlobby en protesterende lidstaten anderzijds. Telecombedrijven wilden hun melkkoe in leven houden. Ze verdienden goed aan telefonerende toeristen die extra veel betalen voor hun belminuten en hun dataverkeer. Lidstaten probeerden hun nationale telecombedrijven te beschermen. De Commissie wilde de melkkoe slachten in het algemeen belang, maar stuitte daarbij steeds op de weerstand van met name de zuidelijke EU-lidstaten.

Vanaf vandaag wordt het allemaal waarheid. Binnen de Europese Unie kost bellen, sms'en en internetgebruik op de mobiel nu overal evenveel als in Nederland

Zelfs nadat het Europees Parlement in 2014 instemde met het voorstel de bijkomende kosten voor mobiele telefoongebruikers in het buitenland helemaal te verbieden, wisten telecombedrijven en lidstaten nog drie jaar tijd te rekken  voor de maatregel in zou gaan. Maar vandaag is het dan zover: vakantiegangers hoeven in het buitenland niet langer meer te betalen voor een sms, belminuut of gedownloade byte dan ze thuis gewend zijn. Wel zijn er politieke compromissen gesloten, die voor Europese reizigers een paar risico's met zich meebrengen.

1 - Vrij bellen en dataverbruik gelden alleen binnen de lidstaten van de Europese Unie

Zo geldt het zonder extra kosten bellen en data verbruiken alleen binnen de Europese Unie. In het door EU-landen omsloten Zwitserland moeten toeristen dus weer gewoon extra betalen voor hun surfgedrag. Hetzelfde geldt voor een aantal niet-EU-landen op de westelijke Balkan. Liechtenstein, IJsland en Noorwegen - ook geen lid van de EU - doen juist weer wel mee. Vodafone-gebruikers kunnen zich ook in Albanië en Turkije zonder financiële pijn op het internet begeven, maar dat is bij andere providers dan weer niet zo.

2 Een andere valkuil is dat bellen naar het buitenland vanuit Nederland niet goedkoper wordt door de nieuwe afspraken

Dat levert de rare situatie op dat bellen vanuit Nederland naar bijvoorbeeld Duitsland duurder is dan bellen vanuit België naar Duitsland

Iets om in het achterhoofd te houden is dat bellen naar het buitenland vanuit Nederland hierdoor niet goedkoper wordt. Telecombedrijven blijven de inwoners van het thuisland wél extra kosten in rekening brengen als ze naar een ander land bellen. 'Dat levert de rare situatie op dat het voor iemand met een Nederlands telecomabonnement duurder is om vanuit Nederland naar Duitsland te bellen dan vanuit België,' zegt Tim Poulus van marktonderzoeker Telecompaper. Bellen vanuit een ander EU-land naar Nederland is voortaan dus veel goedkoper dan andersom.

3 - Maximum gesteld op de periode waarin telecombedrijven geen extra kosten mogen rekenen

Verder is de periode waarin je als EU-burger zonder extra kosten in het buitenland met je mobieltje kunt spelen, aan een maximum gebonden. Wie vier maanden achtereen meer mobiele data verbruikt in het buitenland dan in het thuisland, moet wél bijbetalen. Die beperking is ingesteld om gesjoemel moeilijker te maken: telecombedrijven als Vodafone en Orange vreesden dat consumenten anders op grote schaal relatief goedkope simkaarten uit Oost-Europa in hun telefoon zouden stoppen, in plaats van het duurdere Nederlandse equivalent. Langer dan vier maanden achter elkaar goedkoop dataroamen in het buitenland kan dus niet.

4 - Onbeperkte bundel is in Europa níet zonder limiet

Ook goed om te weten is dat de bel- en databundel die in Nederland onbeperkt is, dat in de rest van Europa niet is. De 'onbeperkte' bundel van T-Mobile is buiten de landsgrenzen bijvoorbeeld 'slechts' goed voor 10 gigabyte per maand. Met de eindeloze telefoonbundel van Tele2 mag de consument over de grens hoogstens zes gigabyte per maand verbruiken. Wie over die limiet heengaat moet maximaal 7,70 euro per gigabyte extra betalen. Mocht het zover komen, wees dan niet al te bang voor een hoge rekening: met een gigabyte kun je nogal wat. Die staat gelijk aan 1024 megabyte. Ter vergelijking: een video afspelen kost tussen de 2 en 5 megabyte per minuut.

Dat een onbeperkte data- en belbundel in eigen land niet meer limietloos is zodra de telefoonbezitter de grens passeert, ligt aan de structuur van het internationale telefoonverkeer. Poulus legt het uit met een voorbeeld. 'Als jij in het buitenland zit, betaalt jouw provider, bijvoorbeeld KPN, voor het gebruik van megabytes, sms'jes en bellen aan een roamingpartner. Dat is een buitenlandse provider uit het land waar de KPN-klant zich bevindt.

Andersom ontvangt KPN geld voor bellende en downloadende buitenlandse toeristen in Nederland.' Het gevolg van die ruilhandel in belminuten is dat de kosten voor de provider nogal kunnen oplopen als er meer Nederlanders in het buitenland vakantie vieren dan dat er buitenlanders Nederland bezoeken. De ruilhandel tussen telecombedrijven was dan ook de reden dat voornamelijk de mediterrane EU-lidstaten protesteerden tegen afschaffing van de kosten voor roaming. Zij verdienden goed aan de toestroom van Noord-Europeanen naar hun steden en stranden, terwijl hun eigen inwoners veel minder naar de noordelijke lidstaten trekken.

5 - Mogelijk gaan andere prijzen weer omhoog

Een laatste - en lastig te vermijden - risico is de manier waarop telecombedrijven met het wegvallen van inkomsten omgaan. Mogelijk verhogen zij de prijzen van hun reguliere abonnementen als hun inkomsten uit buitenlands data- en belverkeer dalen. 'Vroeger gebeurde dat bij vaste telefonie. Belminuten voor de vaste lijn waren te duur, vond de overheid. Ze werden daarom omlaag gedwongen. Als gevolg stegen de vaste kosten van de lijnhuur', zegt Poulus van Telecompaper.

Maar het kan ook anders lopen. 'We kunnen ook met z'n allen op vakantie meer megabytes gaan gebruiken in het buitenland en grotere bundels nemen, omdat de kostendrempel weg is', zegt Poulus. Op die manier wint iedereen. Behalve de McDonalds, die straks de klandizie van wifi-vluchtelingen moet missen.

Aanvullingen en verbeteringen: In een eerdere versie van dit artikel stond dat gebeld worden in het buitenland extra kost. Dat klopt niet.

11 miljoen vakantiegangers

Nederlanders trekken er deze zomer massaal op uit: ruim 11 miljoen mensen, bijna zeven op de tien Nederlanders, hebben dit seizoen vakantieplannen. Ten opzichte van vorig jaar is dat een stijging van 3 procent. Dat blijkt uit cijfers van onderzoeksbureau NBTC-NIPO Research.

Verreweg de meeste Nederlanders, 7,8 miljoen, gaan naar het buitenland. Net als in 2016 is Frankrijk de meest geliefde bestemming met 1,3 miljoen geplande vakanties. Spanje en Duitsland volgen met respectievelijk 1,1 miljoen en 750 duizend vakantieplannen. Opvallend is dat Griekenland het goed doet. Een half miljoen Nederlanders vertrekt dit jaar naar dat land, een stijging van 50 procent ten opzichte van vorig jaar. Griekenland lijkt minder last te hebben van de vluchtelingencrisis, aldus het onderzoeksbureau. Turkije is daarentegen minder populair geworden bij Nederlanders. Met 150 duizend geplande vakanties is het aantal reizen naar de Turkse zon dit jaar gedaald met 39 procent. De onderzoekers wijten dit aan de onrust en politieke spanningen in het land. Ook vakantie vieren in eigen land is populair: 2,7 miljoen reizigers blijven dit jaar binnen de landsgrenzen.