DNB waarschuwt voor derde crisis: de vastgoedcrisis
© ANP

DNB waarschuwt voor derde crisis: de vastgoedcrisis

De leegstand van kantoren en bedrijfsruimten is net zo'n gevaarlijke bom onder de financiële sector als de enorme hoogte van de hypotheekschulden. De Nederlandsche Bank (DNB) waarschuwt daarom dat na de kredietcrisis en de eurocrisis nu een derde crisis dreigt: de vastgoedcrisis.

Net zoals de Nederlandse hypotheekschuld één van de hoogste in de wereld is, is de leegstand bij kantoren en bedrijfsruimten een van de grootste. Deze zeepbel is ontstaan door de enorme en vaak speculatieve nieuwbouw van kantoren. In Nederland staat 14 procent van de kantoren leeg. Beleggers doen ook hierbij net of hun neus bloedt en weigeren verliezen te nemen omdat ze denken dat de markt wel weer aantrekt.

Volgens DNB-directeur Jan Sijbrand heeft het overaanbod niet alleen met de conjunctuur te maken, maar  ook met structurele veranderingen zoals thuiswerken. Hugo Priemus, hoogleraar ruimtelijke ordening in Delft, noemt de crisis in het commerciële vastgoed zelfs ernstiger dan die op de huizenmarkt. 'De woningmarkt zal wel een keer aantrekken, die van commercieel vastgoed niet. We staan pas aan het begin van het nieuwe werken waarbij er per persoon steeds minder ruimte nodig is.'

Sijbrand wil dat beleggers in vastgoed (banken, pensioenfondsen, verzekeraars, vastgoed cv's) de waardering voor hun portefeuilles verlagen. Dat gaat om vele tientallen procenten. Zodra er een nieuwe reële waardering is, kan de markt volgens Sijbes­ma weer uit het slop raken.

Priemus wil, uitzonderingen zoals de Tweede Maasvlakte daargelaten, een bouwstop voor kantoren en bedrijfsruimtes. Provincies en gemeenten moeten streek- en bestemmingsplannen aanpassen waarin nog nieuwbouw is gepland. Er zal moeten worden gekeken of leegstaande kantoren kunnen worden omgezet in bijvoorbeeld starterswoningen.

Jan Fokkema, directeur van Neprom (de vereniging van projectontwikkelaars) verwijt DNB paniekzaaierij. 'De hele sector wordt over een kam geschoren. In de winkelsector is de leegstand slechts 6 procent. Dat is internationaal gezien niet hoog.' Het probleem zit vooral bij beleggingsvehikels zoals vastgoed cv's.
De Nederlandse huizen- en hypotheekmarkt wordt intussen onderzocht door Brussel. De Europese Commissie heeft nieuwe bevoegdheden om 'macro-economische onevenwichtigheden' in lidstaten aan de kaak te stellen. Het rapport wordt binnen enkele weken verwacht.