DNB waarschuwt: pensioenfondsen rekenen zich rijk, mogelijk snijden in miljoenen pensioenen
© ANP

DNB waarschuwt: pensioenfondsen rekenen zich rijk, mogelijk snijden in miljoenen pensioenen

Vier vragen over kwakkelende pensioenfondsen

Pensioenfondsen bezien hun toekomst door een roze bril. De Nederlandsche Bank waarschuwt dat er in het slechtste scenario gesneden moet worden in 8 miljoen pensioenen.

Waarom vindt DNB de pensioenfondsen zo optimistisch?

De toezichthouder heeft de herstelplannen van 181 pensioenfondsen tegen het licht gehouden. Wat blijkt? Slechts twee kwakkelende fondsen, met in totaal ongeveer 13.000 deelnemers, korten dit jaar de pensioenuitkeringen. De rest hoopt op schitterende beleggingsresultaten. Zij gaan ervan uit de komende tien jaar maar liefst 500 miljard euro aan 'overrendement' te behalen. Dan gaat het dus om de extra verdiensten bovenop het rendement dat nodig is om aan de lopende verplichtingen te voldoen.

Zowel in 2015 als in 2016 zetten de pensioenfondsen in hun herstelplannen in op hoge rendementen. Ook toen sprak DNB waarschuwende woorden. En inderdaad, in de praktijk vielen de rendementen in beide jaren lager uit dan gehoopt. Sowieso is er reden tot voorzichtigheid. Op dit moment draaien zowel de economie als de financiële markten als een tierelier. Maar volgens sommige analisten beginnen de snel gestegen aandelenbeurzen het kookpunt te naderen.

Tekst gaat verder onder de graphic

Wat is het gevaar voor de pensioenen?

Een pensioenfonds met een dekkingsgraad van 100 procent, zal de pensioenen met ongeveer 4 procent moeten korten

Als de fondsen er niet in slagen die hoge rendementen te behalen, moeten ze op de langere termijn alsnog in de uitkeringen snijden. De wet geeft ze vijf jaar de tijd om hun dekkingsgraden te herstellen tot boven de minimale 104 procent. Wellicht slagen ze daarin, gaf de verantwoordelijke DNB-directeur Frank Elderson donderdagochtend desgevraagd toe. Kort geleden nog verwachtte DNB dat dit jaar al 2 miljoen pensioenen gekort moesten worden. Dat viel mee. Maar in het ongunstigste scenario dreigt dit in 2020 alsnog te gebeuren. In 2021 zou het zelfs om bijna 8 miljoen pensioenen gaan. Die korting zal gevoeld worden in de portemonnee. Een pensioenfonds met een dekkingsgraad van 100 procent, zo rekent DNB voor, zal de pensioenen met ongeveer 4 procent moeten korten. Die ingreep mag wel weer over tien jaar worden uitgesmeerd.

Zijn er alternatieven voor pensioenkortingen?

Een pensioenfonds dat te weinig geld in kas heeft, kan zijn financiële gezondheid op vier manieren verbeteren. Naast korten op pensioenen is er de mogelijkheid om de premies te verhogen. Het kan ook besluiten de pensioenen niet te indexeren, waardoor ze niet meestijgen met de inflatie. Dat is de afgelopen jaren massaal gebeurd, maar veruit de populairste optie zijn en blijven overrendementen. De reden ligt voor de hand: die maatregel doet geen pijn. Op de korte termijn, althans.

Waarom grijpt DNB niet in als ze het niet vertrouwt?

We zien dat veel pensioenfondsen de grens opzoeken

DNB-directeur Frank Elderson

De toezichthouder kan niet veel meer doen dan er bij de fondsen op aandringen om, zoals zij dat noemt, een 'realistisch toekomstbeeld te communiceren' naar hun achterban. De wet staat de pensioenfondsen toe om te rekenen met verwachte rendementen, in plaats van de actuele rente. Zij stelt daar wel paal en perk aan. Maar, zegt Elderson: 'We zien dat veel pensioenfondsen de grens opzoeken.' Hij wijst er daarbij op dat het vertrouwen van burgers in pensioenfondsen nog lager is dan in banken en verzekeraars. 'En niets is slechter voor dat vertrouwen dan negatieve verrassingen'.