De automatische aspergeoogstmachine maakt op een veld van 40 hectare 60 tot 75 paar handen overbodig.
De automatische aspergeoogstmachine maakt op een veld van 40 hectare 60 tot 75 paar handen overbodig. © ANP

Aspergerobot stuurt steker straks naar huis

Robot detecteert goede lengte, snijdt de stengel af en schudt het zand ervanaf

Nog even en aspergeteler Martens in het Limburgse Tienray kan de aanmeldformulieren in het Nederlands, Pools en Roemeens voor seizoenarbeiders van zijn website halen. Het selecteren en steken van asperges is dan een klus voor een robot. De automaat maakt op een veld van 40 hectare 60 tot 75 paar handen overbodig.

De machine, gebouwd door Cerescon in Heeze, gaat dit aspergeseizoen op drie plaatsen in Brabant en Limburg proefdraaien onder het wakend oog van onderzoekers van de Wageningen Universiteit.

Het idee voor een robot ontstond al rond de millenniumwisseling toen de Brabantse aspergeteler Marc Vermeer zijn broer Ad, een uitvinder, uitdaagde een aspergesteekrobot te bedenken die dat werk van mensen overneemt. Personeelskosten maken de helft van de kostprijs van een asperge uit. Om die reden spelen grotere bedrijven al langer met de gedachte de teelt over te brengen naar lagelonenlanden. De aspergesteekmachine kost 500 duizend tot 600 duizend euro, maar Vermeer zegt dat de robots zichzelf na drie seizoenen terugverdienen.

Cerescon wil volgend jaar de eerste machines op projectbasis verkopen. Zeven bedrijven die betrokken zijn bij de ontwikkeling hebben belangstelling getoond. Of ze tot aanschaf overgaan, hangt af van de uitkomsten van het praktijkonderzoek op de Brabantse en Limburgse aspergevelden. Piet Beurskens van gewassenveredelaar Limgroup, een van de geïnteresseerde bedrijven, wil bijvoorbeeld eerst weten of de volautomatische oogst niet te veel beschadigde asperges oplevert.

Cerescon is niet de eerste die zich waagt aan een asperge-stekende automaat. Met onderzoekssubsidie van de Europese Unie zijn de afgelopen jaren prototypen ontwikkeld door verschillende bedrijven, zoals Bizoon in Bremerhaven. Maar de Heezenaren lijken nu als eersten met een variant te komen die commercieel interessant is.

Slechts twee mensen nodig

Flexmigranten

Precieze cijfers over hoeveel 'flexmigranten' asperges steken zijn niet bekend, maar bemiddelingsbureaus haalden er in 2016 ruim 120 duizend naar Nederland. Daarvan werkte 6 procent in de landbouw en 19 procent in de tuinbouw.

De robot detecteert welke asperge de goede lengte heeft (25 centimeter), snijdt de stengel af, schudt het zand ervanaf en herstelt het opgehoogde zandbed waarin telers de plant laten groeien. Er zijn nog maar twee mensen nodig voor de aspergeoogst: iemand om de volle kistjes weg te zetten en iemand om de tractor die de automaat over het veld trekt te besturen.

De grootste technische uitdaging voor Cerescon was iets bedenken waardoor de machine kan 'zien' welke asperges oogstrijp zijn. Het apparaat doet dat door de lengte van de asperges te meten. Bij de handmatige oogst wordt de asperge gestoken zodra zijn kopje uit de grond steekt. Dan moet hij ook snel worden geoogst, omdat het kopje anders verkleurt onder invloed van het zonlicht en de asperge dan minder geld opbrengt, aldus Vermeer. 'Mijn broer vond dat we de asperge moesten detecteren en oogsten voordat hij zichtbaar is, dus ondergronds.' Radar was daarvoor een mogelijkheid, net als röntgenstraling, maar die toepassingen bleken niet ideaal.

Uiteindelijk is Cerescon op een sensor uitgekomen die verschillen in vochtigheid van de bodem kan meten. 'Een asperge bestaat voor wel 90 procent uit water. Daarmee onderscheidt hij zich van de omringende vochtige grond', zegt Chris de Visser, bedrijfsontwikkelaar aan de Wageningen Universiteit waar onderdelen van de robot zijn getest. 'De grond is altijd droger dan de asperges, ook als het heeft geregend.'

De vochtsensor heeft daarnaast het voordeel dat hij de stengel niet hoeft aan te raken. Dat verkleint het risico dat de machine de asperge beschadigt. De robot trekt de sensor omhoog, zodra die een rijpe asperge op zijn pad vindt.

Overigens lost de asperge-oogstmachine ook een probleem op dat geen probleem is. De Visser: 'De gekleurde kopjes hebben geen andere smaak. Een gekleurde asperge brengt alleen een minder op omdat-ie niet helemaal wit is.' Mogelijke bijvangst: de robot maakt het plastic overbodig waarmee de telers nu nog hun witte gewas tegen verkleuring beschermen.


Oogsten zonder mensen

Veel groente- en fruitsoorten worden met de hand geoogst, omdat er geen goede machinale oogstmethoden voorhanden zijn: champignons, aardbeien, blauwe bessen, appels en frambozen.

Het probleem is niet dat robothanden tere gewassen beschadigen, maar dat machines moeten leren wanneer ze rijp zijn. Tussen 2010 en 2014 liep het Europees project Clever Robots for Crops (CROPS), dat onder meer prototypes opleverde van een komkommerplukmachine, een paprikaplukker en een tomatenoogster. Die waren nog niet efficiënt: zo deed de paprikarobot er gemiddeld 94 seconden over om een rijpe paprika te herkennen en te plukken. Een mens doet dat in 6 seconden.

Onderzoekers van de Wageningen Universiteit werken inmiddels aan een verbeterde versie. Eind maart is de Sweet Pepper Harvesting Robot (Sweeper) getest in een Belgische kas. Proeven bij een Nederlandse tuinder volgen deze zomer.