Dat is opmerkelijk omdat kolencentrales van oudsher veel CO2 uitstoten, het broeikasgas dat verantwoordelijk wordt gehouden voor de opwarming van de aarde. Met de opslag is de uitstoot van broeikasgassen van nieuwe kolencentrales sterk te reduceren, zei Cramer deze week aan het parlement. Ze schat de kans dat energiebedrijven op die manier hun CO2 gaan opslaan op 90 procent. En dat terwijl slechts een van de vier centrales daadwerkelijk plannen heeft voor opslag. Is het optimisme van de minister gerechtvaardigd?

De milieuorganisatie Greenpeace zet grote vraagtekens bij ‘dumping’ van broeikasgas onder de grond. Het zou gevaarlijk en milieubelastend voor de zee kunnen zijn. De voor- en nadelen van opslag van CO2 op een rij:

Voordelen

Opslag reduceert uitstoot
Als CO2 onder de grond wordt gestopt, komt er minder broeikasgas in de lucht. In theorie kan bijna alle CO2 uit energiecentrales uit de lucht worden gehouden, waarmee Nederland ineens aan de klimaatdoelen van Kyoto voldoet.

Kolen worden weer aantrekkelijk
Opslag van CO2 is een handige manier om steenkolen weer aantrekkelijk te maken. Het verstoken van kolen levert veel meer CO2 op dan het verbranden van gas. Steenkool was daarom lang uit de gratie. Maar kolen zijn verhoudingsgewijs goedkoop. Doordat met opslag het klimaatprobleem valt op te lossen, kunnen energiebedrijven kolen gebruiken. De stroomprijs zal daardoor voor consumenten lager uitvallen.

Minder angst voor Poetin
Kolen hebben een groot voordeel boven gas: ze zijn overal ter wereld verkrijgbaar. Aangezien de gasvoorraden in Nederland opraken, krijgen politiek instabiele gas- en olielanden als Rusland, Algerije en Libië meer macht. Kolen zitten overal in de grond, ook bij betrouwbare partners als Australië, Brazilië en Canada. Met een beetje goede wil is zelfs in Limburg nog steenkool uit de grond te halen. Ons helemaal afzonderen van Poetin is overigens onmogelijk, want voor de verwarming van gebouwen wordt gas gebruikt.

Goed voor de economie
Nederland zit vol lege gasvelden. Instituten als TNO en bedrijven als Shell beschikken bovendien over veel technische kennis van de opslag van CO2 onder de grond. Dit voordeel kan Nederland uitbuiten. Door de lege gasvelden aan bijvoorbeeld Duitsland te verhuren en de kennis te exporteren, valt met de opslag van CO2 geld te verdienen.

Opslag helpt de overgang naar bio-energie
Op de lange termijn moet energie uit zon, wind, biomassa en water Nederland van de verslaving aan olie, gas en kolen afbrengen. Maar het duurt nog wel vijftig jaar voordat duurzame energiebronnen volwassen genoeg zijn om voldoende energie te leveren tegen een redelijke prijs. Kolen zijn het ideale middel om de komende vijftig jaar te overbruggen, zeggen de energiebedrijven. Opslag is een tijdelijke oplossing en helpt bij de overgang naar bio-energie.

Nadelen

Opslag is duur
Het is heel duur om CO2 uit de rook van energiecentrales te filteren, te vervoeren en op te slaan. Vooral het afvangen van CO2 bij de schoorsteen is een kostbare zaak. Daarnaast moeten nieuwe leidingen worden aangelegd om CO2 te vervoeren. Nadat het in een leeg gasveld is geïnjecteerd, moeten controleurs het veld voor eeuwig in de gaten houden. Opslag kost mimimaal 40 euro per ton CO2, terwijl op het recht om een ton CO2 uit te stoten in de lucht nog geen 20 euro kost. Opslag zonder overheidssubsidie is commercieel niet haalbaar. Niet voor niets maakte Shell deze week bekend dat een prestigieus project met de opslag van CO2 in een Noors gasveld niet doorgaat. Maar ook met subsidie staan bedrijven niet te springen. De belangstelling voor het subsidiepotje van Economische Zaken om CO2 op te slaan, is beperkt. Van de vier grote oliebedrijven heeft alleen Shell een aanvraag ingediend.

De techniek staat in de kinderschoenen
Met het afvangen en opslaan van CO2 is nauwelijks ervaring opgedaan. Het is onduidelijk welke techniek de handigste is. Met de huidige kennis kan zo’n 80 procent van het CO2 worden opgevangen. Nog meer afvangen kost veel energie en geld. Ook de techniek van opslaan is nog in ontwikkeling. Nederland mikt op het gebruik van lege gasvelden. Opslaan kan ook diep in de grond onder een waterlaag. En er is een techniek om broeikasgas om te zetten in kristallen. Het duurt nog zeker een jaar of tien voordat de techniek genoeg is ontwikkeld om op grote schaal toe te passen. Het is de vraag of de opslag van CO2 al voor 2020, zoals het kabinet wil, op grote schaal de uitstoot van broeikasgassen kan reduceren.

Energiebedrijf geeft geen garanties
Nuon wil bij zijn kolencentrale in de Groningse Eemshaven CO2 gaan afvangen en opslaan. Als de experimenten met opslag moeizaam verlopen of duur blijken te zijn, moet worden afgewacht of en hoe het afvangen gebeurt. Bij de drie andere kolencentrales waarvoor minister Cramer toestemming heeft verleend, bestaan geen plannen om de CO2 op te slaan. Zij zullen pas broeikasgas gaan opslaan als de Europese Unie strenge afspraken maakt over de uitstoot van CO2.

Opslaan is gevaarlijk
In een horrorscenario kan opgeslagen CO2 ontsnappen. Niet alleen verdwijnt de CO2 dan alsnog in de lucht, een te hoge CO2-concentratie in de lucht is dodelijk. Deskundigen achten het risico op zo’n ongeluk zeer klein. Iets reëler is het gevaar waar Greenpeace op wijst: als CO2 in minieme hoeveelheden ontsnapt uit gasvelden op zee, kan de zeebodem verzuren.

Straks zijn alle velden vol
De wereld bevat genoeg steenkool voor driehonderd jaar. Maar het aantal gasvelden om CO2 in op te slaan, is beperkt. Er is ruimte voor vijftig jaar. Daarmee is opslaan van broeikas hoogstens een tijdelijke oplossing van het klimaatprobleem.