Ziet Bos zijn geld aan ABN nog terug?

Waarom moet er nu weer 4,4 miljard euro in ABN Amro en Fortis worden gestoken?

Deze jongste kapitaalinjectie komt niet als een verrassing. Hij was aan het begin van de zomer al door Wouter Bos aangekondigd. Alleen was toen nog niet duidelijk om welk bedrag het zou gaan.

De kapitaalinjectie volgt uit de opsplitsing van het oude ABN Amro. De bank werd in 2007 overgenomen door Fortis, Royal Bank of Scotland en Santander, maar is nog steeds niet in drieën gedeeld.

Binnenkort gaat dat alsnog gebeuren, maar daardoor blijft het Nederlandse deel van ABN Amro, dat voor Fortis was voorbestemd, met een te kleine kapitaalbuffer achter. Kosten: 2 miljard euro. Daarbovenop komen nog de kosten van de boedelscheiding (in totaal 1,9 miljard) en vervolgens is er 1,2 miljard euro nodig om Fortis Nederland en ABN Amro weer aan elkaar te lijmen.

Opvallend is dat ook Fortis Bank Nederland extra vermogen nodig heeft (1,3 miljard euro) om aan de kapitaaleisen van De Nederlandsche Bank te voldoen. Je zou veronderstellen dat dit al duidelijk was toen Bos de bank begin 2009 kocht.

Blijft het hierbij?

Volgens Bos wel. ‘Onvoorziene omstandigheden van ernstige aard daargelaten, zal de kapitaalinjectie de laatste zijn die de Staat verschaft’, schrijft hij in zijn brief aan de Tweede Kamer. De nieuwe bank voldoet na de laatste staatssteun aan de kapitaalseisen van De Nederlandsche Bank en kan dus tegen een stootje.

Veel zal afhangen van hoe de economie zich ontwikkelt. ABN Amro staat voor een groot deel (75 procent) garant voor de verliezen die Hollandsche Bank-Unie (HBU) nog gaat lijden op zijn kredietportefeuille. Deze verliezen zullen wellicht verdere kapitaalinjecties nodig maken. Bos staat ook garant voor de hypotheekportefeuille van ABN Amro met een totale waarde van 34,5 miljard euro. Mocht de Nederlandse huizenmarkt instorten, dan kan hij hier nog behoorlijk op verliezen.

Bos heeft ook nog steeds 1,6 miljard euro aan achtergestelde leningen aan ABN Amro uitstaan. De overige 8,4 miljard aan achtergestelde leningen die hij in oktober 2008 verstrekte, is inmiddels ingeruild in aandelenkapitaal.

Krijgt de Nederlandse staat dat geld ooit nog helemaal terug?

Daar kan pas iets zinnigs over worden gezegd op het moment dat de nieuwe bank zijn openingsbalans publiceert. Dan wordt duidelijk hoe groot het eigen vermogen is, dat aan de enige aandeelhouder, de Nederlandse staat, toebehoort.

‘Over enkele jaren kan deze nieuwe bank weer aan private investeerders worden overgedragen’, schrijft Bos aan de Kamer. ‘Een beursgang, fusie en overname behoren tot de mogelijkheden.’

Van Lanschot gaf gisteren alvast te kennen dat het belangstelling heeft voor delen van ABN Amro en Fortis Bank Nederland, ABN Amro Private Banking en MeesPierson.

De voortekenen voor de totale opbrengst zijn niet gunstig. Bos heeft al met al 30,2 miljard geïnvesteerd en dat is anderhalf keer zoveel als het grotere ING waard is. Het lijkt erop dat achteraf bezien Wouter Bos wel erg veel voor ABN Amro en Fortis heeft betaald. Als hij had geweten van al de toekomstige verliezen en kosten, had hij waarschijnlijk minder betaald.

Ter verdediging van Bos kan worden aangevoerd, dat hij in oktober 2008 weinig tijd had om deze ingewikkelde aankoop te doen. Bedrijven zouden er waarschijnlijk vele maanden voor nemen om er zeker van te zijn dat er later geen lijken uit de kast vallen.

Krijgt bestuursvoorzitter Gerrit Zalm ooit zijn bonus nog?

Dat wordt met de dag onwaarschijnlijker. Om een bonus te krijgen moet hij de bank met winst verkopen. Om dat voor elkaar te krijgen zal hij de winst snel moeten opvoeren. Maar dat is alleen mogelijk als de bank risico’s op zijn balans neemt, of klanten met veel te dure spaar- en beleggingsproducten opzadelt.