Politiek kan weinig doen aan kredieten

Het geeft de Kamerleden al een tijdje een ongemakkelijk gevoel. Negen maanden geleden hebben ze allemaal ‘ja’ gezegd toen er miljarden aan belastinggeld in banken werd gestoken. Het heilige doel was om de kredietverlening op gang te houden, zodat de economie kon blijven draaien. Maar nu de nood aan de man is en het bedrijfsleven schreeuwt om kredieten, lijken de banken niet thuis te geven.

De statistieken mogen dan niet eenduidig zijn, de signalen uit de samenleving zijn dat wel. ‘Mijn mailbox puilt uit’, zegt Elly Blanksma (CDA) woensdag tijdens een spoeddebat over de kredietverlening. Zij is niet de enige: bij alle parlementariërs komt een stroom berichten binnen van verontwaardigde bedrijven: ‘Geen bank wil mij nog geld lenen.’ ‘De banken zitten op hun geld’, is de conclusie van PVV’er Tony van Dijck.

Minister Bos van Financiën erkent dat banken minder gemakkelijk geld uitlenen dan voor de crisis. Hij vindt nog altijd dat daar goede redenen voor zijn. ‘Het kabinet heeft nooit beweerd dat er niets aan de hand is’, houdt de PvdA-leider de Kamer voor. ‘Maar het besef in de Kamer lijkt niet helemaal aanwezig dat we te maken hebben met de grootste krimp sinds de jaren dertig. Er gaan twintig bedrijven per dag failliet, de werkloosheid dreigt op te lopen tot 10 procent. In dat licht is het niet vreemd dat bedrijven moeilijker aan krediet kunnen komen.’

Dat is tegen het zere been van de Kamer. ‘Ik werp het verwijt dat de Kamer de crisis niet serieus neemt verre van mij’, zegt Frans Weekers (VVD). En Bos’ coalitiegenoot Blanksma vindt het een ‘forse vingerwijzing’ dat de Kamer de diepte van de crisis niet zou inzien.

De stekeligheden verbloemen dat de politiek niet zo veel mogelijkheden heeft om de banken te bewegen meer geld uit te lenen. Want bijna geen enkele partij wil dat Den Haag ‘op de stoel van de bankier’ gaat zitten. Sharon Gesthuizen van de SP vraagt Bos ervoor te zorgen dat banken terechte kredietaanvragen van gezonde bedrijven gewoon honoreren. ‘Welke capaciteiten heeft mevrouw Gesthuizen dat zij beter kan bepalen welke gevallen terecht zijn, dan een bankier’, is de tegenvraag van Bos. Zijn eigen maatstaf – ingrijpen als aanvragen ‘onredelijk’ worden afgewezen – is overigens net zo subjectief.

Natuurlijk, Bos heeft in september namens de staat voor miljarden euro’s Fortis en ABN Amro gekocht. Maar ook bij de staatsbank wil hij niet op de stoel van het bestuur gaan zitten, zegt hij tegen PVV’er Van Dijck. ‘We moeten die bank niet gaan gebruiken voor allerlei politieke doeleinden. Dan zouden we onverantwoorde risico’s nemen met belastinggeld.’

Uiteindelijk neemt de Kamer genoegen met een diepgravende analyse naar de kredietverlening door banken – net als een week eerder. Maar daarmee is de stroom klachten over onwillige banken nog lang niet opgedroogd.