1834181
Ruim 6.000 Hagenaars lopen het risico niet langer zelfstandig te kunnen wonen als de hulp vermindert. © ANP

Gemeente Den Haag: korting thuiszorg in strijd met wet

De aangekondigde grote bezuinigingen van de rijksoverheid op huishoudelijke hulp en persoonlijke verzorging zijn in strijd met de Gemeentewet en internationale verdragen. Dit stelt de gemeente Den Haag, die juridisch onderzoek heeft laten doen.

 Wethouder Karsten Klein.
Wethouder Karsten Klein. © -

Wethouder Karsten Klein (CDA) wil hiermee staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid) oproepen de bezuinigingen terug te draaien. Zo niet, dan zal de gemeente mogelijk een rechtszaak aanspannen.

Niet zelfstandig wonen
Ruim 6.000 Hagenaars lopen het risico niet langer zelfstandig te kunnen wonen als de hulp vermindert, blijkt uit een studie in opdracht van de gemeente. 'Wij willen juist voorkomen dat zij naar een verpleegtehuis moeten, wat bovendien veel duurder is. Deze bezuinigingen zijn strijdig met het uitgangspunt van de staatssecretaris, die ook wil dat mensen zo lang mogelijk thuis kunnen wonen.'

Met een mogelijke gang naar de rechter lijkt het verzet van de gemeenten tegen de bezuinigingen een nieuwe fase in te gaan. Gemeenten hebben zich van meet af aan verzet tegen de forse kortingen per 2015: 40 procent minder geld voor de huishoudelijke hulp en 25 en 15 procent minder voor begeleiding en verzorging van hulpbehoevenden.

- Den Haag heeft ruim 500 duizend inwoners.
- 11 duizend Hagenaars verblijven in een verpleeghuis of een andere zorginstelling.
- Ongeveer 16 duizend Hagenaars krijgen nu ondersteuning via de AWBZ of de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
- Ongeveer 12 duizend van hen maken gebruik van de hulp in de huishouding. 95 procent van hen heeft fysieke beperkingen. De gemiddelde leeftijd is 73 jaar oud. Ongeveer 70 procent leeft van alleen AOW.
- 750 Hagenaars maken gebruik van twee of meer vormen van zorg, bijvoorbeeld huishoudelijke hulp en persoonlijke verzorging. Juist deze kwetsbare groep loopt volgens de gemeente een groot risico om niet langer zelfstandig te kunnen wonen, als er flink op hun ondersteuning wordt beknibbeld.
- Den Haag telt 79 duizend mantelzorgers, 12 duizend van hen zijn overbelast.

Volgend jaar al krijgen de gemeenten 89 miljoen euro minder voor thuiszorg. Met minder geld moeten ze dezelfde taken blijven uitvoeren. Volgens staatssecretaris Van Rijn kunnen de gemeenten met de inzet van familie en buren deze gaten vullen.

Duizenden mantelzorgers overbelast
Klein weet zeker dat dat niet lukt. 'Den Haag heeft nu al 79 duizend mantelzorgers, hoeveel meer kunnen dat er worden? Bovendien zijn 12 duizend van hen overbelast.' De wethouder noemt als voorbeeld een 100-jarige vrouw uit Scheveningen, van wie de dichtstbij wonende zoon in Hoek van Holland boven de 70 jaar is. 'Ik maak me zorgen over de ouderen die wij nu nog kunnen ondersteunen met aanpassingen aan hun huis, vervoer en huishoudelijke hulp en straks niet meer.'

Omdat deze argumenten naar de mening van de gemeente te weinig uithaalden, besloot de stad zelf te laten onderzoeken of bezuinigen op deze manier wel rechtmatig is. Daarover won ze juridisch advies in van Tom Barkhuysen, advocaat bij Stibbe en hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden.

 
Deze bezuinigingen staan op gespannen voet met het recht op wonen, zoals dat is vastgelegd in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
Tom Barkhuysen

Barkhuysen concludeert dat de bezuiniging van 89 miljoen euro in 2014 op thuiszorg strijdig is met de Gemeentewet. Artikel 108 lid 3 verplicht de rijksoverheid de kosten te dragen voor taken die de gemeenten moeten uitvoeren. Barkhuysen noemt het een kansrijke zaak, die hij graag voor de rechter zou brengen. 'Zo kan het niet volgens de Gemeentewet: de wettelijke opdracht aan de gemeente ongewijzigd laten en minder geld geven voor dezelfde taken.'

Zorg opeisen
Woensdag waarschuwde de Vereniging van Nederlandse Gemeenten dat burgers via de rechter de zorg gaan opeisen waarvoor de gemeente geen geld meer heeft door de bezuinigingen.

'Ook de structurele bezuinigingen per 2015 op de zorg zijn juridisch aan te vechten', zegt Barkhuysen. Door de kortingen op hulp zal het naar verwachting juist minder ouderen en gehandicapten lukken zichzelf thuis te redden. 'Deze bezuinigingen staan op gespannen voet met het recht op wonen, zoals dat is vastgelegd in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Ook botst dit beleid met het Europees Sociaal Handvest, dat ouderen het recht biedt op sociale bescherming.'