VVD-lijsttrekker en premier Mark Rutte op het podium tijdens zijn speech. © ANP
1351622
VVD-lijsttrekker en premier Mark Rutte op het podium tijdens zijn speech. © ANP

Van minuut tot minuut: nek-aan-nekrace wordt in voordeel VVD beslist

Voorlopige prognoses, eerste uitslagen, tellingen, verslaggevers bij partijbijeenkomsten en mogelijke coalities: de uitslagenavond was live te volgen op Volkskrant.nl

Nabeschouwing

Met 83 procent van de stemmen geteld staat de VVD op 41 zetels, de PvdA op 39. En het verschil tussen beiden is ruim 100.000 stemmen. Daarmee lijkt de VVD niet meer in te halen door de Partij van de Arbeid, en winnen de liberalen dus de Tweede Kamerverkiezingen van 2012. Eventuele kleine verschuivingen in zetelaantallen later vannacht en morgenochtend op Volkskrant.nl, dit liveblog stopt. Veel dank voor het volgen, hieronder is alles nog eens na te lezen.

Live

  1. De PvdA is woensdag in Rotterdam verreweg de populairste partij gebleven. Op basis van een telling van 82 procent van de stemmen, blijkt dat een op de drie Rotterdammers op de partij van Diederik Samsom heeft gestemd (32,3 procent). Dat meldt de Verkiezingsdienst van het ANP.

    In Rotterdam is gestopt met het tellen van de stemmen in de nacht van woensdag op donderdag. Men gaat er later mee verder. Er moeten nog meer dan 50.000 stemmen worden geteld.

    In 2010 kon de PvdA in totaal 26,1 procent van de kiezers bekoren, na volledige telling.

    De VVD van Mark Rutte staat halverwege de telling op 19,3 procent van de stemmen en de PVV op 13,9 procent. Voor de liberalen is dat een lichte winst en voor de PVV van Geert Wilders betekent het een flink verlies. Ook de SP staat in de Maasstad op lichte winst.

  2. De tussenstand na telling van ruim driekwart van de stemmen:

    VVD 41 zetels
    PvdA 39
    PVV 15
    CDA 13
    SP 15
    D66 12
    GroenLinks 3
    ChristenUnie 5
    SGP 3
    Partij voor de Dieren 2
    50PLUS 2

  3. Geert Wilders heeft ook in zijn geboorteplaats Venlo het verlies bij de Tweede Kamerverkiezingen niet kunnen beperken. In 2010 kreeg de PVV nog 30,2 procent van de stemmen. Vandaag kwam de partij van Wilders niet verder dan 20,5 procent. Dat blijkt uit cijfers van de Verkiezingsdienst van het ANP.

    De Partij voor de Vrijheid moet nu de VVD (24,8 procent) en de PvdA (20,7 procent) voor zich dulden. Die twee partijen kwamen 2 jaar geleden respectievelijk nog tot 17,0 procent en 14,9 procent.

    De SP is de vierde partij in Venlo, met 12,3 procent van de stemmen. Het CDA gaat terug van 14,2 naar 8,2 procent. GroenLinks verliest ook: van 5,0 procent naar 2,2 procent.

    Het opkomstpercentage in Venlo was 69 procent, ten opzichte van 71,2 procent in 2010.

  4. Nadat 67 procent van de stemmen is geteld, is het verschil tussen de VVD en de PvdA slechts 40.000 stemmen. Dat blijkt uit gegevens van de Verkiezingsdienst van het ANP. De VVD staat nu op 40 zetels, de PvdA op 39.

  5. De PvdA heeft bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer grote winst behaald in Utrecht. In 2010 kreeg de partij van leider Diederik Samsom nog 24,2 procent. Dat percentage is nu opgelopen naar 29,5, zo blijkt uit cijfers van de Verkiezingsdienst van het ANP.

    Ook de VVD stijgt en gaat van 18,4 procent naar 21,4 procent. D66 noteerde 17,3 procent van de stemmen en is nu de derde partij in Utrecht. GroenLinks was 2 jaar geleden nog derde, maar zakte ver terug: 15,3 procent naar 6,7 procent. De SP is met 7,3 procent nu groter.

    Het CDA ging in Utrecht terug van 6,5 naar 4,2 procent. Het opkomstpercentage in Utrecht lag op 76,2.

  6. De PvdA is in Rotterdam de populairste partij gebleven maar haalde bij de verkiezingen woensdag nauwelijks winst. Van de Rotterdammers bracht 26,3 procent hun stem uit op de sociaaldemocraten van Diederik Samsom, meldt de Verkiezingsdienst van het ANP donderdag. In 2010 was dat 26,1 procent van de kiezers.

    Opmerkelijk is dat de VVD in Rotterdam iets verliest: van 17,3 procent in 2010 naar 15,7 procent nu. De PVV daalt ook fors van 19,1 procent naar 11,3 procent, maar blijft wel de derde partij in deze stad.

    De opkomst in Rotterdam was met 60,9 procent flink lager dan het landelijk gemiddelde. Maar in 2010 was het met 64,5 procent ook al niet hoog.

  7. De PVV is de leidende positie bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer in Maastricht kwijtgeraakt. De partij van leider Geert Wilders was in 2010 met 22,8 procent nog de grootste, maar kwam niet verder dan 14,8 procent.

    De Partij van de Arbeid is nu de grootste in Maastricht en steeg van 21,5 procent naar 27,6 procent. Ook de VVD won flink en is nu tweede in de Limburgse stad: van 14,6 procent in 2010 naar 19 procent nu. De SP (12,5 procent) en D66 (10 procent) zijn de vierde en vijfde partij in Maastricht, waar naast de PVV ook het CDA en GroenLinks verloren.

    Met 68,3 lag het opkomstpercentage in Maastricht iets lager dan in 2010, aldus de Verkiezingsdienst van het ANP.

  8. Nieuwe tussenstand vertaald naar aantallen in zetels bij 58 procent van de stemmen geteld: 40 zetels voor de VVD, 39 voor de PvdA. In een lijstje ziet dat er zo uit:

    VVD 40 zetels
    PvdA 39
    PVV 15
    CDA 13
    SP 15
    D66 12
    GroenLinks 3
    ChristenUnie 5
    SGP 3
    Partij voor de Dieren 3
    50PLUS 2

  9. De PvdA heeft zijn koppositie in Nijmegen versterkt. De partij haalde daar 32,2 procent van de stemmen binnen tegenover 24,7 procent in 2010, meldt de Verkiezingsdienst van het ANP. Ook 2 jaar geleden al staken de sociaaldemocraten ruim boven de andere partijen uit.

    De VVD is de tweede partij geworden met 16,1 procent. De liberalen namen die tweede plaats over van GroenLinks, dat in 2010 met 14,5 procent op de tweede plek stond. GroenLinks haalde nog maar 5,9 procent. Derde partij is de SP, gevolgd door D66.

  10.  VVD-leider Mark Rutte in Scheveningen, vanavond.
    VVD-leider Mark Rutte in Scheveningen, vanavond. © ANP

    Iets meer dan 50 procent van de stemmen is geteld, inmiddels. En het verschil tussen de PvdA en de VVD is ruim 50.000 stemmen. In het voordeel van de VVD.

  11. De Partij van de Arbeid heeft in Haarlem bijna een derde van de stemmen behaald bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer, zo blijkt uit cijfers van de Verkiezingsdienst van het ANP. De partij van leider Diederik Samsom kwam uit op 30,3 procent. In 2010 was dit nog 25,5 procent.

    Ook de VVD is winnaar in Haarlem, en gaat van 18,9 procent naar 23,2 procent. D66 eindigde met 12,3 procent op de derde plek, voor de SP: 9,2 procent. Het CDA, de PVV en vooral GroenLinks verliezen ook in Haarlem fors. GroenLinks gaat terug van 11,3 procent naar 4,2 procent.

    75,5 procent van de stemgerechtigden ging in Haarlem naar de stembus.

  12. De PvdA is de grootste geworden in Den Haag met 29 procent van de stemmen. De VVD volgt met ruim 23 procent.

  13. Volgens Google, dat ook de verkiezingsuitslagen bijhoudt en nu 39 procent van de stemmen heeft geteld, is het verschil tussen de VVD en de PvdA slechts 30.000 stemmen. Het blijft dus spannend.

  14. De tussenstand na telling van ruim 25 procent van de stemmen:

    VVD 41 zetels
    PvdA 39
    PVV 15
    CDA 13
    SP 15
    D66 12
    GroenLinks 3
    ChristenUnie 5
    SGP 3
    Partij voor de Dieren 2
    50PLUS 2

  15. In zowel Amsterdam als in Rotterdam is de Partij van de Arbeid (weer) de grootste. Bekijk hier alle uitslagen.

  16. Persbureau AP kopt de analyse van de (voorlopige) verkiezingsuitslag van vanavond op het verlies van de PVV van Geert Wilders. '
    While the winner of the Dutch national elections is not yet certain, the biggest loser appears certain to be Geert Wilders, the leader of the anti-Europe, anti-immigration Freedom Party.'

  17. Bij de PVV waren ze flink 'van de sokken geblazen', stelde Volkskrantverslaggever Toine Heijmans vanavond vast. 'Het was echt een sloopbal.' Veel PVV'ers hadden gerekend op verlies, maar niet zo erg als dit. Opvallend was dat na de speech van Wilders het moraal onder de PVV'ers verbeterde. Wilders was strijdvaardig en riep zijn mensen op om de rug recht te houden. 'Misschien is het ook wel een opluchting', aldus Heijmans. 'De partij heeft tot nu toe elke verkiezing gewonnen, dit is misschien ook wel een keer gezond.'

  18. De PVV van Geert Wilders is zijn koppositie in tal van Limburgse gemeenten kwijtgeraakt, meldt de Verkiezingsdienst van het ANP. In Roermond, Beek, Eijsden-Margraten, Valkenburg a/d Geul en Bergen kreeg de VVD van Mark Rutte woensdag de meeste stemmen. In Kerkrade en Vaals heeft de PvdA van Diederik Samsom de meeste kiezers achter zich gekregen. De PvdA versloeg de PVV vooral in Kerkrade maar nipt, met 25,5 tegen 25,4 procent van de stemmen.

    De afgelopen jaren steeg de populariteit van Wilders in Limburg, waar hij vandaan komt, tot grote hoogte. Dat ging vooral ten koste van het CDA, dat van oudsher een grote aanhang heeft in Limburg.

  19. Het ANP brengt een prognose uit op basis van het aantal getelde stemmen. In die prognose komt de PvdA op 37 zetels, de VVD op 41.

  20. De NOS komt niet met een slotdebat, meldt presentator Rob Trip vanavond op Nederland 1. Dat debat zou er zijn als de definitieve uitslag bekend zou zijn, zo rond half een. Maar het ziet er zeker niet uit dat tegen die tijd de uitslag bekend is. Partijen hebben daarom afgezegd.

  21. Het is nog spannend, zegt VVD-leider Mark Rutte in een speech, hij wil nog een keer terugkomen. Want nu kan hij nog niet zeggen welke partij er de grootste wordt. Wat wel zeker is, volgens Rutte: 'De VVD is nog nooit zo groot geweest.'

  22. VVD-leider Mark Rutte vindt de verwachte uitslag bij de Tweede Kamerverkiezingen 'overweldigend' en een groot blijk van vertrouwen. 'Dit is de beste uitslag in de geschiedenis van de VVD.' Hij durfde nog niet de overwinning op te eisen. In de exitpoll en op basis van eerste getelde stemmen blijft de VVD de PvdA net voor. 'Het is nog afwachten.'

  23. De SP verliest in de gemeente van Emile Roemer, Boxmeer. Alle uitslagen zijn hier te vinden. De partij blijft er overigens wel de grootste met 31,6 procent van de stemmen. In vergelijking met 2010 ging de partij wel iets achteruit. Twee jaar terug stemde 33,7 procent op de partij van Roemer. Dat blijkt uit gegevens van de Verkiezingsdienst van het ANP.

    De VVD en PvdA boekten ook in Boxmeer forse winst. De VVD ging van 16,3 naar 24,3 procent en de PvdA van 9,9 naar 14,7 procent. De PVV zakte van 11,7 naar 7 procent.

  24. Mocht de VVD in de buurt blijven van de zetels zoals voorspeld in de exitpolls, dan koerst de partij af op de grootste score ooit. Onder Bolkestein in 1998 behaalde de VVD 38 zetels, dat was het grootste aantal ooit. De VVD staat nu, in de peilingen, op 41 zetels.

     PvdA-leider Samsom op het podium, vanavond.
    PvdA-leider Samsom op het podium, vanavond. © ANP
  25. Diederik Samsom speecht alvast, en bedankt zijn campagneteam, vrijwilligers en de kiezers. Niemand had gedacht dat optimisme het zo snel zou winnen van het chagrijn, zei Samsom.

  26.  Partijvoorzitter Jan Nagel speecht.
    Partijvoorzitter Jan Nagel speecht. © ANP

    Bij 50Plus zijn ze blij, zag Volkskrantverslaggever Irene de Pous. Volgens voorzitter Jan Nagel kan 50Plus straks van invloed zijn, al wat het maar omdat de partij ook een zetel in de Eerste Kamer heeft. De 50Plussers denken dat de partij straks een rol in de kamer kan spelen vergelijkbaar met de Partij voor de Dieren. De partij kan aandacht vragen voor ouderen, iets dat volgens 50Plus nu ondergeschikt blijft in de Tweede Kamer.

  27. Intussen reageren meer mensen op de voorlopige uitslagen van de Tweede Kamerverkiezingen in onze rondvraag, onder wie oud-PvdA-minister Ella Vogelaar en Volkskrant-columniste Nausicaa Marbe. 'Eigenlijk is de kiezer wijzer dan alle experts. Het is ook een conservatieve keuze geweest, de stemmer heeft stabiel-rechts en stabiel-links gekozen. De vraag is natuurlijk of dat in de hoop was de twee partijen te laten samenwerken, of elkaar te laten bestrijden.'

  28. De SGP lijkt bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer één zetel winst te boeken: van twee naar drie. Leider Kees van der Staaij zou niet verbaasd zijn door die uitslag. 'We merkten breed waardering in de maatschappij', zei hij tegen het ANP. 'Aan de ene kant hebben we duidelijk vastgehouden aan onze idealen. Maar we hebben ook niet geschuwd onze verantwoordelijkheid te nemen.'

  29. Jolande Sap gaat door als leider van GroenLinks. 'Wij gaan niet bij de pakken neerzitten', zei ze in een eerste reactie op het forse verlies van haar partij. 'We wisten dat het moeilijk zou worden. De kiezers hebben gedacht, waar zijn ze in die partij mee bezig. Wij hebben alles achter ons gelaten en onze lessen geleerd. Daar moeten we de mensen nog van overtuigen. Ik weet dat heel veel Nederlanders onze idealen delen, snakken naar een groener Nederland. Alleen was voor ons nu de tijd te kort om de mensen ervan te overtuigen dat ze voor ons moeten kiezen.'

     Gordon (rechts) praat met minister Ivo Opstelten (links) op de VVD-bijeenkomst in Scheveningen.
    Gordon (rechts) praat met minister Ivo Opstelten (links) op de VVD-bijeenkomst in Scheveningen. © ANP
  30. Eurocommissaris Neelie Kroes (VVD) is heel bij met het verkiezingsresultaat woensdagavond. 'Fantastisch, dit is een zegen voor Nederland en Europa', reageerde Kroes op de VVD-bijeenkomst in Scheveningen.

    'We kunnen nu een kabinet vormen dat serieus kan meepraten in Brussel en Europa, omdat er geen anti-Europese partijen aan de macht komen', aldus Kroes. VVD en PvdA gaan in de exitpoll nek-aan-nek. De VVD staat op 41 zetels, de PvdA op 40.

  31. Meer uitslagen, dit keer uit Renswoude. De VVD wint er 15 procent, de PvdA licht met 0,7 procent. Alle uitslagen zijn dus ook te vinden op Volkskrant.nl/uitslagen.

  32. De SP lijkt net als bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 uit te komen op 15 zetels. De partij van leider Emile Roemer stond in de prognoses lange tijd op ruime winst. 'Maar zijn we uit het veld geslagen? Alles behalve dat', zo sprak Roemer in het Paard van Troje in Den Haag tegen zijn toehoorders.

    Roemer: 'Het is een hele rare avond. Zo eerlijk moeten we zijn. De tweestrijd ging tussen de VVD en de PvdA. Daar hadden we graag tussen gestaan. Maar dat is dit keer niet gelukt. Dit keer...'

  33. Sybrand Buma: 'Beste CDA-vrienden, graag had ik hier gestaan met een betere uitslag. De peilingen gaven al aan dat het deze richting uit kon gaan, toch is het teleurstellend. We wisten dat we van ver moesten komen en we wisten dat we eens steile helling moesten beklimmen, soms tegen de klippen op. Maar wat ben ik trotst op jullie. Graag wil ik vanaf deze plek de grote winnaars van vanavond feliciteren. Op hun schouders rust een zware verantwoordelijkheid. Wij met het CDA zijn begonnen met bouwen. Wij hebben het fundament gebouwd van een nieuw CDA. De komende jaren gaan wij samen verder bouwen.'

     PVV-leider Geert Wilders, vanavond.
    PVV-leider Geert Wilders, vanavond. © ANP
  34. De SP'ers rekenen niet meer op deelname aan een regeringscoalitie. 'Dat moet dan met vijf partijen, dat is onwaarschijnlijk', aldus SP-voorzitter Jan Marijnissen.

  35. De Partij van Dieren blijft in de exitpolls op twee zetels staan. Dat stemde Marianne Thieme tot tevredenheid. 'Onze partij heeft stand gehouden voor de derde achtereenvolgende keer', zei ze woensdagavond. Ze was ook tevreden met het algehele beeld. 'Vanavond is al een succes voor dieren, natuur en milieu omdat er geen dieronvriendelijke meerderheid meer is'.

  36. Volkskrantverslaggever Jan Hoedeman is bij de VVD in Scheveningen. Er heerst een 'jubelstemming'. Toch zijn de VVD'ers nog wat behoedzaam, omdat de uitslag nog kan veranderen

  37. Volkskrantverslaggever Remco Meijer is bij de PvdA in Paradiso in Amsterdam. Hij merkt in de zaal een lichte hoop dat er toch nog een zetels bij komt. Diederik Samsom zal om ongeveer 23.30 uur de zaal toespreken

  38. Hilariteit op Twitter met name intussen over het koor van oudere dames net bij 50Plus. Over hun grote held en lijsttrekker 'Henkie' Krol.

  39. Alexander Pechtold was zeer tevreden dat D66 bij de verkiezingen opnieuw winst heeft geboekt. 'Kan deze avond nog stuk?', sprak de leider van D66 woensdagavond opgetogen. 'Het ziet er naar uit dat we voor de vijfde keer op rij winst gaan boeken. Ik feliciteer de VVD en PvdA met hun enorme winst. Het blijft voor hen de hele avond spannend, maar dat hebben ze dan ook gewild'.

    Pechtold was blij dat zijn partij een eigen koers is blijven varen. 'Ons verhaal heeft al die tijd stand gehouden en daar gaan we ook zeker mee door.' Hij bekende wel verbaasd te zijn over het hoge aantal stemmen voor PvdA en VVD. 'Ik vroeg me wel even af: wat betekent dit voor D66?' Maar volgens Pechtold is de rol van D66 bij voorbaat echter niet uitgespeeld. 'Dat hangt ervan af hoe deze partijen na het geruzie in de campagne aan de slag kunnen gaan en hoe ze Nederland naar voren willen brengen. Ik hoop in ieder geval op een stabiel en ambitieus kabinet.'

  40.  Het portret van Geert Wilders op een bij de PVV-bijeenkomst uitgedeeld biljet van 100 gulden.
    Het portret van Geert Wilders op een bij de PVV-bijeenkomst uitgedeeld biljet van 100 gulden. © ANP

    Een strijdbare Geert Wilders op het podium voor zijn PVV-aanhang in Den Haag. De partij, volgens de prognoses verliest Wilders 11 zetels, doet een stap terug en gaat morgen 'haar wonden likken', aldus Wilders. 'Ons gevecht is in Nederland harder nodig dan ooit.' (...) 'Dit is niet einde van het gevecht. Dit zijn de momenten waarop een echte PVV'er rechtop gaat staan.'

     Bijeenkomst van de PvdA in Paradiso, Amsterdam.
    Bijeenkomst van de PvdA in Paradiso, Amsterdam. © ANP
  41. Waarom de SGP zo won op Schiermonnikoog? Jeroen Wollaars, NOS-verslaggever, legde het uit op Nederland 1. Een grote groep SGP-jongeren is naar het eiland gegaan om daar te stemmen. Vandaar.

  42. Een eerste ronde bellen langs deskundigen: is deze uitslag een 'nee' tegen de 'nee'-partijen?

  43. Dat de prognoses kunnen verschillen van de daadwerkelijke uitslag, leert een blik op de vorige Tweede Kamerverkiezingen, van 2010. Toen 'won' de PVV nog 2 zetels ten opzichte van de prognoses, bijvoorbeeld.

  44. Hoewel de daadwerkelijke zetelaantallen nog kunnen verschillen van de prognoses op basis van de exitpolls van Ipsos/Synovatie, is het wel duidelijk dat het midden terug is van weggeweest, analyseert politiek redacteur Jeroen Visser.

  45. De eerste uitslag is binnen: die van Schiermonnikoog. Daar wint de PvdA. Alle uitslagen zijn te vinden op Volkskrant.nl/uitslagen.

     Minister Uri Rosenthal (links) en staatssecretaris Fred Teeven juichen na het zien van de eerste voorlopige prognose.
    Minister Uri Rosenthal (links) en staatssecretaris Fred Teeven juichen na het zien van de eerste voorlopige prognose. © ANP
  46. Het is, nogmaals, nog maar een prognose. Maar mocht dit aantal zetels bewaarheid blijven, dan zijn dit de coalities die mogelijk zijn.

  47. De 'definitieve' prognose, zoals gemeten door Ipsos/Synovate. Daarbij zijn ook mensen bevraagd die tussen 20.00 uur en 21.00 uur nog gestemd hebben. In de aantallen zetels geen verschuivingen, volgens deze definitieve exitpoll.

  48. De eerste analyse in twee keer maxiamaal 140 tekens van chef van de Haagse redactie Raoul du Pré:

  49. Meer reacties: De VVD is zeer opgetogen over de eerste exitpoll. 'Het wordt een ongelofelijk spannende avond, maar een hele goede uitslag zit er aan te komen', stelde VVD-fractievoorzitter Stef Blok in een eerste reactie. Hij constateerde wel dat de kiezers 'heel veel steun' hebben gegeven aan de VVD-koers. 'Maar de definitieve uitslag telt.'
    VVD-minister Henk Kamp sprak woensdagavond van 'een hele spectaculaire stand'. Kamp noemde het grote verlies bij de PVV 'erg opmerkelijk'.

    SP-Kamerlid Ronald van Raak wilde na de exitpoll niet van een teleurstelling spreken. De partij van Emile Roemer komt voorlopig uit op 15 zetels en blijft daarmee gelijk. In de prognoses stond de SP de voorbije weken steeds op flinke winst.

    'Het is zoals het is', aldus Van Raak. 'We hebben brons gehaald. Dat is geen topmedaille, maar nog wel altijd een medaille. In het geweld van de VVD en de PvdA zijn we overeind gebleven.'

  50. Fleur Agema, tweede op de lijst van de PVV, reageerde voor de NOS-camera teleurgesteld op de verkiezingsuitslag. De partij van Geert Wilders ging in de exitpoll van NOS en RTL van 24 zetels in 2010 naar 13 nu. 'Het is een forse tweestrijd geweest tussen Samsom en Rutte. Er hebben evenwel nog een heleboel kiezers voor de PVV gekozen.'

  51. Hoewel, we benadrukken het nog maar eens, de prognose nog maar 'voorlopig' is, druppelen de reacties al binnen. 'Een prachtig resultaat, daar ben ik hartstikke trots op.' Zo reageerde PvdA-partijvoorzitter Hans Spekman op de exitpoll van onderzoeksbureau Ipsos Synovate.

    Daarin staat de PvdA op 40 zetels, eentje minder dan de VVD.
    Spekman zei nog een spannende avond te verwachten. Maar hij was alvast blij dat de PvdA erin geslaagd is het vertrouwen weer terug te krijgen van de kiezers.

     VVD-leden bijeen in het Carlton Beach Hotel in Scheveningen.
    VVD-leden bijeen in het Carlton Beach Hotel in Scheveningen. © ANP
  52. De opkomst bij de Tweede Kamerverkiezingen vandaag komt uit op 73 procent. Dat blijkt uit de voorlopige prognose van onderzoeksbureau Ipsos Synovate in opdracht van de NOS en RTL.

    Bij de verkiezingen van juni 2010 kwam de opkomst uit op 75,40 procent. Dat percentage lag fors onder de opkomst van de verkiezingen in november 2006, toen 80,35 procent van de kiesgerechtigden zijn stem uitbracht.

  53. Even winst en verlies op een rijtje (tussen haakjes het huidige aantal zetels):
    VVD: 41 (31) (+10)
    PvdA: 40 (30) (+10)
    PVV: 13 (24) (-11)
    SP: 15 (15) (0)
    CDA: 13 (21) (8)
    D66: 12 (10) (+2)
    ChristenUnie: 4 (5) (-1)
    GroenLinks: 4 (10) (-6)
    Partij voor de Dieren: 2 (2) (0)
    SGP: 3 (2) (+1)
    50PLUS: 3 (-) (+3)

  54. De voorlopige prognose van Ipsos/Synovate, gebracht door RTL en de NOS: De VVD wordt de grootste met 41 zetels, de PvdA tweede met 40, SP vervolgens 15 zetels, PVV naar 13, D66 naar 12, GroenLinks naar 4, ChristenUnie naar 4, SGP naar 3, Partij voor de Dieren 2 en 50Plus 3 zetels.

  55. Volkskrantverslaggever Gijs Herderschee is bij GroenLinks in Rotterdam. De - voornamelijk jonge - aanwezige leden vrezen voor een slechte uitslag. Stiekem hopen velen op 4 of 5 zetels, een verlies van 'slechts' 5 zetels. Jolande Sap zal waarschijnlijk om 23.30 uur de mensen toespreken

  56.  Ton van Kesteren, de noordelijke kandidaat voor de PVV, toont een vals 100 gulden biljet met een afbeelding van PVV-leider Geert Wilders in een cafe in Den Haag.
    Ton van Kesteren, de noordelijke kandidaat voor de PVV, toont een vals 100 gulden biljet met een afbeelding van PVV-leider Geert Wilders in een cafe in Den Haag. © ANP

    Bij de PVV-bijeenkomst in Den Haag worden guldenbiljetten uitgedeeld door kandidaat-Kamerlid Ton van Kesteren. Met de afbeelding van Geert Wilders.

  57. Het is PowNews kennelijk gelukt om stemfraude te plegen, door te stemmen in Boerka. Een stukje van de reportage is hieronder te zien.

  58. Stemmen kon vandaag ook op Volkskrant.nl. En het kan nog steeds. Niet-representatief, niet volledig, maar toch: de Piratenpartij is veruit de grootste.

  59. Verslaggever Toine Heijmans is bij de PVV, in Den Haag. En zag dezelfde tattoo die net te zien was op Nederland 1, van een zekere Willeke dus.

  60. Bij alle zittende partijen en 50Plus (die al wel in de Eerste Kamer zit) zijn Volkskrant-verslaggevers aanwezig. En natuurlijk zijn die te vinden op twitter. Zoals Irene de Pous, die bij die 50Plus-partij is.

     Kiezers verlaten het huis van de familie Westhoff na het uitbrengen van hun stem voor de Tweede Kamerverkiezingen.
    Kiezers verlaten het huis van de familie Westhoff na het uitbrengen van hun stem voor de Tweede Kamerverkiezingen. © ANP
  61.  Leden van D66 komen bijeen in de Nieuwe Kerk in Den Haag voor de uitslag van de parlementsverkiezingen.
    Leden van D66 komen bijeen in de Nieuwe Kerk in Den Haag voor de uitslag van de parlementsverkiezingen. © ANP

    De eerste uitslag is al binnen: die uit Egypte. Nederlanders in dat land stemmen D66 naar de eerste plek, tweet Yvette van Eechoud van de Nederlandse ambassade in Caïro.

Voorbeschouwing

Het kabinet-Rutte viel na twee jaar, nadat er tussen CDA en VVD en gedoogpartner PVV geen akkoord kon worden bereikt over nieuwe bezuinigingen. En dus kwamen er nieuwe verkiezingen. De aanloop en de korte campagne na de zomer mondt vanavond uit in de uitslagen van de Tweede Kamerverkiezingen 2012.