1578996
Een vrouw loopt uit een winkel waar klanten met een affiche worden gewaarschuwd dat er alleen contant geld geaccepteerd wordt. © REUTERS

Thomas von der Dunk: 'Plaats Cyprus onder curatele!'

Opinie Volgens de laatste berichten wordt de bijdrage van 9,9 procent die grote spaarders (met meer dan een ton op hun rekening) op Cyprus moeten ophoesten, minstens verdubbeld. Kijk, zegt Thomas von der Dunk, dat begint eindelijk ergens op te lijken. Nivelleren is een feest, zeker als het boeven betreft.

 
Laat ik eerlijk zijn. Ik hoop van harte dat Rutger Kriek aan de bedelstaf raakt en hem dan nog slechts een grot in de Pietersberg rest.

Schadenfreude ist die schönste Freude, zoals een oude Duitse wijsheid luidt. Meestal heb ik van die emotie weinig last, maar een enkele keer wel, zoals ditmaal bij de Cypriotische crisis. Gewone vissers kunnen er niet zo veel aan doen dat hun eiland gaandeweg tot een financieel piratennest is uitgegroeid, maar tot de prettige bijvangst van de Dijsselbloemduimschroeven behoort een forse strop voor belastingontduikend Nederland.

Net op 8 maart stond in De Volkskrant toevallig een groot portret van Toine Manders van het Haags Juristen Collectief. Toine Manders is van beroep parasiet. Hij helpt andere parasieten om hun geld naar belastingparadijzen weg te sluizen. Zijn moraal: 'ontwijken is morele plicht'.

Mocht U nu denken dat Toine Manders als een kluizenaar teruggetrokken in een onverwarmde grot in de Maastrichtse Pietersberg leeft en zich volledig van de rest van Nederland afgezonderd heeft, dan heeft U het mis.

Gretig
Uiteraard maakt hij gretig gebruik van het uit de collectieve middelen betaalde snelwegenwet om zijn soortgenoten thuis uit te komen leggen, hoe je de eigen bijdrage aan die collectieve middelen zo minimaal mogelijk houdt. Als hij onderweg een ongeval krijgt zal hij zich in een uit de collectieve middelen betaald duur ziekenhuis laten repareren. Afzien van het gebruik van het uit de collectieve middelen betaalde Nederlandse waterleidings- of electriciteitsnet doet hij niet. Zijn schoolgeld terugbetaald heeft hij nog evenmin. Wel maakt hij gebruik van de hypotheekrenteaftrek.

Kortom: dankzij mensen als Manders betalen anderen dus méér belasting. Zelf vindt hij dat prima. Het komt niet vaak voor dat ik Dick Cheney citeer. Die betitelde ooit de gevangenen in Guantanamo Bay als 'het ergste van het ergste'. Binnen het fiscale genre valt Manders in deze categorie.

Tot de favoriete belastingparadijzen, waar hij enkele duizenden cliënten heeft ondergebracht, behoort Cyprus, met een bancaire sector die negen maal de reële economie omvat. Dankzij een soort van pyramidespel konden hier rentepercentages van tegen de tien procent worden uitgekeerd.

Toen een week geleden bekend werd dat Brussel in ruil voor de redding van het nu vrijwel failliete eiland een heffing op spaartegoeden verlangde - 6,25% op die van onder de ton, 9,9% op die van boven de ton - brak paniek op al die trustkantoren uit.

Computerspelletje
Met groot genoegen stel ik U bij deze Rutger Kriek voor, uitgebreid geïnterviewd in de Volkskrant van woensdag. Hij helpt klanten belastingconstructies op te zetten en beheert postbusmaatschappijen. Daartoe zit hij op Cyprus. Nu zit hij vooral erg in de rats.

Kriek: 'Laat ik eerlijk zijn. Als zich een Rus meldt met een miljoen, die zegt dat hij een computerspelletje heeft ontwikkeld, wat kan ik dan doen? Zo iemand krijgt het voordeel van de twijfel.'

Laat ik eerlijk zijn. Ik hoop van harte dat Rutger Kriek aan de bedelstaf raakt en hem dan nog slechts een grot in de Pietersberg rest.
   
Volgens de laatste berichten wordt die 9,9% voor het grootkapitaal overigens minstens verdubbeld. Kijk, dat begint eindelijk ergens op te lijken. Nivelleren is een feest, om Hans Spekman te citeren, zeker als het boeven betreft. Voor meneer Kriek vrees ik nu echter voor een hartstilstand.  

Hoeveel Nederlanders zouden dankzij Toine Manders bij hem terecht zijn gekomen? Zouden die nu boos bij Manders verhaal gaan halen? Misschien is zo'n retourtje naar Mars wel iets voor hem, om even uit zicht te blijven. Hij heeft er intussen vast voldoende belastinggeld voor bijeengeroofd.

Boos
Heel Cyprus is nu vooral boos op Duitsland en op Dijsselbloem. Maar het was hun éigen president die, anders dan Merkel, ook de kleine inheemse spaarders wilde belasten om de grote Russische en Arabische te ontzien. Misschien was zo'n heffing, met het oog op het vertrouwen in het depositogarantiestelsel, onverstandig, maar onredelijk is zij niet. Na decennia van woekerwinsten ging het slechts om één jaartje rente.

Onbehoorlijk is echter de kritiek van Dijsselbloems voorganger Juncker. Het is namelijk de rommel van zíjn jarenlange nalatigheid die Dijsselbloem nu opruimen mag. Of heeft Juncker angstige bijgedachten? Ook zijn eigen Luxemburg verdient op soortgelijke wijze veel brood. En laat Dijsselbloem nu ook in ene moeite door onze eigen fiscale Augiasstal opruimen, nadat de Kamer zich onsterfelijk belachelijk heeft gemaakt door per motie vast te leggen dat Nederland vooral geen belastingparadijs genoemd mag worden.
  
Trojaans paard
Cyprus blijft overigens een geval apart. Het is daarbij van belang te beseffen, hoe Brussel eraan gekomen is. Het is door Athene de EU in gechanteerd, en heeft de ingangsvoorwaarde dat het voor hereniging met de Turkse helft zou kiezen, per referendum gesaboteerd. Eenmaal lid heeft het vrij systematisch in VN-verband tegen Europa en voor Rusland gestemd: wat dat betreft een Trojaans paard van Moskou.
  
De gehaaste bezoekjes aan het Kremlin afgelopen week spreken boekdelen. Gelukkig vond de beoogde gasdeal geen doorgang. Dat zou onaanvaardbaar zijn geweest: Poetin via Nikosia in de Europese ministerraad aan tafel. Cyprus jammert nu dat de gestelde voorwaarden zullen leiden tot buitenlandse kapitaalvlucht en het eigen einde als belastingparadijs. Dat is inderdaad terecht het doel van Berlijn, en Brussel mag met minder dan de totale ontmanteling van dit bancaire rovershol geen genoegen nemen.

Met een beroep op zijn souvereiniteit heeft Cyprus dat steeds weten te verhinderen. Het is een illusie te denken dat het zichzelf kan hervormen, omdat daarvoor ook die patronagenetwerken doorbroken moeten worden, waaraan de politieke machthebbers juist hun invloed danken. Dat betekent dat, als het in de EU wil blijven, Cyprus ten behoeve van de grote schoonmaak moet voorbijgaan aan die eigen souvereiniteit en als een soort artikel-twaalf-gemeente onder Brusselse curatele zal moeten worden gesteld.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en columnist van Volkskrant.nl