1351323
Demonstraties voor het hof in Karlsruhe tegen de uitspraak. © EPA

'Als de trouwe Duitsers hun animo voor Europa verliezen, zit de EU in diepe problemen'

Commentaar De uitspraak van het Hof in Karlsruhe is goed nieuws voor de euro. Maar de EU zit dicht aan haar grenzen. Dat schrijft Bert Lanting, chef van de redactie buitenland van de Volkskrant.

Europa kan opgelucht ademhalen. De eurocrisis is nog lang niet voorbij, maar met de positieve uitspraak van het Duits Constitutioneel Hof in Karlsruhe over het permanente Europese noodfonds lijkt het einde aan de martelgang voor de euro toch wat dichterbij gekomen.

Tegenstanders van het noodfonds hadden het Hof gevraagd een stokje te steken voor de ratificatie van het Europese Stabiliteitsmechanisme (ESM), omdat het tegen de Duitse grondwet zou indruisen. Het Hof wees dat verzoek af met het argument dat het niet aan de rechters is om te oordelen over 'nut en noodzaak' van maatregelen waartoe het parlement met grote meerderheid heeft besloten.

De rechters stelden wel als voorwaarde dat de regering opnieuw toestemming van het parlement moet vragen als de Duitse bijdrage (in leningen en garanties) boven de 190 miljard euro uitgaat. Ook moeten beide kamers van het parlement nauwgezet worden geïnformeerd over de besteding van de 700 miljard euro in het noodfonds.

In Brussel en andere Europese hoofdsteden werd het vonnis met de nodige vrees tegemoet gezien. Afwijzing van het ESM zou de hele reddingsoperatie voor de zuidelijke eurolanden als een kaartenhuis hebben doen instorten. Zonder Duitsland geen ESM en zonder het ESM zou er ook niets komen van de steun die de Europese Centrale Bank vorige week in het vooruitzicht stelde: het onbeperkt opkopen van staatsobligaties van de bedreigde landen in ruil voor de toezegging dat ze zich aan de strenge voorwaarden van het ESM onderwerpen. Nu staat de lang verwachte 'bazooka' wel klaar.

Goed nieuws voor de belaagde euro is ook dat de gevreesde opstand van de Nederlandse kiezers tegen Europa is uitgebleven. Anders dan PVV-leider Geert Wilders hoopte lijkt zijn poging mislukt om van de verkiezingen een referendum over Europa te maken.

Toch geeft de groeiende onvrede onder de Duitse bevolking -- ruim de helft hoopte volgens opiniepeilingen dat het Hof het ESM wél zou torpederen -- aan dat de Europese Unie gevaarlijk dicht aan haar grenzen zit. Als de trouwe Duitsers hun animo voor Europa verliezen, zit de Europese Unie in diepe problemen.

Bert Lanting is chef van de redactie buitenland van de Volkskrant.