1014177
© AFP

'De EU moet haar tanden inzake Iran laten zien'

In het bezit van een kernwapen kan de idiote vernietigingsretoriek van Iran jegens Israël niet langer worden weggewuifd. Dat stelt Han ten Broeke is woordvoerder Buitenlandse Zaken voor de VVD-fractie.

Het Iran-beleid van Nederland, de Verenigde Staten, de EU en de VN heeft zich de afgelopen jaren gekenmerkt door hoop. De hoop dat door een combinatie van druk en dialoog Iran bewogen zou kunnen worden een andere koers te varen en zelfstandig zou afzien van het kernwapenprogramma. De hoop dat door consequente represailles van de internationale gemeenschap Iran de grondrechten van haar burgers zou respecteren. De hoop dat het Iraanse regime zou imploderen en de kortstondige hoop op verandering die de protesten van 2009 deden opflakkeren.

Hoop doet leven, wordt vaak gesteld. In het geval van Iran lijkt het meer op hoop doet vrezen. Nu ligt er dus het rapport van het internationale atoomagentschap, waarin wordt bevestigd wat iedereen vermoedde: Iran ontwikkelt actief een kernwapen. Een Iraans kernwapen is desastreus voor de stabiliteit in de regio. In het bezit van een kernwapen kan de idiote vernietigingsretoriek van Iran jegens Israël niet langer worden weggewuifd.

Assad
Een kernwapen voor Iran geeft onverwachte ruggensteun aan het politieke leven van president Assad van Syrië en versterkt de posities van Hezbollah in Libanon en Hamas in Gaza op een moment dat beiden dat goed kunnen gebruiken. Israël zal daardoor haar eigen grenzen niet meer overtuigend kunnen verdedigen en haar bereidheid om, na de Gaza-strook, nog meer 'land voor vrede' op te geven, zal nog verder slinken. Tenslotte kan een kernwapen voor Iran de soennitische landen op het Arabisch schiereiland aansporen zichzelf in de nucleaire race te werpen, waarmee de proliferatie wordt ingeluid van het meest dodelijke wapen van de mensheid in de meest volatiele regio op aarde.

Verregaande sancties zijn nog steeds het meest geëigende middel. Nu zelfs Frankrijk oproept tot 'sancties van ongekend niveau' groeit daarvoor ook de mogelijke steun in de VN Veiligheidsraad. Rusland zal wellicht bereid zijn haar veto te onthouden indien duidelijk wordt dat de internationale gemeenschap het sanctiepad verkiest boven speculaties over een preventieve aanval op Iran. Om die reden is het expliciet van tafel nemen van deze optie overigens net zo zeer onwenselijk.

Bij de nu te nemen sancties staan drie doelen voorop; ze moeten Iran internationaal isoleren, het regime in eigen land verder verzwakken en een afschrikwekkende werking hebben naar landen (in de regio) die eenzelfde onzalig pad willen inslaan.

Verenigde Staten
De combinatie van sancties die nu moet worden gezocht kan alleen maar werken indien zo nauw mogelijk wordt aangesloten bij het pakket dat de Verenigde Staten nu ontwikkelt. Heel concreet betekent het dat het bestaande pakket aan sancties maximaal wordt aangescherpt en er aanvullende sancties komen. De lijst met personen in het regime tegen wie reisverboden zijn ingesteld moet worden uitgebreid en zal er beslag worden gelegd op hun buitenlandse tegoeden en bezittingen.

Handels- en investeringssancties moeten worden verbreed naar andere sectoren, bijvoorbeeld de financiële sector. En ook kunnen sancties worden genomen tegen bedrijven die benzine aan Iran leveren, of die materieel leveren om de Iraanse capaciteit om gas te verwerken te verbeteren. Hiermee raak je het regime in het hart.

Sancties kunnen effectief zijn. Zo werd deze week bekend dat Iran is gestopt met de export van olie naar Pakistan, omdat de importeur geen financiering meer kon krijgen wegens een combinatie van maatregelen van de VS en de EU. Onderzoek van het vooraanstaande Peterson Institute bewijzen dat sancties succesvol zijn wanneer het doel duidelijk is, de gesanctioneerde in een verzwakte positie verkeert, er duidelijke economische verbanden zijn en de sancties zwaar zijn, terwijl de duur ervan beperkt wordt gehouden.

Weinig tijd
Ons rest weinig tijd, het sanctiepad is nog niet uitgeput en het verzwakte en geïsoleerde Iran kan alleen via het verkrijgen van een kernwapen weer op krachten komen. De Europese Unie moet ook hier uit haar eigen schaduw springen, de interne tegenstellingen overwinnen, en samen met de VS haar tanden laten zien.

Han ten Broeke is woordvoerder Buitenlandse Zaken voor de VVD-fractie.