2031728
In zo'n 60 procent van de ruim 100 door de Volkskrant onderzochte artikelen van Nijkamp was sprake van zelfplagiaat. © ANP

Onderzoek: 60 procent publicaties VU-econoom bevat 'zelfplagiaat'

Van alle wetenschappelijke publicaties van de in opspraak geraakte VU-topeconoom Peter Nijkamp bevat zo'n 60 procent gerecyclede passages die ook al in andere papers van zijn hand voorkomen. Bij ongeveer een derde van de publicaties bestrijkt het 'zelfplagiaat' drie alinea's of meer; in enkele gevallen zijn zelfs hele pagina's overgeschreven van eerder werk.

Dat blijkt uit een eigen analyse die De Volkskrant uitvoerde op een selectie van 115 artikelen van de hand van Nijkamp, die na 2000 in wetenschappelijke tijdschriften zijn verschenen.

Hoewel het dikwijls gaat om relatief onschuldige passages zoals de uitleg van bepaalde begrippen, kopieerde hoogleraar Nijkamp ook stukken op het oog authentiek onderzoek.

Het letterlijk overschrijven van eerder, eigen werk zonder aanhalingstekens is in strijd met de gedragscode wetenschappelijke integriteit die alle universiteiten  onderschrijven. Het gevaar bestaat namelijk dat door het overschrijven eventuele co-auteurs van de originele tekst ten onrechte buiten beeld verdwijnen. De overschrijver zou dan in feite 'aan de haal gaan' met het werk van een ander.

De zaak rond Nijkamp, oud-voorzitter van onderzoeksfinancier NWO en in 1996 winnaar van een prestigieuze Spinozapremie, kwam vorig najaar aan het rollen. De promotieplechtigheid van zijn promovenda Karima Kourtit werd toen op de valreep opgeschort, omdat er in Kourtits proefschrift te slordig zou zijn omgesprongen met de toeschrijving van teksten aan de juiste auteurs.

Andere opvatting van zelfciteren
'Het blijkt dat hij er een andere opvatting van zelfciteren op na houdt dan wij', zegt rector Frank van der Duyn Schouten. 'Daarvan hebben wij in eerste instantie kennis genomen en ons gedistantieerd. Nu willen we uitzoeken of onderzoekers zijn geschaad door zijn werkwijze.'

Het aanvankelijke onderzoek naar Kourtit en Nijkamp werd eind oktober al afgerond, maar destijds besloot het College van Bestuur van de VU geen verdere actie te ondernemen. Pas gisteren, nadat bekend werd dat het rapport Kourtit en Nijkamp wel degelijk had beticht van het zware woord plagiaat,  besloot de VU een commissie aan te stellen die zal onderzoeken of Nijkamp zich verder schuldig heeft gemaakt aan (zelf)plagiaat.

Om alvast een voorschot te nemen op het onderzoek, vergeleek De Volkskrant duizenden alinea's met elkaar. Als een alinea niet tussen aanhalingsteken stond en toch voor 60 procent of meer overeenkwam met een alinea uit een ander artikel, werd de alinea aangemerkt als 'geplagieerd'.

Ruwe data
De ruwe resultaten van de vergelijking staan in het aangehechte document. In de eerste kolom staat het percentage dat aangeeft in hoeverre de gekopieerde alinea overeenkomt met het origineel. In kolommen twee en drie staan de oorspronkelijke tekst en de 'zelfcitatie' in een recentere publicatie.