299040
VMBO-leerlingen

'Maak overstap vmbo-t naar havo soepeler'

AMSTERDAM - De scholen voor voortgezet onderwijs willen op termijn af van de minimumnormen voor leerlingen die overstappen van vmbo naar havo.

Dat zegt VO-raad-voorzitter Sjoerd Slagter. 'Nu kan dat niet, omdat de verschillen in cultuur en werkhouding tussen vmbo en havo nog te groot zijn', zegt Slagter. 'We willen leerlingen voor teleurstellingen behoeden.'
 
Slagters uitspraken haken in op een debat over de extra toelatingseisen die havo-scholen stellen aan de overstappende vmbo-t-gediplomeerden.
 
Eisen stellen
Uit onderzoek van het Expertisecentrum Beroepsonderwijs (Ecbo) bleek vorig jaar dat 94 procent van alle havo-scholen eisen stelt, vaak in de vorm van een gemiddeld eindcijfer van 6,5 of 7, of een motivatiegesprek. Scholen hoeven die eis niet te stellen, maar mogen het wel, als ze vrezen dat leerlingen met onvoldoende basiskennis eerder uitvallen. Uit de Ecbo-studie blijkt dat de examenresultaten van leerlingen die op de havo begonnen zijn iets beter zijn dan van vmbo-doorstromers.
 
Jaarlijks maken zo'n 9.000 leerlingen na vmbo-t de overstap naar havo-4. Zo proberen ze sneller op een hogeschool terecht te komen. Circa duizend vmbo'ers zouden wel willen overstappen, maar mogen op grond van hun resultaten niet. De meeste vmbo'ers vervolgen hun opleiding in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo), en soms daarna naar het hbo.

Heel gebruikelijk
De stap van mavo (voorloper van vmbo-t) naar havo was heel gebruikelijk. In de eerste jaren van het vmbo, na 2000, daalde dit 'stapelen' tot bijna nul, maar de laatste vijf jaar wordt het steeds populairder. Met name allochtone leerlingen kiezen deze weg.
In de VO-raad woedt een discussie over het definitief wegnemen van alle belemmeringen van doorstroming.
 
'Veel vmbo'ers zien de intellectuele uitdaging van de havo, en de extra inzet en motivatie daar als een pluspunt', zegt Slagter. 'Maar ze weten ook dat ze op die andere werkhouding moeten worden voorbereid.' Onmiddellijk afschaffen van alle belemmeringen zou daarom voor een grote toestroom van nieuwe havisten, maar ook tot meer teleurstellingen leiden, vreest de VO-raad.
 
Tegen de drempels
Het Landelijk Aktiekomitee Scholieren (LAKS) is tegen de drempels. 'Wettelijk geeft het vmbo-t-diploma gewoon toegang tot het havo', zegt LAKS-voorzitter Steven de Jong. 'Wij zouden liever zien dat havo-scholen energie steken in extra begeleiding of een zomerschool als ze het zo goed met de overstappers voor hebben.'
 
Het LAKS krijgt er elk jaar veel klachten over. De Jong: 'Het gaat erom dat kinderen zich maximaal kunnen ontplooien, ook als ze er bijvoorbeeld pas op hun zestiende achterkomen dat ze theoretisch verder willen komen.'
 
Sinds kort bestaat wel de mogelijkheid voor talentvolle vmbo-leerlingen om al na de derde klas de overstap te maken naar 4 havo zonder tussenkomst van de inspectie. Maar daarvan maakt per jaar slechts een dozijn kinderen gebruik.