De werkdruk van juf Jikke: herkenbaar of niet zeuren?
© Ilja Keizer

De werkdruk van juf Jikke: herkenbaar of niet zeuren?

Een groot aantal Volkskrantlezers kroop vorig weekend achter het toetsenbord om te reageren op het drukke bestaan van een leerkracht. Afgelopen zaterdag opende Vonk, het achtergrond- en opiniekatern van de Volkskrant, met een artikel van Jurre van den Berg over basisschoollerares Jikke Emmelkamp. Juf Jikke hield een week lang haar bezigheden bij en schrok toen ze zag dat het grootste gedeelte van haar tijd wordt opgeslokt door administratieve klussen.

Ik vind contact met collega's, nakijken, vergaderen en beleid maken, contact met ouders, toetsen afnemen, lesvoorbereiding; maken weektaak, dagelijkse planningen en stagebegeleiding toch echt onderwijstaken die er nou eenmaal bij horen.

Reactie van een Volkskrantlezer

Een verhaal over de werkdruk in het onderwijs maakt heel wat los. Dat lieten de reacties op Twitter en Blendle wel zien. Maandag stond de brievenrubriek in de Volkskrant in het teken van het commentaar op juf Jikke en haar volle agenda.

Kerntaken
Er was veel lof en herkenning, maar ook kritiek. Naast het te verwachten 'onderwijzers mogen niet klagen want ze krijgen twaalf weken vakantie', was een veelgehoord kritiekpunt de definiëring van de administratieve taken: 'Ik vind contact met collega's, nakijken, vergaderen en beleid maken, contact met ouders, toetsen afnemen, lesvoorbereiding; maken weektaak, dagelijkse planningen en stagebegeleiding toch echt onderwijstaken die er nou eenmaal bijhoren', mailde een lezer naar de Volkskrant. Hij stelde vast dat er zo bekeken nog maar twee administratieve uren overbleven, 'geen slechte score zou ik zeggen'.

Dat juf Jikke maar 38 procent van haar tijd besteedt aan lesgeven, wil niet betekenen dat de overige tijdsbesteding niet bij de kerntaken van een lerares hoort, merkten meerdere lezers op. 'Lijkt mij eerder 83% (dat echt werk van juf is)!' reageerde een twitteraar.

Ik wilde ook echt niet zeuren hoor, want ik vind dit het leukste beroep dat er is. Dat staat ook duidelijk in het artikel. Maar ik ben gewoon nooit klaar.

Jikke Emmelkamp

Een collega basisschoolleraar wees in zijn ingezonden brief juf Jikke op haar eigen verantwoordelijkheid in het onderscheiden van hoofd- en bijzaken. 'Hoezo wekelijks zoveel tijd steken in het bijstellen van plannen? Dat doe je volgens mij hoogstens vier keer per jaar.'

Misschien ligt het dus een beetje aan de juf zelf, die haar werk té goed wil doen, zoals ook de schoolleiding in het artikel suggereerde. Getuige het feit dat ze per week eigenlijk vijftien uur te veel werkt: voor een driedaagse werkweek klokt Emmelkamp namelijk 39 uur. Dit getal was inspiratie voor een wel heel bijzondere rekensom van een basisschooldirecteur, die in zijn reactie concludeerde dat juf Jikke per week twee uur en drie kwartier te weinig zou werken. Hij was uitgegaan van een voltijd werkweek, terwijl ze maar drie dagen werkt.

Evenwicht
Wat vindt juf Jikke zelf van de reacties? Jikke Emmelkamp, die van de week met haar klas op schoolkamp in Ameland was: 'Ik had wel verwacht dat mensen zouden reageren, Jurre had me ook al gewaarschuwd dat dit onderwerp waarschijnlijk veel zou losmaken.' Commentaar op de ruime vakantieperiode van leerkrachten is ze na 34 jaar in het onderwijs wel gewend. 'Ik wilde ook echt niet zeuren hoor, want ik vind dit het leukste beroep dat er is. Dat staat ook duidelijk in het artikel. Maar ik ben gewoon nooit klaar'.

De administratieve taken horen erbij, daar is ze het mee eens. Maar het neemt nu onnodig veel tijd in beslag, iets waar professionals in andere sectoren ook veel last van hebben. 'Iedereen moet alles opschrijven en documenteren. Dat is ook goed hoor, maar anno 2014 hebben we daar nog niet het juiste evenwicht in gevonden', aldus Emmelkamp.

Parttimers slecht voor het onderwijs?
Alsof het zo gepland was verscheen dinsdag 27 mei een artikel in Trouw dat hevig kritiek levert op leerkrachten die, net als Emmelkamp, minder dan vier dagen werken. ''De deeltijdjuf is slecht voor het onderwijs'', kopte de krant op de voorpagina.

Het verhaal van juf Jikke maakt veel duidelijk: het basisonderwijs wordt draaiend gehouden door fulltime werkende parttimers.

Reactie van een Volkskrantlezer

'Scholen moeten korte metten maken met de deeltijdjuf. Die geeft niet alleen minder goed onderwijs, ze haalt ook de status van het lerarenvak onderuit', schrijft Trouw, naar aanleiding van een essay geschreven door hoogleraar onderwijsbestuur Edith Hooge. De Onderwijsinspectie had overigens eerder al geconstateerd dat parttimers in het onderwijs over minder didactische vaardigheden beschikken en minder goed omgaan met verschillen in de klas.

Emmelkamp voelt zich niet aangesproken: 'Naar mijn idee is het een zegen voor het onderwijs dat er zoveel parttimers zijn. Ik deel mijn klas met andere docent. Wij hebben een duotaak en kunnen met z'n tweeën veel meer doen. Voltijd is het toch niet te doen?'

Nu is het überhaupt de vraag of Emmelkamp met haar 39-urige werkweek nog wel een 'deeltijdjuf' genoemd kan worden. 'Het verhaal van juf Jikke maakt veel duidelijk: het basisonderwijs wordt draaiend gehouden door fulltime werkende parttimers', schreef een door de hoge werkdruk afgehaakte leerkracht naar de Volkskrant.

Zelf is Emmelkamp zeer tevreden met de reacties, zowel de positieve als de negatieve. Ze is blij dat ze haar verhaal, en daarmee dat van vele anderen, onder de aandacht heeft kunnen brengen.

Inmiddels is ze in gesprek met het bestuur van haar school. Samen gaan ze kijken wat er gedaan kan worden om de administratieve druk op de leerkrachten te verlichten. 'Ik hoop dat dit uiteindelijk heeft kunnen bijdragen aan een maatschappelijke discussie over de werkcultuur in Nederland. Zoals het nu gaat, is de balans gewoon zoek.'

Het artikel 'Te druk om les te geven' van Jurre van den Berg verscheen zaterdag 24 mei in Vonk. Het artikel is na te lezen op Blendle.