1093492
Ontvangst bij restaurant Pyongyang © Joost van den Broek

Eerste Noord-Koreaanse restaurant in Europa gaat open - te Amsterdam-Osdorp

Vanavond opent het eerste Noord-Koreaanse restaurant in Europa zijn deuren, in Amsterdam. Een initiatief van twee Nederlanders. Negen Noord-Koreanen zijn sinds december in Nederland om alles voor te bereiden, in nauw overleg met het dictatoriale regime in Pyongyang. Afgelopen donderdag was de generale repetitie voor de opening.

 Restaurant Pyongyang © Joost van den Broek
Restaurant Pyongyang © Joost van den Broek
 Restaurant Pyongyang © Joost van den Broek
Restaurant Pyongyang © Joost van den Broek

Bij de vierde gang, geroosterde oester met gerookte makreel, aardbei en zeewier, schrijden de serveersters in hun zware zijden jurken naar de microfoons bij het karaokeapparaat en beginnen ze te zingen: over de berg Kumgangsan, de berg van diamant, een nationaal symbool van hun geliefde vaderland Noord-Korea. Ze zingen met een stralende, hemelse lach en de televisie die achter ze is opgesteld, toont beelden van straaljagers, fregatten op volle snelheid, een soldaat in een loopgraaf en de heerlijke hoofdstad Pyongyang.

Open per vandaag: Noord-Koreaans restaurant Pyongyang te Osdorp, Amsterdam. Het eerste restaurant van zijn soort in Europa, dat uit moet groeien tot een Noord-Koreaans cultureel centrum. De eigenaren, Remco van Daal en Remco Hellingman, zijn trots: samen hebben ze een paar jaar geleden een stichting opgericht die de banden tussen Noord-Korea en Nederland moet verstevigen (Stichting DPRK, Democratic People's Republic of Korea), en dit is hun grote wapenfeit, een droom die ze al jaren koesteren. Net zoals dit restaurant een droom is van de Noord-Koreanen zelf: een cultureel bruggenhoofd in een westers land.

Avontuur
'Het is een waanzinnig avontuur', zegt Remco van Daal, die weet dat hij op kritiek kan rekenen, alleen al omdat de Pyongyang-restaurantketen in Azië een naam heeft als propaganda- en valutamachine voor het dictatoriale regime - maar hij laat zich er niet door afschrikken. 'Je kunt vinden wat je wilt van Noord-Korea, maar wij hebben wel een opening gecreëerd tussen de mensen daar en hier. Dat is het doel.'

Negen Noord-Koreanen zijn sinds half december in Nederland om alles voor te bereiden: serveersters, koks en hun begeleiders, geselecteerd door de Noord-Koreaanse overheid en opgeleid in het gelijknamige restaurant in Peking. 'Het was nog een heel gedoe ze hier te krijgen', zegt Van Daal, die ze als arbeidsmigranten naar Nederland liet reizen. De Noord-Koreanen kregen pas een tewerkstellingsvergunning van het UWV, nadat hij omstandig had aangetoond dat er nergens in West-Europa personeel te vinden is dat kan wat hij wil: traditioneel Noord-Koreaans eten en entertainment, zonder compromis. 'Dat is echt lastig, de Noord-Koreanen zijn kritisch. Ze willen alles precies zoals het hoort, zoals de traditie voorschrijft.'

Stonden de koks en serveersters op Schiphol, 15 december, hadden ze 52 dozen meegenomen met kookspullen, kleren, boeken en zeventig kilo Noord-Koreaanse kunst - 'het heeft negen uur geduurd voordat we alles door de douane kregen'. Die kunst hangt nu deels aan de muur in het restaurant: landschappen vooral en bloemen, die allemaal een bijzondere betekenis hebben. De geborduurde rode begonia's bij de ingang bijvoorbeeld, van fijne zijde, behoren tot de soort Kimjongilia: opgedragen aan de onlangs overleden Geliefde Leider.

Rouwzaal
De eerste weken woonden de Noord-Koreanen in het nabijgelegen Tulip Inn, dat Remco Hellingman afgelopen zomer kocht en is omgedoopt tot Remco Hotel. Ze leefden er teruggetrokken. Na de dood van Kim Jong-Il richtten ze er een rouwzaal in, waar werd gehuild. Mooie lange meiden in het zwart, met een rood speldje op ter ere van de Republiek. Ze spraken een paar woorden onwennig Engels. Als je ze vragen stelde, trok een schild van argwaan over hun gezichten, en richtten ze hun ogen op de 'vertaalster', een jonge vrouw die miss So wordt genoemd en permanent telefoneert en notities maakte in een zwart opschrijfboek, en op hun 'manager', een oudere vrouw op hakken, miss Han, die bereid was iets te vertellen.

Hoe is het om in Nederland te zijn?
'Heel bijzonder, alles is anders, het is een heel mooi land, dank u.'

Zijn jullie geselecteerd door de Koreaanse overheid?
'Ja, allemaal. We zijn geselecteerd en een half jaar opgeleid in het Pyongyang-restaurant van Peking. Daarna zijn we hiernaartoe gekomen.'

Kent u de verhalen die hier over Noord-Korea rondgaan?
'Natuurlijk. Daarom zijn we ook hier. Wij zijn hier om de Europeanen de andere kant van ons land te laten zien, onze mooie tradities. We vinden het geweldig om hier te zijn. U blijft toch wel eten?'

Ze snelde weg, bellend, gehaast zonder duidelijke reden. Op één van de kamers stond een shredder waarin de serveersters papieren schoven. 'Ze zijn heel druk', zegt Van Daal, 'maar wat ze precies doen - we hebben geen idee. Er is een enorm cultuurverschil.'

Tijdens de generale repetitie voor de opening van het restaurant, eergisteren, staat miss Han zenuwachtig maar tevreden in de keuken. De serveersters zijn nauwelijks terug te herkennen, in hun ruisende roze en witte Choson-ot-gewaden. Negen gangen duurt het diner, en na elke gang treden ze op: ze zingen, spelen piano, dansen. 'Noord-Korea is een prachtig land, we zijn een prachtig volk', zeggen ze. 'Nederland is ook een prachtig land.'

Ze serveren zevenkleurige kiemen, zoete pompoensoep, sushi en sashimi, sinaasappel gevuld met krab en aardappelpuree, kimchi, soep van zwarte kip met ginseng. De gastronomische trots van Noord-Korea, een land dat volgens kenners leeft met Middeleeuwse armoede en gure hongersnoden. Een geïsoleerd volk, geleid door een familiedictatuur van drie generaties, op basis van een voor westerlingen moeilijk te begrijpen Juche-filosofie: een half-filosofisch, half-communistisch traktaat. Wie niet huilde bij de begrafenis van de Grote Leider Kim Jong-Il, moet volgens berichten uit het land zes maanden boeten in een werkkamp.

De vrolijkheid in restaurant Pyongyang staat wat dat betreft ver van de realiteit in de hoofdstad waarnaar het is vernoemd - dat is zo, zegt Remco van Daal. 'Maar zou je het daarom niet moeten doen? Je kunt ook aan de kant blijven staan met je armen over elkaar, maar zo zijn wij niet. Als het alleen maar het begrip voor het land en de mensen en hun cultuur een klein beetje kan vergroten, is dat al mooi. En anders hebben de gasten die hier komen een leuke avond gehad, ook goed.'

Het Amsterdamse restaurant staat op zichzelf, zegt hij: het is een zelfbedacht concept, met eigen geld betaald al lijkt het logo sterk op dat van de Pyongyang-restaurants die elders op de wereld zijn opgedoken, in de Aziatische steden Bangkok, Jakarta, Pattaya, Phnom Penh. Siem Reap en Vientiane. Die hebben geen goede reputatie. Het zijn niet zozeer propagandanesten, zegt de Zweedse journalist Bertil Lintner, die een boek schreef over het land, maar wel valutafuiken. Een middel om buitenlandse deviezen binnen te krijgen.

Money
Lintner stelt dat de Pyongyang-keten wordt gerund door een overheidsorganisatie met de naam Room 39, opgericht om valuta te werven en wit te wassen. Personeel wordt geselecteerd, gescreend in de gaten gehouden door het regime, weet hij, maar over de Amsterdamse vestiging kan Lintner niet meer zeggen dan dat hij weleens van het initiatief heeft gehoord. 'Ik denk dat hier hetzelfde geldt: it's all about the money'.

Geen sprake van, zegt Van Daal. 'Er is niemand die op de achtergrond investeert, we betalen geen fee aan de Koreaanse overheid of aan wie dan ook. We betalen alleen het loon van het personeel. We willen geen geld uit Noord-Korea, dan krijg je rare constructies. Wij hopen alleen maar dat we iets kunnen laten zien van de Koreaanse tradities en het Koreaanse volk; tijdens onze reizen door het land merkten we dat er veel meer te vertellen is dan alleen over de dictatuur.'

Ook Koreadeskundige Koen de Ceuster van de Leidse universiteit heeft gehoord van de plannen, en de inzet van 'de Remco's' voor Noord-Korea. Hij zegt: 'Het is zeker bijzonder als er zo'n restaurant in Europa komt', maar kan niet inschatten wat de achtergronden zijn. 'Dat ze proberen het land uit de louter politieke discussie te halen, is geen fout idee, ik ben een groot voorstander voor een andere blik op Korea, voor een onderscheid tussen de staat en het volk. Maar of dit project andere doelen dient, ik heb geen idee. De vraag is: van wie is dit project?'

Van ons, zeggen Remco van Daal en Remco Hellingman. 'En van niemand anders.'

Veertig gasten per avond kunnen er vanaf vandaag terecht, een avondvullend programma à 79 euro per persoon, 'voor ons is dit uniek', zegt Van Daal, 'maar voor de Koreanen ook'. Binnenkort komt er een galerie in het oude buurthuis waarin restaurant Pyongyang is gevestigd; zo moet het een 'cultuurhuis' worden waar kunst te koop is, en Noord-Koreaanse films worden vertoond. 'Totsiens', zegt miss So, als de avond is afgelopen. 'Hope you enjoy my country.'