1152391
Het gemeentemuseum in Weert. © ANP

Musea moeten misschien gaan fuseren

De Raad voor Cultuur moet gaan onderzoeken of musea meer kunnen gaan samenwerken of zelfs fuseren. Musea moeten zelfstandiger en ondernemender worden. In de toekomst financiert de overheid de musea op basis van meer objectieve criteria dan nu het geval is.

Dit blijkt uit de adviesaanvraag over het Nederlandse museumbestel die staatssecretaris Halbe Zijlstra van Cultuur heeft gedaan aan de Raad voor Cultuur.

Hoewel het kabinet heeft afgesproken dat de musea bij de bezuinigingen zoveel mogelijk worden ontzien, kondigde Zijlstra in juni vorig jaar aan dat hij ook het museumbestel op de schop wil nemen. De adviesaanvraag is de eerste concrete stap die Zijlstra daartoe zet.

Samenwerken

Nederland telt 545 geregistreerde musea, waarvan er 236 door gemeenten worden gefinancierd, 34 door de provincies en 29 door het Rijk. Volgens Zijlstra geldt voor alle musea dat moet worden gelet op kwaliteit, professionalisering, samenwerking, doelmatigheid, ondernemerschap, collectiemobiliteit en (digitale) toegankelijkheid.

Volgens Zijlstra kunnen musea meer en beter samenwerken, 'wat, in geval van fusies, ook kan leiden tot minder musea', schrijft hij in zijn aanvraag. Volgens hem is het belangrijk 'dat de musea in de toekomst bedrijfsmatig robuust zijn; van de musea wordt in toenemende mate gevraagd dat zij zelfstandig en ondernemend zijn.'

Zijlstra vraagt aan de raad ook een beoordelingskader te ontwikkelen op basis waarvan de collecties kunnen worden gewaardeerd. Al eerder liet Zijlstra weten dat het Rijk alleen collecties met een nationaal of internationaal belang wil subsidiëren. De raad moet gaan aangeven of musea gezamenlijk conservatoren kunnen aanstellen en of collecties kunnen worden samengevoegd en musea kunnen samengaan.

Opzegtermijn

Dit jaar zegt Zijlstra de beheersovereenkomsten op met de musea. Daarvoor geldt een opzegtermijn van vier jaar. Als de overeenkomsten daadwerkelijk zijn beëindigd, valt de collectie die eigendom is van het Rijk weer terug aan het Rijk. Vanaf dat moment kunnen wijzigingen in het bestel worden doorgevoerd.

'Het is Zijlstra ernst', zegt algemeen secretaris Jeroen Bartelse van de Raad voor Cultuur over de adviesaanvraag. 'Dat blijkt wel uit het opzeggen van de beheersovereenkomsten. Dit is een heel brede aanvraag; alle belangrijke thema's in het museumbeleid komen aan bod. Het advies kan dus een grote impact hebben.'