930388
The Schoolboys (1987) van Marlene Dumas. Het schilderij werd in 1988 gekocht door MuseumGouda voor 18 duizend gulden. Deze zomer werd het werk geveild bij Christie's voor ruim 1 miljoen euro. De koper is onbekend.

Marlene Dumas is ontzet over stiekeme veiling door Gouds museum

De kunstenares Marlene Dumas is 'zeer teleurgesteld' over de veiling van haar schilderij The Schoolboys door MuseumGouda. Dumas en haar galeriehouder Paul Andriesse nemen het MuseumGouda zeer kwalijk dat het werk buiten hun medeweten om bij Christie's werd aangeboden. Daar betaalde een onbekende 950 duizend pond (ruim een miljoen euro) voor het schilderij.

The Schoolboys had voor Nederland behouden kunnen blijven, denken Dumas en Andriesse, als zij zouden zijn ingeschakeld bij de zoektocht naar een nieuwe eigenaar. MuseumGouda kocht het werk in 1988, met korting, voor 18 duizend gulden van de galerie. Het museum zag zich volgens directeur Gerard de Kleijn wegens grote financiële nood gedwongen over te gaan tot verkoop. De veiling vormde onderdeel van een akkoord met de gemeente Gouda over het behoud van het museum.

Volgens Dumas - Nederlands meest gewaardeerde en best verkopende levende kunstenaar - brengt de handelwijze van De Kleijn grote risico's met zich mee. 'Als dit gewoon wordt, dan loopt Nederland de kans kunstwerken te verliezen waar men veel om geeft. Als wij een werk aan een museum verkopen, gaan we er van uit dat men het per definitie niet koopt om later te verkopen op de markt.'

Ophef

De veiling van The Schoolboys, eind juni, heeft tot grote ophef geleid in de museumwereld. De angst bestaat dat een precedent is geschapen, waardoor vaker onderdelen van de collecties te gelde gemaakt kunnen worden. Dat zou niet alleen aantrekkelijk kunnen zijn voor directeuren van musea, maar ook voor bijvoorbeeld wethouders van financiën. De Collectie Nederland - de verzamelingen van alle musea bij elkaar - zou zo bedreigd worden.

De Nederlandse Museumvereniging houdt komende woensdag een extra ledenvergadering. Het bestuur van de vereniging keurde eerder de handelwijze van MuseumGouda af. Musea worden geacht zich te houden aan de Leidraad Afstoting Museale Objecten, de LAMO. Die bepaalt dat een museum dat een collectiestuk kwijt wil, dat eerst aan collega-musea moet aanbieden. Dat heeft MuseumGouda niet gedaan.

Het bestuur van de NMV legde het Goudse museum geen sancties op, gezien de problemen waarin het verkeerde. Als de directeuren van de aangesloten musea dit besluit niet steunen, zou het museum alsnog uit de vereniging gezet kunnen worden. Onder meer de Museumjaarkaart zou dan niet meer gelden in MuseumGouda.

Meedenken

'Ik had graag de mogelijkheid gehad mee te denken over de verkoop van het schilderij', aldus Marlene Dumas. 'Ik weet wie 'mijn' privé-verzamelaars zijn, vaak beter dan de meeste museumdirecteuren, maar blijkbaar wordt mijn mening in dit geval niet op waarde geschat.'

Volgens Dumas brengt MuseumGouda de relatie tussen galeries en musea in gevaar. 'Indien een museum van functie verandert, zal ook de voorkeursbehandeling van galeries ten opzichte van musea veranderen.'

Korting

Dumas' galeriehouder Paul Andriesse zegt dat galeries korting geven aan musea om zo de opname van kunst in openbare collecties mogelijk te maken. 'Dat is een ideaal dat bedreigd wordt als je kunstwerken alleen als handelswaar ziet', zegt Andriesse. 'Dan ben je ver weg van wat een museum zou moeten zijn.'

Andriesse verwerpt het argument van De Kleijn dat The Schoolboys een 'zwerfkei' was in de collectie. 'Het werk is een pendant van De Turkse Schoolmeisjes, dat in bezit is van het Stedelijk Museum Amsterdam. Eerst had onderzocht moeten worden of het schilderij door het Stedelijk, al dan niet met steun, overgenomen had kunnen worden. Het werk was onderdeel van de Collectie Nederland. De Kleijn kent niet de waarde van kunst, alleen de prijs. Het is een uiting van de nieuwe openlijke geestelijke armoede in Nederland.'

Verzamelaar

In opdracht van MuseumGouda heeft oud-directeur Wim van Krimpen van het Gemeentemuseum Den Haag achter de schermen naar een Nederlandse verzamelaar gezocht die het werk had willen aankopen. De bedoeling was dat de koper het vervolgens in langdurige bruikleen zou hebben gegeven aan een museum. Toen het niet lukte om een koper te vinden, werd besloten The Schoolboys te veilen. Het bevreemdt Dumas en Andriesse dat Van Krimpen hen niet heeft benaderd.

Directeur Gerard de Kleijn van MuseumGouda was niet bereikbaar voor commentaar.