1523472
Een huisarts informeert een patiënt in haar praktijk © ANP Xtra

'Maak van gezondheid weer een middel in plaats van een doel'

COLUMN De zorg wordt steeds duurder door de bijna maniakale manier waarop we gezondheid nastreven, zegt Malou van Hintum.

 
Een chronisch ziek mens, die periodieke controles nodig heeft en medicijnen, is nou eenmaal duurder dan een dood mens.

'De zorg wordt onbetaalbaar'. Het is een uitspraak die vrijwel niemand meer in twijfel trekt. Ja, natuurlijk moet er bezuinigd worden op de zorg. Want de kosten rijzen de pan uit. Elk jaar gaat er meer geld naar zorg. Dat kan zo toch niet doorgaan!

Geluk
Nou, dat kan best. En dat zal gebeuren ook. Wanneer gezondheid belangrijker is dan geluk, zullen de zorgkosten blijven oplopen. De overheid hamert erop dat we gezond moeten leven: ze verbiedt het roken, waarschuwt tegen te veel drinken, verwijt ons dat we te veel en te vet eten, en spoort ons aan voldoende te bewegen. Niet omdat we daar gelukkiger van worden, maar omdat het gezond is.

Van middel naar doel
Zo is gezondheid van een middel - om een prettig leven te kunnen leiden - een doel geworden. Niet alleen een eigenaardige, maar ook een onwenselijke situatie. En een héle dure situatie, dat ook. Want wie vindt dat 100 procent gezond-zijn het grootste goed is in het leven, zal niet rusten voordat hij alle mogelijke onderzoeken, medicijnen en hulp heeft gehad.

Stokoude kostenposten
Zo creëert de overheid haar eigen bodemloze put, terwijl ze tegelijkertijd haar burgers verwijt dat ze haar advies - 'doe er alles aan om gezond te zijn!' - opvolgen. Sterker nog, mensen die hun uiterste best doen om zo gezond mogelijk te leven en daardoor de grootste kans lopen dat ze langzaam als een nachtkaars zullen opbranden, zulke mensen vindt diezelfde overheid veel te duur. Want zij worden van brave, oplettende burgers, stokoude hoge kostenposten. En dat is nou ook weer niet de bedoeling.

Verscherpte normen
Intussen worden de normen voor wat we gezond noemen, steeds scherper. Iets als een 'te hoge bloeddruk' of een 'te hoog cholesterolgehalte' is een afspraak. Verscherpen artsen die norm, dan zijn er in één klap veel meer 'ongezonde' mensen bij. Zo'n toename van 'patiënten' is kassa voor de industrie die middelen produceert om van 'te hoog' naar 'normaal' te komen, zoals controle-instrumenten en medicatie.

Meer chronisch zieken
Daarnaast maakt de gezondheidszorg zelf ons steeds zieker. Dankzij medische innovaties overleven we steeds meer ziekten, en dankzij allerlei screeningsonderzoek worden steeds meer ziekten in een vroeg stadium ontdekt. Dat betekent dat er minder mensen vroegtijdig overlijden, en dus meer mensen als chronisch zieken overleven. Een chronisch ziek mens, die periodieke controles nodig heeft en medicijnen, is nou eenmaal duurder dan een dood mens.

Ik heb niet de indruk dat beleidsmakers en burgers dat in de toekomst anders willen. We willen het liefst gezond zijn, maar we willen in elk geval niet dood.

Gezondheidsmaniakken
De 'onbetaalbaarheid' van de zorg is een logisch gevolg van de bijna maniakale manier waarop we gezondheid nastreven. Zoals een wetenschapper ooit tegen me zei: 'Een gezond mens is iemand die nog niet weet dat hij ziek is.' Maar wanneer we allemaal potentiële patiënten zijn, móét het gezondheidszorgbudget wel exploderen. Het gekke is dat de overheid dat faciliteert, en dat veel burgers het eisen.
Gewoon betalen dan maar?

Malou van Hintum is politicoloog en columnist voor Volkskrant.nl.
Twitter: @Malouvh