1467294
De Vluchtkerk in Amsterdam. © ANP

'In 2013 worden we minder afhankelijk van de onbetrouwbare overheid'

2013 wordt het jaar van ons, burgers. We gaan ons autonomer opstellen, en  investeren in het soort maatschappij waarin we willen leven, voorspelt Malou van Hintum.

Ik heb een behoorlijke hekel aan politici die bij elke financiële tegenvaller roepen dat we nu ineens een enorme KANS krijgen die we onmiddellijk moeten GRIJPEN. Die hekel is ontstaan omdat ze zulke uitspraken altijd doen in de context van bezuinigingen. Als er minder geld te verdelen is, mogen u en ik ineens meedenken hoe dat het beste kan. Dat is dan een KANS voor ons. Bekijk het effe!

Autonoom
Nee, dat is geen aardige Kerst-gedachte. Maar deze is dat wel: laten we als burgers autonomer worden. Minder afhankelijk van bedrijven, minder afhankelijk van de overheid, die zich in toenemende mate een onbetrouwbare partner toont. Laten we proberen de inrichting van onze samenleving meer in eigen hand te nemen. Weg met de Pavlov-reactie 'daar betaal ik al belasting voor'. Denk eens na in wat voor soort maatschappij je wilt leven, en hoe je die dichterbij kunt brengen.

Schraal
Moet er goed onderwijs zijn? Wil je een schone, veilige omgeving?  Verdienen mensen die ziek zijn zorg en ondersteuning? Wil je de werkelijkheid beter begrijpen, zoals de wetenschap probeert? Wil je graag dichter bij de waarheid komen, iets waarvoor je poëzie, literatuur, kunst en muziek nodig hebt? Heb je weleens bedacht hoe schraal de wereld zou zijn als we het moesten hebben van mensen die het voor zichzelf allemaal goed geregeld hebben - maar dan ook echt alleen maar voor zichzelf?

Vrijwilligers
Gelukkig barst het in Nederland van de burgerinitiatieven. Zelfstandig ondernemers steunen elkaar in het Broodfonds. Mensen werken samen als lokale energieproducenten, in de stadslandbouw en koken maaltijden voor hun buurtgenoten (thuisafgehaald.nl). Ze zetten zich als vrijwilliger in voor talloze doelen, van de sportvereniging tot de Vluchtelingenkerk, ze voeren actie voor Serious Request en zijn buddy voor psychiatrische patiënten. Ze fungeren als mantelzorgers voor ouderen en zieken, zijn voorleesouder, stervensbegeleider, en kijken naar elkaars kinderen om in ouderparticipatiecrèches.

Crowdfunding
Mensen met een ziekte of psychiatrisch etiket werken samen om meer grip op hun situatie te krijgen en korte metten te maken met stigmatisering. Eigen Kracht-conferenties en een initiatief als we-bouwen-samen.nl van ouders en hulpverleners van ADHD-kinderen zijn er mooie voorbeelden van. Daarnaast vindt er crowdfunding plaats voor allerlei projecten in de journalistiek, wetenschap en de kunsten, en verbinden mensen zich met culturele instellingen, koren, orkesten en musea.

En dat is leuk. Bereleuk, zelfs. Want op zo'n manier kunnen we aangeven wat we zelf de moeite waard vinden: wat we in stand willen houden en in het leven willen roepen.

Assertiviteit
Hoe beter opgeleid en geïnformeerd we zijn, hoe minder we een overheid en een bureaucratie nodig hebben om ons door de krochten van het bestaan heen te leiden. En dat is mooi. Want alles wat we zonder en buiten de overheid om voor elkaar kunnen krijgen, valt onder onze eigen regie.

Wij burgers zullen in de toekomst - nog meer dan nu al het geval is - niet alleen consumenten zijn van welzijn, schoonheid en solidariteit, maar ook producenten. Ieder op zijn eigen manier. Zo zal een verrassende en kleurrijke wereld ontstaan. Het is alleen maar een kwestie van je kans grijpen. Dat we dat durven en doen, wens ik ons allemaal toe in 2013.

Malou van Hintum is columnist voor Volkskrant.nl
Volg haar op twitter: @malouvh