1514177
Houten bord bedoeld voor het interieur in een kerkgebouw met op schrift de Tien Geboden is gemaakt door een schilder. De sierlijke gouden letters in Oud-Hollands staan op een zwarte achtergrond. [plaats onbekend © ANP

'De nieuwe ijzeren motto's: gij zult uzelf voorop stellen en gij rekent af'

COLUMN We dreigen anderen vooral te zien als een middel om zelf beter van te worden. Dat kan niet goed aflopen, zegt columnist Malou van Hintum.

 
We bestrijden de koorts door ons nog koortsachtiger te gedragen.

Het houdt maar niet op, dat tegen elkaar opzetten van mensen. Oud tegen jong. Gelovige tegen ongelovige. Allochtoon tegen autochtoon. Gezond tegen ziek. Enzovoort, en zo verder.

Afserveren
Zulke criteria zijn prima als ze worden gebruikt om preciezer te kijken naar mensen en de problemen waarmee ze worstelen. Wat is er met jou aan de hand? Hoe is dat zo gekomen? Wat kun jij, en wat kunnen wij doen om je leven wat lichter te maken? In plaats daarvan gelden ze als afserveerpunten.

We hebben een paar ijzeren motto's in onze maatschappij die in de plaats zijn gekomen van de oude Tien Geboden.
Gij zult gezond zijn.
Gij zult gelukkig zijn.
Gij zult voortdurend begeren wat een ander heeft.
Gij zult uzelf voorop stellen.
Gij zult geen mededogen kennen, geen ruimhartigheid en geen vergeving.
Gij rekent af.

Afvinklijstjes
Die motto's creëren de illusie van controle. Als je maar voortdurend alert bent, je de kaas niet van het brood laat eten, een gezond BMI hebt en een interessant zakelijk netwerk, dan red je het wel.

Intussen is werk voor veel mensen 24/7 een evaluatieproces geworden waarin ze elk moment het onderspit kunnen delven. In de ratrace waarin je elke dag beter moet zijn dan een ander, gaan de meeste mensen wel een paar keer kopje onder.

De oplossing? Nee, niet rustig ademhalen en jezelf bezinnen. Maar wel: nog meer afvinklijstjes met plussen en minnen. Nog harder werken. Nog meer ambities. Nog alerter zijn op nieuwe kansen. Nog sneller reageren. Jezelf nog meer profileren. Want jij, jij kunt het uiteindelijk wél. We bestrijden de koorts door ons nog koortsachtiger te gedragen.

Zijspoor
Het scheppen van vertrouwen en veilige, sociale banden is beperkt tot de privésfeer, en ook daar staan ze regelmatig onder druk. We dreigen anderen vooral te zien als een middel om zelf beter van te worden. Wie daarvoor ongeschikt is, rangeren we op een zijspoor.

'Samen voor ons eigen' - ik geloof niet dat dat goed kan aflopen.

Malou van Hintum is politicoloog en columnist voor Volkskrant.
Twitter: @malouvh