1527584
De rode schoenen van de paus. © EPA

'Benedictus trekt 's ochtends niet zomaar wat aan'

COLUMN Ik weet wel zeker dat Benedictus van zijn rode muiltjes geniet, ook al zou je dat niet verwachten, schrijft columnist Lidy Nicolasen. 'De paus zijn vernieuwingsdrift beperkte zich niet tot zijn pantoffels.'

 
Een weinig opvallende tussenpaus, maar toevallig wel een tussenpaus op rode muiltjes

Paus Benedictus XVI gaat op rode voet. Felrode instappers van zacht kalfsleder. Zijn aanzienlijk theatraler voorganger Johannes Paulus II - hij-die-de- grond-onder-mijn-voeten-kuste - wilde op reis nog wel eens een gymschoen aantrekken, maar zo niet Benedictus. Een paar jaar terug werd voor het eerst het aaibare rode muiltje zichtbaar onder zijn lange gewaden. De paus draagt ook Prada, werd er toen gezegd. Niks van waar, reageerde het Vaticaan, hij draagt Christus.

Mijn eigen roomse verleden is vol gelukzaligheid, dus verdenk mij niet van pogingen Zijne Heiligheid te reduceren tot het niveau van de doorsnee burger. Te oneerbiedig. Zoals ik eerste rang ga zitten voor de kroning van Willem-Alexander, zo ongeduldig zal ik wachten op de witte rook uit de schoorsteen van het Vaticaan. Als kind geloofde ik heilig in dat teken van God, net zoals in Sinterklaas. Sindsdien weet ik dat rituelen lekker geruststellend zijn, omdat er gebeurt wat er moet gebeuren.

Dus mij hoor je niet vragen of Benedictus zijn onderbroeken betrekt van Calvin Klein, of dat Pierre Cardin met koffers vol boxershorts in wit en goudbrokaat is langs geweest, laat staan dat ik me afvraag of hij een onderbroek nodig heeft. Ik wil ook niet weten of zijn deo van God zelf komt of van de Etos. Ook van de Britse koningin Elisabeth - door het eigenhandig ingrijpen van Benedictus nu de enige door God aangewezen vorst - hoef ik niet te weten of ze onderbroeken met een pijpje dan wel zonder draagt. (Als huppelkutje van James Bond bij de opening van de Olympische Spelen misschien een string.)

Eerste communie
Ik hou van de rode loafers van Benedictus. Ze doen me denken aan mijn rode lakschoenen, die ik kreeg ter gelegenheid van mijn eerste communie. Het was Pasen. De eieren waren verstopt in struiken, oksels van bomen en washandjes aan de waslijn. Ik rende rond in het natte gras, in de ene hand het gevonden ei, in de andere een doekje om de lak na elke stap op te wrijven. Neus op de schoenen.

Ik weet wel zeker dat Benedictus net zo van zijn rode muiltjes geniet, ook al zou je dat niet verwachten. Want moet je de Vaticaankenners geloven dan is Joseph Ratzinger de calvinist onder de Roomse prelaten. Een eminent theoloog, een geleerde, een wereldvreemde en verlegen priester die praat met zachte stem, uitbundigheid schuwt, van progressief naar orthodox kantelde, al jarenlang meegaat in Rome maar geen weet heeft van de klerikale intriges onder zijn neus. Een weinig opvallende tussenpaus, maar toevallig wel een tussenpaus op rode muiltjes.

Toen pausen nog in een draagstoel aan het volk werden getoond, droegen ze witte of goudbrokaten schoentjes of net welke kleur in de mode was. Die muiltjes staan nu ergens in een museum in Rome te kijk. Op audiëntie mocht je een kus drukken op de geschoeide voet. Ze waren niet bedoeld om op te lopen. Gelovigen kussen nu de ring van de paus, niet zijn voeten, dus dat kan voor Benedictus niet de reden zijn geweest het muiltje aan te de pauselijke voet in ere te herstellen.

Pantoffels
Zijn vernieuwingsdrift of moet je spreken van restauratiedrang, beperkte zich niet tot zijn pantoffels. Benedictus trekt 's ochtends niet zomaar wat aan. Hij wil tijdens de eucharistieviering niet hetzelfde aan als doordeweeks, dus heeft hij de eenvoudige witte toog van zijn voorgangers diep in de kast geborgen. De koorkledij heeft hij juist uit de mottenballen gehaald. Een linnen koorhemd, een rode schoudermantel, een borstkruis met een stola in rood en goud.
Een gewone bonnet zal Benedictus ook niet snel op zijn hoofd zetten. Nee, hij kiest voor de camauro, een rood fluwelen kapje met een rand van bont. Sinds Johannes de XXIII niet meer gezien.

De pauselijke cape (mozetta) is ook weer terug. Benedictus schafte er een aan voor de winter, eentje voor de zomer en eentje voor Pasen, want met Pasen moet je in het nieuw.

In het Oostenrijkse Mariazell vertoonde hij zich in een blauw kazuifel met blauwe mijter. Natuurlijk vanwege Maria al is dat een tikje hovaardig. Sinds de zestiende eeuw, sinds het concilie van Trente, mag alleen Maria in blauw gaan. De aardse baas niet, zelfs niet als hij Benedictus heet en dol is op mode. Of misschien was het een goedmakertje verpakt in wereldse ijdelheid. Een douceurtje voor zijn trouwe vrouwelijke aanbidders. Want ze toelaten in het priesterambt, nee, Benedictus mag zich verlustigen in uiterlijk vertoon, een held is hij niet.

Lidy Nicolasen is redacteur van de Volkskrant. Iedere zaterdag schrijft zij een column voor Volkskrant.nl.