1464364
5 maart 2012: Verhagen, Rutte en Wilders voor het Catshuis aan de vooravond van het overleg over extra bezuinigingen, dat later mislukte. Verhagen nu: 'Ik heb niet voorzien dat de scheiding tussen regeren en gedogen onvoldoende zichtbaar zou zijn.' © Martijn Beekman / de Volkskrant

Verhagen: 'inschattingsfout' om met PVV in zee te gaan

De oud-CDA-voorman onderschatte het effect van het verbond met de PVV. Voor hem was er een groot verschil tussen meeregeren of gedogen. 'Anders zou ik er niet aan zijn begonnen.'

Voormalig CDA-aanvoerder Maxime Verhagen maakte een inschattingsfout toen hij in 2010 koos voor samenwerking met Geert Wilders, vindt hij zelf. Hij verkeek zich op het effect voor het CDA. 'Ik heb verkeerd ingeschat dat de gedoogconstructie zou worden uitgelegd als één regering met de PVV.'

Verhagen: 'Ik heb niet voorzien dat de scheiding tussen regeren en gedogen onvoldoende zichtbaar zou zijn voor de buitenwacht. Dat hebben we onvoldoende kunnen markeren. Dat heb ik onderschat.'

Dat zegt Verhagen in een interview morgen in de Volkskrant. Daarin blikt hij uitgebreid terug op zijn roerige jaren in het hart van de politieke macht op het Binnenhof. In 2010 leidde hij het CDA naar de samenwerking met Wilders' PVV, een beslissing die het CDA tot op het bot verdeelde en waar de partij nog altijd niet bovenop is.

Balkenende
Verhagen onthult in het interview ook dat hij in 2010 ruim voor de landelijke verkiezingen een beroep op CDA-leider Jan Peter Balkenende heeft gedaan om zich terug te trekken als CDA-leider. Dat was op de avond van de teleurstellende gemeenteraadsverkie- zingen in maart.

'Er was discussie in de partij. Die avond zei ik: 'Joh, je hebt zoveel betekend, doe het jezelf niet aan. Je bent van te veel waarde geweest om je nu te laten aanleunen dat mensen over jou gaan discussiëren of je wel lijsttrekker moet worden. Zo moet je niet willen afzwaaien.'

Verhagen denkt dat Jan Peter Balkenende op het punt stond te stoppen. Maar de volgende dag trad opeens SP-leider Agnes Kant af. 'Dat gaf een dynamiek en maalstroom in de media: ik denk dat Jan Peter daar geen zin in had.'

Gevoel
De latere samenwerking met de PVV ging eigenlijk zeer tegen zijn gevoel in, zegt Verhagen nu. 'Zoveel van wat ik vind, staat haaks op wat de PVV uitdraagt. Mensen uitsluiten, die enge nationale blik van eigenbelang op korte termijn. Die weerzin is zo sterk, dat ik niet met die partij in een regering wilde zitten. Voor mij was er gevoelsmatig een groot verschil tussen regeren met de PVV of worden gedoogd. Anders was ik er niet aan begonnen.'

Hij voorzag niet dat het CDA eraan onderdoor zou gaan. 'Ik ging ervan uit dat we na die interne CDA-discussie gewoon verder zouden gaan. Dat we weer trots konden zijn op de resultaten die we bereikten in een economische crisis. In plaats daarvan zijn we blijven steken in de PVV-discussie.'

Omdat hij merkte dat veel weerzin direct op hem terugsloeg, deed hij een jaar geleden afstand van zijn aanspraken op het CDA-leiderschap. 'Op sommige mensen werkte ik als een rode lap op een stier. Daarom heb ik besloten mezelf uit die discussie te trekken. Ik hoopte dat de rust zou weerkeren in de drie jaar dat het kabinet er nog zou zitten. Maar toen liep Wilders weg uit het Catshuis.'

Dissidenten
Verhagen voegt eraan toe dat de twee dissidente Kamerleden Ad Koppejan en Kathleen Ferrier, die zich openlijk tegen de samenwerking met de PVV verzetten, op een cruciaal moment in de formatie van 2010 hun goedkeuring gaven. Dat was op het moment dat de onderhandelingen waren stukgelopen maar Wilders opeens toch weer verder wilde praten.

'Toen heb ik eerst met Ferrier en Koppejan gepraat. Ik vroeg hen: 'Wat doen we, gaan we door of zijn we toch tegen?' Dat was een invitatie van mij aan hen, een open deur die ze dicht konden slaan. Ik dacht: die zeggen nee. Dit was hun moment om te zeggen: Wilders, je hebt je kans gehad. Maar ze zeiden: 'Oké, ga maar door.'

Ik heb Koppejan later gevraagd: waarom heb je in godsnaam toen niet gezegd dat ik moest stoppen? Hij zei: 'Dat heb ik me niet zo gerealiseerd.' Prima, maar doe dan later niet alsof ík een pact met de duivel heb gesloten.'

Koppejan zegt in een reactie: 'We wilden als minderheid in de fractie geen gesprekken blokkeren. Maar Verhagen kon er niet van uitgaan dat we bij voorbaat zouden instemmen met de gedoogconstructie.'

Morgen in de Volkskrant: een interview met Maxime Verhagen over zijn politieke loopbaan.