1556161
Dries van Agt (R) voorafgaand aan de overhandiging van het burgerinitiatiefvoorstel 'Sloop de Muur' in de Tweede Kamer. Met een bolderkar vol met zo'n 65000 handtekeningen wil de oud-premier oproepen tot een debat over de Israëlische muur op de grens met de Westelijke Jordaanoever. © ANP

Maakt het burgerinitiatief over EU-referendum kans?

Het burgerinitiatief dat de Kamer verzoekt te debatteren over een Europees referendum heeft de benodigde 40 duizend handtekeningen gehaald. Toch is het nog de vraag of het advies wordt overgenomen. De meeste burgerverzoeken sneuvelen voortijdig.

Een burgerinitiatief wordt vaak onder grote belangstelling van de media aangeboden aan de Tweede Kamer. Zo mocht oud-premier Dries van Agt in januari bij Pauw en Witteman komen vertellen over zijn burgerinitiatief voor een debat over de Israëlische muur op de grens met de Westelijke Jordaanoever. Eerder was er ook veel aandacht voor burgervoorstellen voor een actieve donorregistratie en die voor recht op levensbeëindiging. Gisteren haalde het initiatief burgerforumEU.nl de benodigde 40 duizend handtekeningen om ook een aanvraag voor debat in te dienen.

Toch komt het in de meeste gevallen niet tot een daadwerkelijk Kamerdebat. De regels zijn namelijk streng. Niet alleen wordt de geldigheid van de steunbetuigingen met een steekproef getoetst, ook mag het onderwerp de voorbije twee jaar niet 'aan de orde' zijn geweest in de Kamer. Vooral het tweede criterium blijkt een struikelblok. Van de twaalf voorstellen die sinds 2006 - toen het indienen mogelijk werd - zijn gedaan werden er acht niet-ontvankelijk verklaard. Zo werd in 2009 een voorstel om een verbod op vuurwerk te behandelen afgewezen en in 2011 wachtte een burgerinitiatief voor een verbod op pedofielenvereniging Martijn hetzelfde lot.

D66-Kamerlid Gerard Schouw, die zitting heeft in de beoordelingscommissie, geeft toe dat als dit criterium streng wordt gehanteerd, weinig verzoeken een kans maken. 'In twee jaar tijd wordt over ongeveer alles wel een keer gesproken in de Kamer.' Toch probeert de commissie volgens Schouw niet overdreven strikt te zijn.

Complicerende factor
Of het voorstel voor een debat over een referendum over Europa een kans maakt, wil Schouw nog niet zeggen. Het referendum is de laatste maanden overigens meerdere malen 'aan de orde' geweest. Wel zegt Schouw: 'Wij zullen dat verzoek ruimhartig behandelen.' Schouw wijst wel op een 'complicerende factor'. Het wetsvoorstel dat een raadgevend referendum mogelijk maakt moet nog door de Eerste Kamer. Schouw rekent erop dat dit voor de zomer zal gebeuren.

Het wetsvoorstel moet het mogelijk maken dat burgers het kabinet kunnen adviseren over nieuwe wetten. Dat betekent dus ook over toekomstige wijzigingen van het EU-verdrag. Daarvoor zijn dan wel 300 duizend handtekeningen nodig. 'Eigenlijk moeten al die handtekeningen die nu verzameld zijn straks onder zo'n verzoek komen', zegt Schouw.