1516860
De Duitse Bondskanselier Angela Merkel en premier Mark Rutte in gesprek. © EPA

EU-begroting krimpt voor het eerst in geschiedenis

UPDATE De regeringsleiders van de 27 EU-landen hebben vanmiddag ingestemd met een begroting voor 2014 tot en met 2020 van 997 miljard euro, zo'n 38 miljard minder dan de huidige aflopende begroting. Na een intensieve Europese top die zes uur later begon dan gepland en tot in de middag van de volgende dag duurde, verlieten de regeringsleiders uiteindelijk eensgezind de vergaderzaal. De begroting is soberder dan de vorige meerjarenbegroting en Nederland behoudt zijn korting op de jaarlijkse afdracht. Dat waren de belangrijkste voorwaarden voor premier Mark Rutte. Hij kan met opgeheven hoofd terug naar Den Haag.

Het is voor het eerst dat de Europese regeringsleiders korten op de begroting. Tussen 2007 en 2013 was het budget nog 1035 miljard euro. Voor de komende zeven jaar is 35 miljard minder beschikbaar. Een versobering was een expliciete wens van de landen die netto het meest bijdragen aan het budget.

Ook is het totaalbedrag op een andere manier verdeeld over de verschillende pijlers. De grootste kostenposten, de landbouw- en steunfondsen, blijven in de nieuwe begroting ook het grootst, maar ze krimpen wel met tussen de 8 en 11 procent. Voor groei en innovatie is 34 miljard meer uitgetrokken.

Ook de budgetten voor veiligheid, buitenland en het ambtelijk apparaat groeien, elk met een paar miljard. In die laatste post, de kosten die de EU als instelling maakt, zitten de salarissen van EU-ambtenaren. Daarvan willen kabinet en Tweede Kamer dat ze flink omlaag gaan, vooral de topsalarissen.

  EU-BEGROTING 2007-2013 EU-BEGROTING 2014-2020 Verschil in % Verschil in Euro
Groei 91,5 125,6 37,27 34,1
Steun regio’s 354,8 325,1 -8,37 -29,7
Landbouw 420,7 373,2 -11,29 -47,5
Veiligheid 12,4 15,7 26,61 3,3
Personeel en organisatie 57,1 61,6 7,88 4,5
Buitenlands beleid 56,8 58,7 3,35 1,9
Hulpfondsen 40,7 36,8 -9,58 -3,9
TOTAAL 1035 996,8 -3,69 -38,2
(Cijfers in miljarden euro's)       Bron: Europese Raad


Patstelling

Na een eerdere mislukte poging in november was de druk dit maal extra hoog om tot een akkoord te komen. De maanden in de tussentijd leken geen verandering te hebben gebracht in de patstelling tussen de regeringsleiders. Toen de 27 mannen en vrouwen elkaar gisteren weer ontmoetten, speelden de oude tegenstellingen meteen weer op. Aan de ene kant de landen die netto het meest kwijt zijn aan de Europese begroting, aan de andere kant de landen die vooral profiteren van de Europese subsidies.

De plenaire onderhandelingen die om 15.00 uur zouden beginnen, maakten plaats voor onderling overleg in kleine kring. De belangrijkste spelers schoven om en om bij elkaar aan tafel en EU-president Van Rompuy ging van lidstaat naar lidstaat om nogmaals de eisen te inventariseren en een begin te maken met nieuwe bruggen slaan. De feitelijke summit, het overleg van de 27, werd tot twee keer toe uitgesteld en begon pas om 21.00 uur 's avonds. Kort na middernacht werd het overleg alweer onderbroken voor een 'korte pauze' die vervolgens zes uur duurde. De regeringsleiders vervielen weer in overleg in kleine kring.

Voordat een volgende stap mogelijk was, wilde Van Rompuy overeenstemming over de hoogte van het bedrag van de begroting, de 'overall ceiling'. Pas daarna kon hij het voorstel van november herzien en aan de hand van de wensenlijstjes van de lidstaten het geld opnieuw categoriseren. Om half zeven 's ochtends gingen de 27 leiders weer om tafel. Ruim drie uur later gingen ze weer uit elkaar. Om tien over half drie 's middags begon de alles-of-niets-ronde. Twee uur later was er eindelijk witte rook.

Hobbel
Een essentiële hobbel is genomen, maar de race is nog niet gelopen. Ook het Europese Parlement moet nog instemmen met de begroting. Het parlement onder leiding van voorzitter Martin Schulz is zeer kritisch over het verlaagde budget. Een merendeel van de parlementariërs wil juist een hogere begroting dan de voorgaande om in crisistijd te kunnen investeren in de zwakkere regio's van de EU. De substantiële verlaging van het budget zit het parlement niet lekker.

Het is nog helemaal de vraag of het parlement zal zwichten voor de druk vanuit de raad van regeringsleiders of dat het ditmaal voet bij stuk zal houden en nieuwe onderhandelingen zal afdwingen door te dreigen met een tegenstem. Mogelijk dwingt het parlement de regeringsleiders bij hun volgende top in maart weer tot heronderhandelingen. In april of mei stemt het parlement dan over het begrotingsvoorstel.