1469554
© Thinkstock

'Pessimisme troef in Nederland, maar optimisme is de enige weg naar een beter leven'

COLUMN Pessimisme en scepsis hebben in het welvarende Nederland de overhand gekregen - vooral in de media. Somberheid lijkt daar een morele plicht te zijn geworden, schrijft Bert Wagendorp.

Op het randje van 2012 maakte het Sociaal en Cultureel Planbureau bekend hoe het met ons humeur is gesteld. Je zou zeggen: dat weten we zelf het best, maar dat is een vergissing. Pas na een representatieve steekproef is bekend hoe het er met ons voorstaat.

Rampjaar
Welnu, het houdt niet over. Op de site van de NOS stond na de publicatie van Burgerperspectieven 2012/4 de volgende kop: 'Nederlanders somberder dan ooit.' Dan ooit! Somberder dan op de dag waarop WO II ons land binnenviel, somberder dan in het Rampjaar 1672, somberder dan toen we de finale van 1974 verloren! Wat was er aan de hand?

Ik ging snel naar de site van het SCP voor aanvullende informatie. Daar bleek dat met het 'ooit' van de NOS 'sinds het eerste kwartaal van 2008' werd bedoeld. Toen begon het SCP namelijk met het Continu Onderzoek Burgerperspectieven. En met 'somber' werd niet verwezen naar een algemene treurigheid, maar naar de 'verwachting van een verslechtering van de eigen financiële situatie'. Wat iets anders is.

Van de 1.287 Nederlanders die de vragenlijst van het SCP invulden, denkt 35 procent dat ze er in 2013 op achteruitgaan. Dat is 8 procent meer dan in het derde kwartaal van 2012. Ik vond het nog meevallen en getuigen van een uitzonderlijk optimisme onder de Nederlandse burgerij.

Tevreden
Daar komt bij dat 82 procent van de Nederlanders zeer tevreden is met hun huidige financiële situatie. Bovendien nam het aantal burgers dat vindt dat het met Nederland de goede kant op gaat ten opzichte van kwartaal 3 spectaculair toe: van 27 naar 32 procent - op het eerste kwartaal van 2011 na meer dan ooit op de tijdlijn van de NOS.

De kop had dus ook 'Grote meerderheid Nederlanders zeer tevreden' kunnen luiden, of: 'Optimisme over Nederland groeit sterk.' Maar dat is geen nieuws. Bovendien is optimisme not done en somberheid hip.

Er zijn nog altijd maar weinig plekken op aarde waar je beter kunt wonen dan hier. Het is veilig, het onderwijs is goed en de zorg ook, de lonen zijn hoog, de vakanties lang en het sociale vangnet is nog altijd prima de luxe. De winkels puilen uit, je vliegt voor niks naar de zon, niemand heeft honger en we zijn allang vergeten wat oorlog is.

En toch hebben pessimisme en scepsis de overhand gekregen - vooral in de media. Somberheid lijkt daar een morele plicht te zijn geworden.

Overzichtelijker
Hoe kan dat? 'Mensen zijn niet gebouwd op omgaan met voorspoed', zei de Amsterdamse filosoof René Gude daar desgevraagd een keer over. 'Wij zijn veel beter in het hoofd bieden aan tegenslagen. Ellende is overzichtelijker. Dus als er geen ellende is, verzinnen we die.' Gude zei een en ander nog voor hier een nieuwe generatie politici de oude truc van verzonnen ellende als stemmentrekker had herontdekt.

Ik stel voor dat we het jaar 2013 optimistisch tegemoet gaan - we moeten toch een kéér normaal leren omgaan met gebrek aan tegenslag. We houden het tekort tóch onder de 3 procent, in de haven van Rotterdam is het drukker dan ooit en we maken er een dolle boel van met de poen van de levensloopregeling en Lodewijk Asscher trekt ten strijde tegen uitbuiting in de champignonsector. Hoera!

Vrienden, haal wat vaker de schouders op bij het aanhoren van onheilsprofeten en doemaanzeggers: ze krijgen meestal ongelijk. Ze zijn uit op uw angst - of zelf als de dood.

Optimisme is de enige weg naar een beter leven, een beter land, een betere wereld.  Cheers! Ik wens u alvast een bijzonder gelukkig 2013.

Bert Wagendorp is columnist voor de Volkskrant