Verminkte schuimfiguren aan het kruis

In deze rubriek worden kunstwerken belicht die te koop zijn bij galeries, veilingen en op internet. Deze week werk van Folkert de Jong....

Wie?Sinds installatiekunstenaar Folkert de Jong (1972) in ons land geen galerie meer heeft, is zijn werk hier nauwelijks te zien. De eenmalige presentatie van De Jong bij galerie Gabriel Rolt biedt dan ook de kans om te kijken of zijn hysterische beelden nog altijd tot de verbeelding spreken. Om het geheugen even op te frissen, waarvan kennen we De Jong? De Jong heeft in 2000 het styrofoam en purschuim ontdekt. Sinds die tijd boetseert en snijdt hij met schuim levensechte figuren die flink door het leven te grazen zijn genomen. Ledematen ontbreken, doodskoppen slingeren in het rond, gezichten zijn monstrueus. De Jong is geen lachebekje?Zijn beelden zijn behoorlijk serieus ja, maar de humor is nooit ver weg. Die zit in de overdrijving, in de knipoog naar horrorfilm en stripboek, maar ook in zijn absurde materiaalkeuze. Zo zwaar als de uitbeelding, zo vederlicht is het schuim. Wat laat hij nu zien?Operation Harmony is een echte De Jong. Dit keer verzamelt hij geen figuren rond een kampvuur, maar rijgt hij vijf levensgrote, pikzwarte mannen met pofbroeken en kragen aan een spit van kruisen. De een zit met gespreide benen en zonder armen, de ander knielt voor een schavot en een derde hangt aan zijn voeten, zoals de in brand gestoken slachtoffers van het Blackwater-drama in Irak aan de brug bungelden. Het leeuwendeel van de mannen heeft geen hoofd – dat is met uitpuilende ogen bovenop de kruisen gespiest. De kruisen zelf vormen een even klassiek als fragiel bouwwerk van dunne, roze lagen, met zwarte lijm ertussen. En, is het een verrijking van de eerdere freakshows?Absoluut. Dat komt voor een deel door zijn steeds beheerstere techniek. Daarbij heeft De Jong een verbluffend gevoel voor wat speelt in de samenleving en een talent om daarvan beelden te maken die zich soepel verhouden tot de kunstgeschiedenis. Operation Harmony is gebaseerd op een historisch schilderij, waarop Willem van Oranje, de protestantse vader des vaderlands wordt neergeschoten door een katholieke godsdienstfanaat, die op zijn beurt wordt gevierendeeld. Het kruisendrama staat bol van de verwijzingen, naar het huidige debat over identiteit en godsdienst, naar de gruwelen en de woede van Goya en naar de oorlog in Irak. Om al die verwijzingen aaneen te smeden tot een absurdistische horrorshow met klassieke tintjes blijft ongeëvenaard. Kopen?Het beeld kost 135.000 euro ex. btw en is bovendien te groot en te bizar voor de huiskamer. Het past wel goed in de nieuwe opstelling van het Rijksmuseum, waarin kunst en geschiedenis samenkomen in een doorlopende show van de Middeleeuwen tot nu. Marina de Vries