Rapenkool en olie

Raapolie staat nooit in de krant. Olijfolie vaak. Waarom? Een professor in oliën en vetten zei ooit tegen een gezelschap van culi-journalisten, dat raapolie een goede olie is voor menselijke consumptie....

In oude woordenboeken staat dat raapolie een goed middel is om gereedschappen te koelen die oververhit kunnen raken bij zwaar werk. Op internet zijn mededelingen te vinden over autobrandstof, gemaakt van raapolie. Maar wat is raapolie? Olie uit koolzaad. Vroeger kwam de olie uit raapzaad. Raap werd kool maar de naam van de olie bleef. Wie het fijne van het verschil tussen koolzaad en raapzaad weten wil – en even vreselijk wil lachen – moet in de bibliotheek de wetenschapsbijlage van NRC Handelsblad van de dag voor Pinksteren even inzien of de krant alsnog uit het oud papier vissen. Het opmerkelijke artikel 'Koolzaadkwestie'. Het verschil is zo gering dat zelfs de redactie van de beste plantenflora van Nederland, het wetboek waarin alle planten staan gerangschikt op kenmerken, er niet goed uitkomt.

Koolzaad kennen we. Het is geel, staat in de berm – of is dat raapzaad? – en hielp de Flevopolder droogleggen. Honderden hectaren modder, vol gele bloemetjes en nergens een zak patat te koop. Dat was nog eens, wat je noemt een floriade. Raapolie staat niet pontificaal te koop in de supermarkt. Er is zonnebloem of maïs. Er is arachideolie omdat pindaolie niet mooi genoeg klinkt. Maar raapolie verdwijnt naamloos in slaolie.

Waarom noemde de olie- en vetprofessor raapolie bij naam? Omdat het op dat moment net zo'n beetje tot de wetenschap begon door te dringen dat in deze goedkope olie dezelfde vetzuren zitten als vetzuren in olijfolie, waarvan gedacht wordt dat mensen er oud bij worden.

Oud worden is onze zorg niet. Wat ons bezig houdt is smaak en waan. We gebruiken bij voorkeur olijfolie omdat we denken dat we dat lekkerder vinden. Groene vettige olijfolie in de sla. Olijfolie met minder uitgesproken smaak in de koekenpan. Maar intussen dringt door dat we nooit vergelijkend bakten en de sla olieden. Weten we eigenlijk wel in welke olie de aardappelen het lekkerst bakken? Hoe smaakt raapolie? We weten er weer eens niks van, zoals vaker voorkomt in culikringen. We hebben in dit hoekje van de krant te vaak gejuicht over olijfolie zonder te weten of er over andere spijsolien niet ook goede dingen zijn te zeggen.

Een eethuiskok beweerde eens dat aardappelen in gesmolten roomboter gebakken moeten worden en in geen enkel ander vet zo lekker worden. Dat hebben we nog wel beproefd om aan te tonen dat hij uit zijn nek kletste. Maar daarna verloren we de belangstelling voor eigenschappen en het gedrag in de pan van olie en vet en werden we enthousiaste olijfgelovigen. Pardon, we verzaakten. Raapolie, wie weet!