Markgraaf en groothertog van Baden zit met schuld van 264 miljoen mark Historisch Europees kasteel te koop

Alweer een Duits koningshuis op de fles. Dat betekent smullen voor de kunstliefhebber. In dit geval is een heel kasteel te koop, inclusief de inventaris....

Van onze correspondent

Willem Beusekamp

BADEN-BADEN

De ongelukkige is zijne koninklijke hoogheid markgraaf Maximilian Andreas Friedrich Gustav Ernst-August Bernhard von Baden, in de wandelgangen prins Max genaamd. Max is gehuwd met hertogin Valerie van Oostenrijk, wier titel in het Duits wordt aangeduid met 'I. K. u. K. H' - 'Ihre Kaiserliche und Königliche Hoheit.' Valerie is een achterkleinkind van keizer Franz Josef en echtgenote die, zoals bekend, Sisi heette.

Prins Max is volgens zijn zoon en erfgenaam, de 24-jarige prins Bernhard, in een financiële Schieflage beland, waarmee eufemistisch zij uitgedrukt dat een van Duitslands oudste adellijke geslachten een schuldenberg van 264 miljoen mark, een kleine 300 miljoen gulden, heeft opgebouwd. De koninklijke balans kan weer in evenwicht worden gebracht als er radicaal wordt ingegrepen. Lees: dierbaar bezit gaat naar de hoogst biedende.

En zo kon het gebeuren dat eerder deze week het strak gemaaide gazon en de zorgvuldig aangelegde bloemenperken van 'das Neue Schloss', het ruim vijfhonderd jaar oude heerlijke zomerverblijf van de familie in het Zuidduitse 'Kurort' Baden-Baden, tot moes werd gereden door een grote schare internationale pers uit vooral Japan, Amerika, Frankrijk en Zwitserland. Tandenknarsend moest worden getolereerd hoe het ordinaire voetvolk zich verlustigde aan de uitgestalde kostbare privé-collectie en de jeugdige prins Bernhard als aangeschoten wild door zijn eigen kasteel werd gejaagd.

Doel van de pijnlijke bijeenkomst was een voorbezichtiging van wat door het veilinghuis Sotheby's 'de grootste veiling van de eeuw' wordt genoemd. In totaal worden in oktober, verdeeld over vijftien dagen, zesduizend stukken geveild. Sotheby's hoopt minimaal dertig miljoen mark binnen te halen; vijftig miljoen wordt inmiddels realistischer geacht, omdat de familie Von Baden alsnog van enkele kostbare schilderijen afstand wil doen.

Hoe hoog de nood is, blijkt uit het discrete aanbod van prins Max eerder dit jaar aan Baden-Württemberg: de Duitse deelstaat mocht voor tachtig miljoen het hele kasteel plus inhoud hebben. De deelstaat, tot voor kort de rijkste van Duitsland, maar inmiddels ook aangeslagen door de kosten van de Duitse vereniging, dankte beleefd en beperkte zich tot de aanschaf van enkele historische cultuurgoederen (ondermeer de bibliotheek van 'das Neue Schloss').

Voor prins Max bleef er niets anders over dan de vernederende gang naar Sotheby's, die enkele jaren geleden al met succes prinses Gloria van Thurn und Taxis met een spectaculaire veiling uit de brand had geholpen. Prins Max - in tegenstelling tot Gloria haat de gewezen officier van de Bundeswehr publiciteit; niet lang geleden sloeg hij een cameraman buiten westen - wenst zich verder niet te encanailleren en laat de noodzakelijke media-presentatie over aan zoon Bernhard, die als gevolg van de familiare lasten al vroeg de indruk maakt van een oudere-jongere.

De prins erkent dat de familie het niet over haar hart kon verkrijgen uiterst persoonlijke zaken te verpatsen. 'Daarbij moet u niet direct aan de geldelijke waarde denken, maar emotionele voorwerpen, zoals een drinkbeker van mijn oma of een pijp van mijn betovergrootvader', aldus de prins.

Niettemin gaan er onvermijdelijk duizenden persoonlijke zaken onder de hamer, omdat de markgraven en groot-hertogen van Baden door de eeuwen heen een voorname leverancier waren van nageslacht voor letterlijk alle Europese vorstenhuizen, inclusief het Huis van Oranje.

In de stamboom ontdekken we dat de Britse kroonpretendent, prins Charles, een volle neef is van prins Max en dat Max' opa de laatste kanselier was (tot 1918) van het Duitse keizerrijk. Al deze familieleden brachten kostbare geschenken naar Baden-Baden, als aardigheidje voor een gratis zomervakantie op 'das Neue Schloss' of als dank voor het ter beschikking stellen van alweer een huwbare prins of prinses.

Zelfs Christoph graaf Douglas, de Duitse stadhouder van Sotheby's, blijkt familie van prins Max. Aan hem de taak 'het kunsthistorische ensemble' uit Baden-Baden onder het gewone volk te brengen. Gegadigden voor het kasteel zelf kunnen eveneens met hun bod bij hem terecht. 'Belangstelling voldoende', meent graaf Douglas zonder in details te treden. Hij moet evenwel toegeven dat er voor bewoning veel moet worden verspijkerd aan het hoog gelegen en enigszins vervallen onderkomen.

Zo ontbreekt in alle 105 vertrekken van 'das Neue Schloss' enige vorm van verwarming, als gevolg waarvan de uit de gehele wereld opgetrommelde kunstexperts van het veilinghuis afgelopen winter moesten worden uitgerust met handschoenen, bontmutsen en dikke mantels alvorens zij met de inventarisatie konden beginnen.

De chef van Douglas, Simon de Pury, directeur van Sotheby's Europa, vat de eervolle (en vooral winstgevende) opdracht van prins Max als volgt samen: 'Alle ingrediënten voor een Spitzenevent zijn aanwezig.' Spitzenevent (topgebeurtenis), omdat 2500 voorwerpen al voor minder dan duizend mark zijn te verkrijgen.

De kapitaalkrachtige bezoeker zal vooral zijn geïnteresseerd in 'het hart van de veiling', een schatkamer van uniek decoratieve handwerkerskunst uit de zestiende en zeventiende eeuw, voorwerpen die volgens De Pury 'van deze kwaliteit uitsluitend nog in musea zijn te bezichtigen.'