Knap en heftig spel in 'De Meiden'

Zeevishandel Nicovis aan een kade in Scheveningen Haven. Buiten waai je bijkans in zee, binnen herinnert alles aan de vishandel van weleer....

Even later zitten we rondom actrice Marie-Louise Stheins, aan wier haar wordt gefrummeld, als waren we getuige van de voorbereiding voor het toneelstuk, De Meiden van Jean Genet . Dat gevoel wordt nog versterkt wanneer haar tegenspeelsters Heike Wisse en Bien de Moor binnenkomen en zich ook nog moeten verkleden. Eenmaal klaar, nemen ze ons letterlijk bij de hand en gaan via een donkere gang voor naar een belendend vertrek .

Genet (1910-1986) schreef De Meiden in 1947. Kort erna werd hij voor de zoveelste keer veroordeeld voor diefstal en konden collega's maar net voorkomen dat hij voor lange tijd de bak indraaide. Kunstenaars als Sartre en Cocteau wierpen zich op voor deze illustere schrijver die aan de rand van de samenleving had geopereerd en dit in zijn werk tot uitdrukking bracht: prostituees, dieven, veroordeelden en pooiers waren personages die hij koesterde.

In De Meiden zijn Genets thema's opnieuw present, en regisseur Franz Marijnen heeft ze enthousiast omarmd. Het stuk is geïnspireerd op een waargebeurd verhaal uit de jaren dertig van twee dienstmeiden die een spel spelen waarin de een zich voordoet als de mevrouw en de ander de rol van haar zielige dienstmeisje vertolkt. Ze verliezen de werkelijkheid uit het oog en beramen een moord op hun mevrouw.

Het privé-vertrek van mevrouw (een mooi-ongenaakbare Stheins) waar de twee zusjes hun sinistere spel spelen, is in Scheveningen een helwit podium . De rituelen die het daglicht niet velen, zijn hier onontkoombaar. Koortsachtig verrichten Solange en Claire hun handelingen, altijd dezelfde, in seksueel geladen sfeer met religieuze symboliek . Vrezend voor ontdekking door hun madame - hun meesteres . Zij geeft hun een trap en kust hen dan weer, zij grijpt hen in het kruis niet ver van de plaats waar de zusjes hun incestueus liefdesspel bedreven.

Het is heftig soms, maar de vergaande, consequente enscenering van Marijnen en het intense, felle, spel van De Moor en Wisse dwingen veel bewondering af. Mooi is ook de gelaagdheid: vanaf de kleedkamerscène waarvan we getuigen zijn, tot het drinken van een vergiftigd kopje thee door Claire, word je uitgedaagd - welk spel spelen ze nu, wie is hier de verlosser en wie degene die wordt verlost? Na het 'verscheiden' van de meid in de armen van haar zuster kijken beiden opeens weer verwachtingsvol naar hun mevrouw die tussen het publiek zit en hun spel net zo nauwkeurig volgt als wij. Waarop mevrouw opstaat en hen zoent. Ze vond het goed. Net als wij.