Een dode eend, een verlepte tulp en een extravagante hoed voor de koningin

Niemand zegt dat het gemakkelijk is om door de ogen van een kind te kijken. Toch is dat wel de bedoeling in een kinderboek....

Mooi voorbeeld is het afgelopen zomer verschenen Wat een kat van de Franse illustrator Gilles Bachelet (Lemniscaat; euro 14,95; ***). Die tekent het luie leven van zijn huispoes, maar we zien een olifant. De schrijver zegt: ik weet nog steeds niet wat voor soort het is. Hilarisch, als je de ironie doorziet. Maar hoe simpel dat ook lijkt: dóen kinderen dat wel?

Te vrezen valt dat een teksttrouwe voorlezer al snel te horen krijgt: ‘Pa-hap, dat is geen kat, dat is een olifant. En hou op met dat gegrinnik.’ De enige oplossing is: alleen de plaatjes laten zien. Want een olifant die de wc leegdrinkt of zichzelf stofzuigt: het blijft grappig. En dan biedt dit boek, dat als kinderboek eigenlijk niet echt gelukt is, tenminste nog een uitweg. Iemand die gedurende zijn carrière werkelijk zijn kinderblik verloor, is de beroemde Duitse graficus Wolf Erlbruch met zijn sombere, humorloze collages vol visuele verwijzingen en citaten. Absoluut van hoog artistiek niveau, maar had hij zijn werk niet beter aan obscure Berlijnse galeries kunnen slijten?

Het is bijna niet meer voor te stellen dat hij in Nederland ooit doorbrak met het briljante Over een kleine mol die wil weten wie er op zijn kop gepoept heeft van Werner Holzwarth. Maar misschien is hij een nieuwe weg ingeslagen.

Zijn nieuwste creatie, De eend, de dood en de tulp (Querido; euro 14,90; **), is in ieder geval weer van een verbluffende eenvoud.

De eend ontdekt in dit ontroerende verhaal dat hij al zijn leven lang wordt gevolgd door de dood. Hij sluit vriendschap met hem en biedt zelfs aan hem te verwarmen als hij het koud heeft. Dat overkomt de dood niet elke dag. Eeuwig zonde dat Erlbruch het toch weer niet kan laten om het verhaal beklemmend vaag te laten aflopen: de eend is ineens dood en drijft zonder verdere toelichting met een verlepte tulp naar een grauwe horizon.

Heerlijk is het dan als een kind gewoon een kind mag zijn in een boek als Gewoon Fien van Sanne te Loo, een van de jonge illustratoren die uitgeverij Lemniscaat al een paar jaar de kans geeft zich te ontwikkelen tot zelfstandige prentenboekenmaker.

Met succes: Te Loo, die al eerder opviel met Kleine Vis en Ping Li en zijn vlieger, heeft een rijke, licht naïeve aquarelleerstijl met een subtiele ironische ondertoon. Fien wil graag bijzonder zijn en weet dat te bereiken met een wel zeer extravagante, zelfgemaakte hoed. Algauw merkt ze dat beroemd zijn ook nadelen heeft en stuurt ze de hoed naar de koningin. Precies goed. Pjotr van Lenteren