Duizenden drukkers, bezorgers en journalisten zijn in de afgelopen weken werkloos geworden Amerikaanse kranten zuchten onder hogere papierprijs

The Houston Post. The Providence Journal-Bulletin, de avondeditie van The Baltimore Sun, New York Newsday, The Norfolk Legder Star en de Washingtonse en Spaanstalige edities van The Los Angeles Times....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

De schade die gestegen kosten en dalende lezersaantallen onder Amerikaanse kranten in enkele maanden tijd heeft aangericht, is aanzienlijk. Grote, gerespecteerde kranten met tradities die soms teruggaan tot de Amerikaanse burgeroorlog, hebben de concurrentieslag opgegeven en de persen definitief stil gezet. Houston, Providence en Norfolk zijn 'één-krant-steden' geworden. Duizenden drukkers, bezorgers en journalisten zijn in de afgelopen weken werkloos geworden.

Belangrijkste oorzaak van het nieuwste drama in de krantenindustrie zijn de pijlsnel gestegen druk- en papierkosten. Sinds het derde kwartaal van 1994 is volgens Pulp and Paper Week, een nieuwsblad voor de papiersector, de prijs voor een ton papier gestegen van 420 tot 685 dollar. Dat is een stijging van 63 procent als gevolg van een sterk gedaald aanbod en een groeiende vraag. De werking van de markt zal ertoe leiden dat de prijs nog enige tijd zal stijgen.

Analisten van de papiersector verwachten dat de stijging een structureel karakter heeft, omdat de economische groei in Europa en de geboorte van nieuwe kranten in Oost-Europa de vraag, en dus ook de papierprijs, in de komende tijd nog verder zullen verhogen. North American Mills, een van de grootste papierproducenten in de VS zal met ingang van 1 september de prijs verhogen tot 750 dollar per ton. Branchegenoot Abithi Price in Toronto heeft een prijsverhoging van bijna 12 procent aangekondigd met ingang van volgend jaar. Papierkosten maken bij Amerikaanse kranten gemiddeld 20 procent van de totale kosten uit. Gezien de plannen van de Amerikaanse en Canadese papierproducenten is het drama in de dagbladwereld nog lang niet voorbij.

Uitgevers in het hele land zijn uiterst nerveus geworden van deze ontwikkeling. Van The Albuquerque Journal tot een van de slagschepen van de Amerikaanse journalistiek, The Wall Street Journal, wordt gezocht naar mogelijkheden om de kosten te verlagen en de inkomsten te verhogen. De prijzen van abonnementen en losse nummers zijn onlangs licht verhoogd en dat geldt ook voor de adverentietarieven. Door het papierverbruik te verminderen en personeel te ontslaan hopen kranten die in de gevarenzone zijn beland, het lot van The Houston Post en andere gesneuvelde kranten te vermijden.

Times Mirror in Los Angeles sloot vorige week New York Newsday en maakte het afgelopen week bekend dat meer dan duizend personeelsleden van The Los Angeles Times maandag niet meer op hun werk hoefden te verschijnen. Met twee zwaar bewapende lijfwachten voor de deur van zijn kantoor maakte de hoofdredacteur van de LA Times vorige week bekend dat ook de redactionele staf niet gespaard zou worden. Als gevolg van de gestegen papierprijs heeft de LA Times vrijwel alle prestigieuze projecten, die de afgelopen drie jaar zijn opgezet weer overboord gegooid.

De Washingtonse editie is gesloten net als Nuevo Tiempo, de Spaanstalige editie met een oplage van 400 duizend. De wekelijkse City Times, die speciaal bedoeld is voor de bewoners van de arme stadsdelen van de uitgestrekte metropool is gestopt en met ingang van deze week zal het gerespecteerde World Report, een buitenlandbijlage met het accent op Azië, niet meer verschijnen. Redacteuren van de City Times, die werd ingesteld na de rassenonlusten van 1992, hebben de hoofdredactie al gewaarschuwd voor eventuele sociale gevolgen van het besluit de uitgave van deze editie te staken.

'Uitgeven is ondernemen en reageren op de markt. Journalistiek bedrijven is dat niet, maar toch zijn zakenleven en journalistiek met elkaar verbonden. Zonder een zakelijke aanpak kunnen we geen journalistiek succes boeken', aldus hoofdredacteur Shelby Coffey, die in een halve dag 150 journalisten ontsloeg.

In New York wachten drukkers en journalisten van The Wall Street Journal onheilsboodschappen en in Detroit staken sinds vorige week 2500 journalisten, drukkers en administratieve krachten. De directies van de Detroit Free Press en Detroit News wezen eisen voor een salarisverhoging af en sindsdien wordt de verschijning van beide kranten ernstig gehinderd door de stakers. Sinds enkele dagen zit Detroit zonder stadskrant.

Grote ondernemingen zoals The Washington Post, The New York Times en de Chicago Tribune zijn allerminst ongevoelig voor de papierkosten, maar zij trachten naast besparingen ook de inkomsten te verhogen. Zij richten zich daarbij vooral op het verhogen van de abonnementen en de losse verkoop en verschuiven het accent in de berichtgeving naar het lokale en regionale nieuws. Met speciale regio-bijlagen proberen deze kranten lezers in de groeiende buitenwijken aan zich te binden.

Uit de meest recente cijfers blijkt dat USA Today met een oplage van 1,9 miljoen de grootste krant van de VS is. Uit opinie-onderzoek blijkt dat de combinatie van bondige, doch grondige nieuwsverslaggeving in combinatie met ruime aandacht voor geld, economie, sport en showbusiness gewaardeerd wordt. The Wall Street Journal (1,8 miljoen) en The New York Times (1,1 miljoen door de week, 1,7 miljoen op zondag) komen op de tweede en derde plaats, maar moeten, anders dan USA Today, lezersverlies incasseren. De sterkste groeier is overigens The Washington Times, de conservatieve tegenhanger van The Washington Post. The Washington Times, die naam maakt met keiharde politieke en economische verslaggeving en bij vlagen meedogenloze campagne tegen de Clintons, feministen en milieuactivisten groeide het afgelopen jaar met ruim 10 procent.