Directrice zorginstelling opgepakt

AMSTERDAM De directrice van zorginstelling ANSA in Lelystad is deze week gearresteerd op verdenking van fraude. Zij zou voor mogelijk meer dan een miljoen euro aan huursubsidie en persoonsgebonden budgetten (pgb's) van cliënten in eigen zak hebben gestoken en valsheid in geschrifte hebben gepleegd.

Op de elf panden waarin ongeveer zestig mensen onder begeleiding van hulpverleners wonen en zonodig zorg krijgen, is beslag gelegd. Ook de administratie en drie auto's werden in beslag genomen. De politie verwacht nog meer mensen te kunnen aanhouden. Gistermiddag is de vrouw gehoord door de rechter-commissaris.

De bewoners, van wie velen een geschiedenis van verslaving en geweld hebben, zijn merendeels vrouwen, soms met kinderen. De meesten hebben een bijstandsuitkering. Zij hadden de directrice, de 48-jarige Samantha S., die ANSA in 2005 heeft opgericht, gemachtigd om hun pgb en de huursubsidie te incasseren. (Met een pgb kunnen hulpvragers zelf een hulpverlener naar wens inhuren.) S. dwong hen, als ze in een woning van ANSA kwamen wonen, een bankpas aan te schaffen, waarop huursubsidie en pgb door respectievelijk gemeente en zorgverzekeraar werden bijgeschreven. Vervolgens moesten zij S. machtigen om dat geld namens hen te innen. Zelf ontvingen zij tien euro zakgeld per week.

Volgens zorgverzekeraar Achmea, het betaalkantoor voor de pgb's in Lelystad, is meer dan 400 duizend euro aan pgb uitgekeerd aan ANSA. Dat bedrag kan echter nog oplopen tot een miljoen, omdat Achmea nog niet alle honderd dossiers van (voormalige) ANSA-bewoners heeft bestudeerd. Het gaat volgens de woordvoerster om kwetsbare mensen, die wegens hun problemen niet in staat zijn om zelfstandig een huishouding te voeren. Dat moeten ze juist leren in een instelling voor begeleid wonen, zoals ANSA.

Volgens de Lelystadse advocate Els Lucas, die de belangen van vijf oud-bewoners behartigt, is er voor dergelijke instellingen een wachtlijst, behalve bij ANSA. Het is niet duidelijk door wie de bewoners naar ANSA werden verwezen en of zij een terechte indicatie kregen voor een pgb.

De in Engeland geboren S. richtte ANSA in 2005 op; volgens de website 'vanuit een sterke betrokkenheid met haar medemens'. De eerste klachten dateren uit 2007, maar pas in 2009 nam de politie van Lelystad contact op met Achmea om inzicht te krijgen in het pgb-systeem. Sinds 2007 zijn vijf aangiften en acht meldingen wegens fraude bij de politie binnengekomen.

Ook Achmea kreeg klachten, maar de verzekeraar zegt niets te kunnen doen zonder officiële aangifte. Afgelopen dinsdag viel de politie bij ANSA binnen. Daarbij waren twee medewerkers van Achmea aanwezig om bewoners en personeel gerust te stellen. Zij kunnen voorlopig in de huizen blijven wonen en krijgen de zorg die ze nodig hebben. Volgens de politie heeft het personeel niets met de vermoedelijke fraude te maken.

ANSA is de zoveelste zorginstelling waar, vermoedelijk, met pgb's is gefraudeerd. De recherche Noord-Oost-Nederland meldde vorig jaar in enkele jaren tijd voor 1,3 miljoen euro aan fraude boven water te hebben gehaald. Onderzoekers schatten dat dit het topje van de ijsberg is, omdat fraude, vanwege de ruim geformuleerde wetgeving, moeilijk hard te maken is.

Volgens directeur Aline Saers van de budgethoudersvereniging Per Saldo zijn veel hulpbehoevenden niet in staat om zelf hun pgb te beheren. Als zij dat door derden laten doen is het risico op fraude groot. Volgens Saers is een keurmerk voor bonafide pgb-beheerders binnenkort klaar.