Brusselaars om den brode

Brussel, verscheurde stad in een verscheurd land, is de ideale plek voor een gemeenschap van 150 duizend ontwortelde schepsels: de ambtenaren van de EU....

Ruim 450 miljoen inwoners telt de Europese Unie, maar als je Caroline de Gruyter vraagt hoeveel Europeanen er zijn, komt ze uit op ongeveer 150 duizend. Zoveel zielen telt de buitenlandse gemeenschap in Brussel die rond het hoofdkwartier van de EU zwermt. Vijf jaar lang heeft De Gruyter temidden van hen geleefd als correspondent van NRC Handelsblad en heeft ze zich afgevraagd wie die ontwortelde schepsels zijn die voortdurend bezig zijn van de ene taal naar de andere over te schakelen en thuis vaak tussen twee culturen leven. Het resultaat van die zoektocht is De Europeanen, een boek waarin ze een portret schildert van die curieuze euro-gemeenschap. ‘Toen ik hier terechtkwam, kwam ik er al snel achter dat de ‘‘Europeanen’’ in Brussel een heel aparte subklasse vormden, met hun eigen problemen. Het viel me op dat je daarover eigenlijk nooit iets las.’ Het idee om hen te beschrijven kwam bij De Gruyter op toen ze met vrienden zat te praten die allebei bij de Europese Commissie werken. ‘Zij is Grieks en hij is Deens. Hun zoontje sprak een beetje Deens en een beetje Grieks, maar hij voelde zich eigenlijk nergens thuis, ook niet in België waar hij geboren was. Dat gaf allerlei problemen: naar wat voor school moet hij, welke taal moet je met hem spreken en hoe kun je hem een anker geven, een identiteit? ‘Toen kreeg ik door dat het een issue was, dat leven van degenen die naar Brussel komen, daar in een vrij aparte wereld leven en vaak niet meer vertrekken. Het zijn mensen die zich ankeren, huizen kopen en zich in Brussel nestelen, maar eigenlijk maar weinig met de Belgische samenleving te maken hebben. De meeste mensen twijfelen niet over hun identiteit, maar hier heb je veel kinderen die niet weten wie ze zijn.’ Dat maakt De Gruyter zelf thuis – ze woont en werkt nu in Genève – ook mee. ‘Thierry, mijn man, is half Belg, half Portugees en ik ben Nederlandse, dus wat zijn mijn kinderen? Mijn man spreekt Frans met onze drie kinderen, ik Nederlands en de werkster spreekt Spaans met hen. Dat gaat voorlopig allemaal goed. Bij het wereldkampioenschap voetbal vond mijn dochtertje het alleen maar een voordeel dat ze kon kiezen. Maar je merkt: als kinderen ouder worden gaan ze op zoek naar hun identiteit. Ze willen ergens thuishoren.’ Brussel – ‘een verscheurde stad in een verscheurd land’ – is volgens haar een ideale plek voor al die mensen uit alle windstreken van de EU. ‘Er is geen dominante cultuur. Dat maakt Brussel heel anders dan steden als Parijs of Frankfurt. Daardoor is er ruim plaats voor de anderen. Die kunnen lekker doen waar ze zin in hebben.’ Is dat een van de redenen waarom ze naar Brussel komen, om te ontsnappen aan hun eigen cultuur?‘Voor sommigen wel, ja. De belangrijkste reden is natuurlijk het werk, de kansen die je in Brussel hebt. Maar ik denk ook dat veel mensen naar Brussel komen omdat het ze de kans geeft zich te ontplooien. Er zijn er die ontsnappen aan knellende familiebanden of homo’s die er thuis niet voor uit durven te komen. Maar in Brussel kan niemand het schelen. In Brussel kun je helemaal opnieuw beginnen, met een schone lei.’Toch komen ze bij de EU-instellingen in een nieuwe wereld met vrij strakke regels terecht. Ze stappen een aparte kaste binnen met een heel eigen cultuur.‘Het is een omgeving waar je puur naar je prestaties wordt gemeten. Velen beschouwen ‘‘die eurocraten’’ als elitair, maar er zitten vertegenwoordigers van allerlei milieus tussen. Ik kende ook iemand wiens vader taxichauffeur was. Het gaat puur om hoe je scoort. Om erbij te komen moet je het beruchte Concours doen, een examen waarvoor maar drie procent slaagt. En als je er eenmaal bij zit, is het keihard werken. Voor een uur of acht, negen ga je niet naar huis. Daar is natuurlijk niet iedereen zo gelukkig mee.’Wat mij opvalt, is dat degenen die bij de Commissie werken, vaak de indruk wekken dat ze zich belegerd voelen, miskend door de buitenwereld.‘Ja, zeker nu, na het Nederlandse en Franse ‘‘nee’’ tegen de Grondwet. Ze zijn altijd al van arrogantie beschuldigd en ik denk ook dat dat wel een beetje klopt. Als je vroeger voor de EU werkte, had je het gevoel dat je een soort pionier was. Wij zijn hier om de wereld te verbeteren. Ze voelden zich uitverkoren, want ze waren bezig met een nobele missie: ervoor te zorgen dat er geen oorlog meer zou komen. Maar nu zien ze allemaal euroscepsis om zich heen. Die uitslag van die referenda is enorm hard aangekomen bij hen. Sommige oudere EU-ambtenaren zeggen: ach, we hebben al zoveel crises meegemaakt, dat overleven we wel. Maar er zijn er ook die zich afvragen: hebben we niet op het verkeerde paard gewed? Hoe lang zal dit nog bestaan? Zo meteen stort de hele boel ineen en implodeert ook mijn eigen leven.’Voelen ze zich vaak verwijderd van gewone burgers?‘Heel veel wel. Als ze hun vrienden of familie thuis opzoeken, krijgen ze vaak allerlei rotopmerkingen naar hun hoofd. Wat voor idiote besluiten heeft Brussel nu weer genomen! Terwijl het vaak over dingen gaat, waarmee de EU niets te maken heeft. Mensen hebben vaak een mening over Europa, terwijl ze er niets van weten. Ik kan dat rustig zeggen omdat ik er ook niets van wist voordat ik naar Brussel kwam. In de krant sloeg ik altijd alles wat over de EU ging over.’Werken ze het soms ook niet in de hand, met dat gevoel alsof ze een soort religie vertegenwoordigen?‘Ach, er zijn natuurlijk allerlei verschillende karakters, het is geen homogene groep. Maar je hoort wel zeggen: dat die Fransen en Nederlanders nee hebben gestemd, dat komt natuurlijk doordat we het niet goed hebben uitgelegd. Daar kun je wild van worden! Dan geef je anderen zelfs niet de kans om het niet met je eens te zijn. Je neemt ze niet eens serieus!’Je schrijft ergens dat de vertegenwoordigers van dit wereldje eigenlijk de enige Europeanen zijn, en dan nog huns ondanks, omdat ze vaak de banden met hun eigen land een beetje zijn kwijtgeraakt.‘Ik kende iemand, een hoge Franse EU-ambtenaar, die na zijn pensioen naar Frankrijk terugkeerde, naar een droomhuis op het platteland. Maar na al die tijd voelde hij zich niet meer thuis in zijn eigen land. Niemand zat op hem te wachten. Dat Frankrijk dat hij al die jaren alleen maar als een soort toerist had meegemaakt, bleek allang niet meer te bestaan. Alles wat hem bezighield op politiek en cultureel gebied, dat zei z'n landgenoten geen ene klap. Die man is nu weer naar Brussel teruggekeerd en voelt zich de gelukkigste man van de wereld.’Toch is het droevig als het waar is dat Europeanen en het Europese gevoel alleen in Brussel bestaan. Dan is er de afgelopen vijftig jaar kennelijk toch iets verkeerd gegaan.‘Nou ja, er zijn elders in Europa natuurlijk wel mensen die zich Europees voelen, maar er ís inderdaad ook iets misgegaan. Brussel mag beslissen over een heleboel dingen, maar niet over zaken die de burgers echt aan het hart gaan. Brussel mag van alles zeggen over het pcb-gehalte van rammelaars, over de samenstelling van de gehaktbal en aan welke veiligheidsvoorschriften aanstekers moeten voldoen, maar wat de burgers echt bezighoudt en waar ze zich echt over opwinden is bijvoorbeeld de oorlog in Irak. En daarvoor bestaat Europa niet. Dat zijn zaken waarover de nationale regeringen beslissen. Ik denk dat mensen daardoor ook niet de kans krijgen zich te identificeren als Europeaan. Het doet zich nauwelijks voor, behalve als je in Japan zit of in Amerika. Dan besef je dat je een Europeaan bent.’Bij de Europese Commissie zeggen ze: niet de burgers, maar de regeringen vormen het grootste obstakel voor de EU.‘Dat is natuurlijk ook zo. Europa is precies zoveel als de nationale regeringen toelaten, niet meer. De EU-landen proberen de schuld vaak af te schuiven op Brussel. Als correspondent in Brussel zie je dat gebeuren. Eerst doet een minister hier nauwelijks moeite om voor het belang van Nederland op te komen en wanneer hij thuis dan op zijn kop krijgt, doet hij of hij als een leeuw gevochten heeft en ook doodongelukkig is met de uitkomst. Geen wonder dat de burgers dan sceptisch worden.’Dus jij gelooft ook dat de burgers eigenlijk méér Europa willen.‘Uit iedere opiniepeiling blijkt dat de EU-burgers meer samenwerking willen als het om de bestrijding van de misdaad gaat of het buitenlandse beleid en defensie. Ze zijn niet dom. Ze zien dat de georganiseerde misdaad zich ook niets van de grenzen aantrekt.’Maar dat ligt weer anders als het erom gaat troepen overzee te sturen.‘Als het erop uitdraait dat we body bags terugkrijgen, dan zal het antwoord misschien anders luiden. Maar ik ben ervan overtuigd dat er geen Europese identiteit zal ontstaan, zolang de Europese integratie alleen maar een economische affaire blijft.’ Caroline de Gruyter: De Europeanen – Leven en werken in de hoofdstad van EuropaDe Bezige Bij; 304 pagina’s; euro 19,90ISBN 90 234 1932 4‘Voor sommigen wel, ja. De belangrijkste reden is natuurlijk het werk, de kansen die je in Brussel hebt. Maar ik denk ook dat veel mensen naar Brussel komen omdat het ze de kans geeft zich te ontplooien. Er zijn er die ontsnappen aan knellende familiebanden of homo’s die er thuis niet voor uit durven te komen. Maar in Brussel kan niemand het schelen. In Brussel kun je helemaal opnieuw beginnen, met een schone lei.’Toch komen ze bij de EU-instellingen in een nieuwe wereld met vrij strakke regels terecht. Ze stappen een aparte kaste binnen met een heel eigen cultuur.‘Het is een omgeving waar je puur naar je prestaties wordt gemeten. Velen beschouwen ‘‘die eurocraten’’ als elitair, maar er zitten vertegenwoordigers van allerlei milieus tussen. Ik kende ook iemand wiens vader taxichauffeur was. Het gaat puur om hoe je scoort. Om erbij te komen moet je het beruchte Concours doen, een examen waarvoor maar drie procent slaagt. En als je er eenmaal bij zit, is het keihard werken. Voor een uur of acht, negen ga je niet naar huis. Daar is natuurlijk niet iedereen zo gelukkig mee.’Wat mij opvalt, is dat degenen die bij de Commissie werken, vaak de indruk wekken dat ze zich belegerd voelen, miskend door de buitenwereld.‘Ja, zeker nu, na het Nederlandse en Franse ‘‘nee’’ tegen de Grondwet. Ze zijn altijd al van arrogantie beschuldigd en ik denk ook dat dat wel een beetje klopt. Als je vroeger voor de EU werkte, had je het gevoel dat je een soort pionier was. Wij zijn hier om de wereld te verbeteren. Ze voelden zich uitverkoren, want ze waren bezig met een nobele missie: ervoor te zorgen dat er geen oorlog meer zou komen. Maar nu zien ze allemaal euroscepsis om zich heen. Die uitslag van die referenda is enorm hard aangekomen bij hen. Sommige oudere EU-ambtenaren zeggen: ach, we hebben al zoveel crises meegemaakt, dat overleven we wel. Maar er zijn er ook die zich afvragen: hebben we niet op het verkeerde paard gewed? Hoe lang zal dit nog bestaan? Zo meteen stort de hele boel ineen en implodeert ook mijn eigen leven.’Voelen ze zich vaak verwijderd van gewone burgers?‘Heel veel wel. Als ze hun vrienden of familie thuis opzoeken, krijgen ze vaak allerlei rotopmerkingen naar hun hoofd. Wat voor idiote besluiten heeft Brussel nu weer genomen! Terwijl het vaak over dingen gaat, waarmee de EU niets te maken heeft. Mensen hebben vaak een mening over Europa, terwijl ze er niets van weten. Ik kan dat rustig zeggen omdat ik er ook niets van wist voordat ik naar Brussel kwam. In de krant sloeg ik altijd alles wat over de EU ging over.’Werken ze het soms ook niet in de hand, met dat gevoel alsof ze een soort religie vertegenwoordigen?‘Ach, er zijn natuurlijk allerlei verschillende karakters, het is geen homogene groep. Maar je hoort wel zeggen: dat die Fransen en Nederlanders nee hebben gestemd, dat komt natuurlijk doordat we het niet goed hebben uitgelegd. Daar kun je wild van worden! Dan geef je anderen zelfs niet de kans om het niet met je eens te zijn. Je neemt ze niet eens serieus!’Je schrijft ergens dat de vertegenwoordigers van dit wereldje eigenlijk de enige Europeanen zijn, en dan nog huns ondanks, omdat ze vaak de banden met hun eigen land een beetje zijn kwijtgeraakt.‘Ik kende iemand, een hoge Franse EU-ambtenaar, die na zijn pensioen naar Frankrijk terugkeerde, naar een droomhuis op het platteland. Maar na al die tijd voelde hij zich niet meer thuis in zijn eigen land. Niemand zat op hem te wachten. Dat Frankrijk dat hij al die jaren alleen maar als een soort toerist had meegemaakt, bleek allang niet meer te bestaan. Alles wat hem bezighield op politiek en cultureel gebied, dat zei z'n landgenoten geen ene klap. Die man is nu weer naar Brussel teruggekeerd en voelt zich de gelukkigste man van de wereld.’Toch is het droevig als het waar is dat Europeanen en het Europese gevoel alleen in Brussel bestaan. Dan is er de afgelopen vijftig jaar kennelijk toch iets verkeerd gegaan.‘Nou ja, er zijn elders in Europa natuurlijk wel mensen die zich Europees voelen, maar er ís inderdaad ook iets misgegaan. Brussel mag beslissen over een heleboel dingen, maar niet over zaken die de burgers echt aan het hart gaan. Brussel mag van alles zeggen over het pcb-gehalte van rammelaars, over de samenstelling van de gehaktbal en aan welke veiligheidsvoorschriften aanstekers moeten voldoen, maar wat de burgers echt bezighoudt en waar ze zich echt over opwinden is bijvoorbeeld de oorlog in Irak. En daarvoor bestaat Europa niet. Dat zijn zaken waarover de nationale regeringen beslissen. Ik denk dat mensen daardoor ook niet de kans krijgen zich te identificeren als Europeaan. Het doet zich nauwelijks voor, behalve als je in Japan zit of in Amerika. Dan besef je dat je een Europeaan bent.’Bij de Europese Commissie zeggen ze: niet de burgers, maar de regeringen vormen het grootste obstakel voor de EU.‘Dat is natuurlijk ook zo. Europa is precies zoveel als de nationale regeringen toelaten, niet meer. De EU-landen proberen de schuld vaak af te schuiven op Brussel. Als correspondent in Brussel zie je dat gebeuren. Eerst doet een minister hier nauwelijks moeite om voor het belang van Nederland op te komen en wanneer hij thuis dan op zijn kop krijgt, doet hij of hij als een leeuw gevochten heeft en ook doodongelukkig is met de uitkomst. Geen wonder dat de burgers dan sceptisch worden.’Dus jij gelooft ook dat de burgers eigenlijk méér Europa willen.‘Uit iedere opiniepeiling blijkt dat de EU-burgers meer samenwerking willen als het om de bestrijding van de misdaad gaat of het buitenlandse beleid en defensie. Ze zijn niet dom. Ze zien dat de georganiseerde misdaad zich ook niets van de grenzen aantrekt.’Maar dat ligt weer anders als het erom gaat troepen overzee te sturen.‘Als het erop uitdraait dat we body bags terugkrijgen, dan zal het antwoord misschien anders luiden. Maar ik ben ervan overtuigd dat er geen Europese identiteit zal ontstaan, zolang de Europese integratie alleen maar een economische affaire blijft.’ Caroline de Gruyter: De Europeanen – Leven en werken in de hoofdstad van EuropaDe Bezige Bij; 304 pagina’s; euro 19,90ISBN 90 234 1932 4‘Het is een omgeving waar je puur naar je prestaties wordt gemeten. Velen beschouwen ‘‘die eurocraten’’ als elitair, maar er zitten vertegenwoordigers van allerlei milieus tussen. Ik kende ook iemand wiens vader taxichauffeur was. Het gaat puur om hoe je scoort. Om erbij te komen moet je het beruchte Concours doen, een examen waarvoor maar drie procent slaagt. En als je er eenmaal bij zit, is het keihard werken. Voor een uur of acht, negen ga je niet naar huis. Daar is natuurlijk niet iedereen zo gelukkig mee.’Wat mij opvalt, is dat degenen die bij de Commissie werken, vaak de indruk wekken dat ze zich belegerd voelen, miskend door de buitenwereld.‘Ja, zeker nu, na het Nederlandse en Franse ‘‘nee’’ tegen de Grondwet. Ze zijn altijd al van arrogantie beschuldigd en ik denk ook dat dat wel een beetje klopt. Als je vroeger voor de EU werkte, had je het gevoel dat je een soort pionier was. Wij zijn hier om de wereld te verbeteren. Ze voelden zich uitverkoren, want ze waren bezig met een nobele missie: ervoor te zorgen dat er geen oorlog meer zou komen. Maar nu zien ze allemaal euroscepsis om zich heen. Die uitslag van die referenda is enorm hard aangekomen bij hen. Sommige oudere EU-ambtenaren zeggen: ach, we hebben al zoveel crises meegemaakt, dat overleven we wel. Maar er zijn er ook die zich afvragen: hebben we niet op het verkeerde paard gewed? Hoe lang zal dit nog bestaan? Zo meteen stort de hele boel ineen en implodeert ook mijn eigen leven.’Voelen ze zich vaak verwijderd van gewone burgers?‘Heel veel wel. Als ze hun vrienden of familie thuis opzoeken, krijgen ze vaak allerlei rotopmerkingen naar hun hoofd. Wat voor idiote besluiten heeft Brussel nu weer genomen! Terwijl het vaak over dingen gaat, waarmee de EU niets te maken heeft. Mensen hebben vaak een mening over Europa, terwijl ze er niets van weten. Ik kan dat rustig zeggen omdat ik er ook niets van wist voordat ik naar Brussel kwam. In de krant sloeg ik altijd alles wat over de EU ging over.’Werken ze het soms ook niet in de hand, met dat gevoel alsof ze een soort religie vertegenwoordigen?‘Ach, er zijn natuurlijk allerlei verschillende karakters, het is geen homogene groep. Maar je hoort wel zeggen: dat die Fransen en Nederlanders nee hebben gestemd, dat komt natuurlijk doordat we het niet goed hebben uitgelegd. Daar kun je wild van worden! Dan geef je anderen zelfs niet de kans om het niet met je eens te zijn. Je neemt ze niet eens serieus!’Je schrijft ergens dat de vertegenwoordigers van dit wereldje eigenlijk de enige Europeanen zijn, en dan nog huns ondanks, omdat ze vaak de banden met hun eigen land een beetje zijn kwijtgeraakt.‘Ik kende iemand, een hoge Franse EU-ambtenaar, die na zijn pensioen naar Frankrijk terugkeerde, naar een droomhuis op het platteland. Maar na al die tijd voelde hij zich niet meer thuis in zijn eigen land. Niemand zat op hem te wachten. Dat Frankrijk dat hij al die jaren alleen maar als een soort toerist had meegemaakt, bleek allang niet meer te bestaan. Alles wat hem bezighield op politiek en cultureel gebied, dat zei z'n landgenoten geen ene klap. Die man is nu weer naar Brussel teruggekeerd en voelt zich de gelukkigste man van de wereld.’Toch is het droevig als het waar is dat Europeanen en het Europese gevoel alleen in Brussel bestaan. Dan is er de afgelopen vijftig jaar kennelijk toch iets verkeerd gegaan.‘Nou ja, er zijn elders in Europa natuurlijk wel mensen die zich Europees voelen, maar er ís inderdaad ook iets misgegaan. Brussel mag beslissen over een heleboel dingen, maar niet over zaken die de burgers echt aan het hart gaan. Brussel mag van alles zeggen over het pcb-gehalte van rammelaars, over de samenstelling van de gehaktbal en aan welke veiligheidsvoorschriften aanstekers moeten voldoen, maar wat de burgers echt bezighoudt en waar ze zich echt over opwinden is bijvoorbeeld de oorlog in Irak. En daarvoor bestaat Europa niet. Dat zijn zaken waarover de nationale regeringen beslissen. Ik denk dat mensen daardoor ook niet de kans krijgen zich te identificeren als Europeaan. Het doet zich nauwelijks voor, behalve als je in Japan zit of in Amerika. Dan besef je dat je een Europeaan bent.’Bij de Europese Commissie zeggen ze: niet de burgers, maar de regeringen vormen het grootste obstakel voor de EU.‘Dat is natuurlijk ook zo. Europa is precies zoveel als de nationale regeringen toelaten, niet meer. De EU-landen proberen de schuld vaak af te schuiven op Brussel. Als correspondent in Brussel zie je dat gebeuren. Eerst doet een minister hier nauwelijks moeite om voor het belang van Nederland op te komen en wanneer hij thuis dan op zijn kop krijgt, doet hij of hij als een leeuw gevochten heeft en ook doodongelukkig is met de uitkomst. Geen wonder dat de burgers dan sceptisch worden.’Dus jij gelooft ook dat de burgers eigenlijk méér Europa willen.‘Uit iedere opiniepeiling blijkt dat de EU-burgers meer samenwerking willen als het om de bestrijding van de misdaad gaat of het buitenlandse beleid en defensie. Ze zijn niet dom. Ze zien dat de georganiseerde misdaad zich ook niets van de grenzen aantrekt.’Maar dat ligt weer anders als het erom gaat troepen overzee te sturen.‘Als het erop uitdraait dat we body bags terugkrijgen, dan zal het antwoord misschien anders luiden. Maar ik ben ervan overtuigd dat er geen Europese identiteit zal ontstaan, zolang de Europese integratie alleen maar een economische affaire blijft.’ Caroline de Gruyter: De Europeanen – Leven en werken in de hoofdstad van EuropaDe Bezige Bij; 304 pagina’s; euro 19,90ISBN 90 234 1932 4‘Ja, zeker nu, na het Nederlandse en Franse ‘‘nee’’ tegen de Grondwet. Ze zijn altijd al van arrogantie beschuldigd en ik denk ook dat dat wel een beetje klopt. Als je vroeger voor de EU werkte, had je het gevoel dat je een soort pionier was. Wij zijn hier om de wereld te verbeteren. Ze voelden zich uitverkoren, want ze waren bezig met een nobele missie: ervoor te zorgen dat er geen oorlog meer zou komen. Maar nu zien ze allemaal euroscepsis om zich heen. Die uitslag van die referenda is enorm hard aangekomen bij hen. Sommige oudere EU-ambtenaren zeggen: ach, we hebben al zoveel crises meegemaakt, dat overleven we wel. Maar er zijn er ook die zich afvragen: hebben we niet op het verkeerde paard gewed? Hoe lang zal dit nog bestaan? Zo meteen stort de hele boel ineen en implodeert ook mijn eigen leven.’Voelen ze zich vaak verwijderd van gewone burgers?‘Heel veel wel. Als ze hun vrienden of familie thuis opzoeken, krijgen ze vaak allerlei rotopmerkingen naar hun hoofd. Wat voor idiote besluiten heeft Brussel nu weer genomen! Terwijl het vaak over dingen gaat, waarmee de EU niets te maken heeft. Mensen hebben vaak een mening over Europa, terwijl ze er niets van weten. Ik kan dat rustig zeggen omdat ik er ook niets van wist voordat ik naar Brussel kwam. In de krant sloeg ik altijd alles wat over de EU ging over.’Werken ze het soms ook niet in de hand, met dat gevoel alsof ze een soort religie vertegenwoordigen?‘Ach, er zijn natuurlijk allerlei verschillende karakters, het is geen homogene groep. Maar je hoort wel zeggen: dat die Fransen en Nederlanders nee hebben gestemd, dat komt natuurlijk doordat we het niet goed hebben uitgelegd. Daar kun je wild van worden! Dan geef je anderen zelfs niet de kans om het niet met je eens te zijn. Je neemt ze niet eens serieus!’Je schrijft ergens dat de vertegenwoordigers van dit wereldje eigenlijk de enige Europeanen zijn, en dan nog huns ondanks, omdat ze vaak de banden met hun eigen land een beetje zijn kwijtgeraakt.‘Ik kende iemand, een hoge Franse EU-ambtenaar, die na zijn pensioen naar Frankrijk terugkeerde, naar een droomhuis op het platteland. Maar na al die tijd voelde hij zich niet meer thuis in zijn eigen land. Niemand zat op hem te wachten. Dat Frankrijk dat hij al die jaren alleen maar als een soort toerist had meegemaakt, bleek allang niet meer te bestaan. Alles wat hem bezighield op politiek en cultureel gebied, dat zei z'n landgenoten geen ene klap. Die man is nu weer naar Brussel teruggekeerd en voelt zich de gelukkigste man van de wereld.’Toch is het droevig als het waar is dat Europeanen en het Europese gevoel alleen in Brussel bestaan. Dan is er de afgelopen vijftig jaar kennelijk toch iets verkeerd gegaan.‘Nou ja, er zijn elders in Europa natuurlijk wel mensen die zich Europees voelen, maar er ís inderdaad ook iets misgegaan. Brussel mag beslissen over een heleboel dingen, maar niet over zaken die de burgers echt aan het hart gaan. Brussel mag van alles zeggen over het pcb-gehalte van rammelaars, over de samenstelling van de gehaktbal en aan welke veiligheidsvoorschriften aanstekers moeten voldoen, maar wat de burgers echt bezighoudt en waar ze zich echt over opwinden is bijvoorbeeld de oorlog in Irak. En daarvoor bestaat Europa niet. Dat zijn zaken waarover de nationale regeringen beslissen. Ik denk dat mensen daardoor ook niet de kans krijgen zich te identificeren als Europeaan. Het doet zich nauwelijks voor, behalve als je in Japan zit of in Amerika. Dan besef je dat je een Europeaan bent.’Bij de Europese Commissie zeggen ze: niet de burgers, maar de regeringen vormen het grootste obstakel voor de EU.‘Dat is natuurlijk ook zo. Europa is precies zoveel als de nationale regeringen toelaten, niet meer. De EU-landen proberen de schuld vaak af te schuiven op Brussel. Als correspondent in Brussel zie je dat gebeuren. Eerst doet een minister hier nauwelijks moeite om voor het belang van Nederland op te komen en wanneer hij thuis dan op zijn kop krijgt, doet hij of hij als een leeuw gevochten heeft en ook doodongelukkig is met de uitkomst. Geen wonder dat de burgers dan sceptisch worden.’Dus jij gelooft ook dat de burgers eigenlijk méér Europa willen.‘Uit iedere opiniepeiling blijkt dat de EU-burgers meer samenwerking willen als het om de bestrijding van de misdaad gaat of het buitenlandse beleid en defensie. Ze zijn niet dom. Ze zien dat de georganiseerde misdaad zich ook niets van de grenzen aantrekt.’Maar dat ligt weer anders als het erom gaat troepen overzee te sturen.‘Als het erop uitdraait dat we body bags terugkrijgen, dan zal het antwoord misschien anders luiden. Maar ik ben ervan overtuigd dat er geen Europese identiteit zal ontstaan, zolang de Europese integratie alleen maar een economische affaire blijft.’ Caroline de Gruyter: De Europeanen – Leven en werken in de hoofdstad van EuropaDe Bezige Bij; 304 pagina’s; euro 19,90ISBN 90 234 1932 4‘Heel veel wel. Als ze hun vrienden of familie thuis opzoeken, krijgen ze vaak allerlei rotopmerkingen naar hun hoofd. Wat voor idiote besluiten heeft Brussel nu weer genomen! Terwijl het vaak over dingen gaat, waarmee de EU niets te maken heeft. Mensen hebben vaak een mening over Europa, terwijl ze er niets van weten. Ik kan dat rustig zeggen omdat ik er ook niets van wist voordat ik naar Brussel kwam. In de krant sloeg ik altijd alles wat over de EU ging over.’Werken ze het soms ook niet in de hand, met dat gevoel alsof ze een soort religie vertegenwoordigen?‘Ach, er zijn natuurlijk allerlei verschillende karakters, het is geen homogene groep. Maar je hoort wel zeggen: dat die Fransen en Nederlanders nee hebben gestemd, dat komt natuurlijk doordat we het niet goed hebben uitgelegd. Daar kun je wild van worden! Dan geef je anderen zelfs niet de kans om het niet met je eens te zijn. Je neemt ze niet eens serieus!’Je schrijft ergens dat de vertegenwoordigers van dit wereldje eigenlijk de enige Europeanen zijn, en dan nog huns ondanks, omdat ze vaak de banden met hun eigen land een beetje zijn kwijtgeraakt.‘Ik kende iemand, een hoge Franse EU-ambtenaar, die na zijn pensioen naar Frankrijk terugkeerde, naar een droomhuis op het platteland. Maar na al die tijd voelde hij zich niet meer thuis in zijn eigen land. Niemand zat op hem te wachten. Dat Frankrijk dat hij al die jaren alleen maar als een soort toerist had meegemaakt, bleek allang niet meer te bestaan. Alles wat hem bezighield op politiek en cultureel gebied, dat zei z'n landgenoten geen ene klap. Die man is nu weer naar Brussel teruggekeerd en voelt zich de gelukkigste man van de wereld.’Toch is het droevig als het waar is dat Europeanen en het Europese gevoel alleen in Brussel bestaan. Dan is er de afgelopen vijftig jaar kennelijk toch iets verkeerd gegaan.‘Nou ja, er zijn elders in Europa natuurlijk wel mensen die zich Europees voelen, maar er ís inderdaad ook iets misgegaan. Brussel mag beslissen over een heleboel dingen, maar niet over zaken die de burgers echt aan het hart gaan. Brussel mag van alles zeggen over het pcb-gehalte van rammelaars, over de samenstelling van de gehaktbal en aan welke veiligheidsvoorschriften aanstekers moeten voldoen, maar wat de burgers echt bezighoudt en waar ze zich echt over opwinden is bijvoorbeeld de oorlog in Irak. En daarvoor bestaat Europa niet. Dat zijn zaken waarover de nationale regeringen beslissen. Ik denk dat mensen daardoor ook niet de kans krijgen zich te identificeren als Europeaan. Het doet zich nauwelijks voor, behalve als je in Japan zit of in Amerika. Dan besef je dat je een Europeaan bent.’Bij de Europese Commissie zeggen ze: niet de burgers, maar de regeringen vormen het grootste obstakel voor de EU.‘Dat is natuurlijk ook zo. Europa is precies zoveel als de nationale regeringen toelaten, niet meer. De EU-landen proberen de schuld vaak af te schuiven op Brussel. Als correspondent in Brussel zie je dat gebeuren. Eerst doet een minister hier nauwelijks moeite om voor het belang van Nederland op te komen en wanneer hij thuis dan op zijn kop krijgt, doet hij of hij als een leeuw gevochten heeft en ook doodongelukkig is met de uitkomst. Geen wonder dat de burgers dan sceptisch worden.’Dus jij gelooft ook dat de burgers eigenlijk méér Europa willen.‘Uit iedere opiniepeiling blijkt dat de EU-burgers meer samenwerking willen als het om de bestrijding van de misdaad gaat of het buitenlandse beleid en defensie. Ze zijn niet dom. Ze zien dat de georganiseerde misdaad zich ook niets van de grenzen aantrekt.’Maar dat ligt weer anders als het erom gaat troepen overzee te sturen.‘Als het erop uitdraait dat we body bags terugkrijgen, dan zal het antwoord misschien anders luiden. Maar ik ben ervan overtuigd dat er geen Europese identiteit zal ontstaan, zolang de Europese integratie alleen maar een economische affaire blijft.’ Caroline de Gruyter: De Europeanen – Leven en werken in de hoofdstad van EuropaDe Bezige Bij; 304 pagina’s; euro 19,90ISBN 90 234 1932 4‘Ach, er zijn natuurlijk allerlei verschillende karakters, het is geen homogene groep. Maar je hoort wel zeggen: dat die Fransen en Nederlanders nee hebben gestemd, dat komt natuurlijk doordat we het niet goed hebben uitgelegd. Daar kun je wild van worden! Dan geef je anderen zelfs niet de kans om het niet met je eens te zijn. Je neemt ze niet eens serieus!’Je schrijft ergens dat de vertegenwoordigers van dit wereldje eigenlijk de enige Europeanen zijn, en dan nog huns ondanks, omdat ze vaak de banden met hun eigen land een beetje zijn kwijtgeraakt.‘Ik kende iemand, een hoge Franse EU-ambtenaar, die na zijn pensioen naar Frankrijk terugkeerde, naar een droomhuis op het platteland. Maar na al die tijd voelde hij zich niet meer thuis in zijn eigen land. Niemand zat op hem te wachten. Dat Frankrijk dat hij al die jaren alleen maar als een soort toerist had meegemaakt, bleek allang niet meer te bestaan. Alles wat hem bezighield op politiek en cultureel gebied, dat zei z'n landgenoten geen ene klap. Die man is nu weer naar Brussel teruggekeerd en voelt zich de gelukkigste man van de wereld.’Toch is het droevig als het waar is dat Europeanen en het Europese gevoel alleen in Brussel bestaan. Dan is er de afgelopen vijftig jaar kennelijk toch iets verkeerd gegaan.‘Nou ja, er zijn elders in Europa natuurlijk wel mensen die zich Europees voelen, maar er ís inderdaad ook iets misgegaan. Brussel mag beslissen over een heleboel dingen, maar niet over zaken die de burgers echt aan het hart gaan. Brussel mag van alles