Beloning top maakt goede doel nerveus (Gerectificeerd)

Nergens liggen directiesalarissen zo gevoelig als bij de goede doelen. Donateurs hebben moeite met marktconforme beloningen. In een poging de onrust de kop in te drukken wordt gewerkt aan salarisplafonds....

Paul Beerkens aan de lijn.De directeur van de Nierstichting en voorzitter van brancheorganisatie Vereniging Fondsenwervende Instellingen (VFI) is bang dat hij te hoog op de salarislijst terechtkomt. Het is hem ter ore gekomen dat andere goede doelen een gemiddeld directiesalaris opgeven. Met Beerkens' jaarsalaris van 122 duizend euro en een totale kostenpost van 149 duizend euro zou de Nierstichting hoger uitkomen dan veel andere charitatieve instellingen. Of hij nieuwe gegevens mag aanleveren?Even later bericht Beerkens dat de tweekoppige directie van de Nierstichting 224 duizend euro kost; gemiddeld 112 duizend de man dus. Met deze nieuwe gegevens zou de Nierstichting van de vierde naar de zestiende plaats duikelen.De nieuwe getallen van Beerkens blijken niet bruikbaar. De ranglijst van vijftig grote goede doelen is gebaseerd op de gemiddelde salariskosten van directeuren met een statutaire benoeming. Het directielid dat door Beerkens is aangedragen, valt daar niet onder. Beerkens blijft met zijn Nierstichting op de vierde plaats staan.De angst van Beerkens is tekenend voor de hele goededoelenbranche. Iedereen is als de dood dat donateurs afhaken, omdat ze de directiesalarissen te hoog vinden. Het overkwam de Hartstichting. Toen begin dit jaar naar buiten kwam dat de medisch directeur Manfred Manger Cats 170 duizend euro verdiende, namen de inkomsten fors af. De collecte bracht 12,5 procent minder op dan het jaar ervoor en de opbrengst van sommige bedelbriefacties halveerde. De Hartstichting zit inmiddels midden in een reorganisatie. De medisch directeur is ontslagen en heeft na een uitspraak van de rechter een (geheime) afkoopsom meegekregen.Niemand wil de Hartstichting achterna en dus maken alle goede doelen zich zorgen over hun positie op de ranglijst. Of we er wel bij zetten aan hoeveel mensen de directeur leiding geeft, vraagt de woordvoerder van KWF Kankerbestrijding (111 medewerkers, 120 duizend vrijwilligers). 'Want anders vergelijken jullie appels met peren.' Of we niet alleen de salariskosten willen weergeven, maar ook het brutosalaris, adviseert de woordvoerder van Natuurmonumenten. 'Anders krijg je misverstanden, dan denken lezers dat de directieleden veel meer verdienen dan in werkelijkheid het geval is.'Waarom we de directiesalarissen aupt in zoveel detail publiceren, wil de Unicef-woordvoerder weten. 'Gevers hebben er geen behoefte aan.' Hetzelfde Unicef weigerde in maart aanvankelijk de directiesalarissen te openbaren, maar ging onder druk van diezelfde donateurs uiteindelijk toch overstag.Geheimhouders zijn er nu nauwelijks meer. Van de vijftig ondervraagde organisaties sputteren aanvankelijk een kleine tien organisaties tegen. Na overleg met de achterban geven bijna alle goede doelen in tweede instantie hun medewerking. Alleen Open Doors een stichting die in de bres springt voor vervolgde christenen houdt de salarisinformatie voor zich. 'Ik denk dat een deel van onze achterban openbaring niet zou waarderen', zegt directeur Tjalling Schotanus. 'Ik zit onder het gemiddelde. Donateurs die het salaris echt willen weten, bellen me maar persoonlijk op. Dan zal ik het ze geven.'Anderen kiezen voor een vlucht naar voren. Ontwikkelingsorganisatie Novib schrijft in een recente nieuwsbrief dat directeur Sylvia Borren 100.264 euro verdient, inclusief sociale lasten en pensioenpremies. 'Een goed salaris', concludeert de Novib, 'want aan de functie worden hoge eisen gesteld. Dit bedrag staat niet in verhouding met een directiesalaris van een commercieel bedrijf met ruim driehonderd werknemers.'De directiesalarissen zijn in nog geen halfjaar uit de taboesfeer geraakt. Dat is snel. Andere sectoren, zoals de woningcorporaties, hebben aanmerkelijk langer nodig om open te zijn over hun bezoldiging. Ook in het bedrijfsleven duurde het jaren voordat de salarissen van de directie volledig werden gepubliceerd. Dat was niet te danken aan de bedrijven zelf, maar aan de overheid, die het verplichtte.De goede doelen hebben hier niet op gewacht en het heft in eigen hand genomen. Brancheorganisatie VFI beloofde enkele weken na publicatie van de eerste salarislijst een salarisplafond in te stellen. Ze voegde de daad bij het woord. De commissie-Wijffels zal nog voor het eind van het jaar met richtlijnen komen voor directiesalarissen.Hoeveel mag een directeur in de goededoelensector verdienen, is dan de vraag. Het salaris van de minister-president wordt vaak als ijkpunt gebruikt. Zes directeuren van goededoelen verdienen meer dan de 120 duizend euro die premier Balkenende jaarlijks opstrijkt. If you pay nuts, you get monkeys is ook in de charitatieve sector een veelgehoord argument: als een organisatie niet voldoende betaalt, krijgt ze niet de beste mensen en daar lijdt iedereen ook de donateur onder.Unicef bijvoorbeeld ging in 2000 bewust op zoek naar iemand die de inkomsten fors kon opvoeren, schrijft de woordvoerder. De aangetrokken directeur is zijn salaris meer dan waard gebleken, vindt hij. 'Unicef groeide tussen 1999 en 2004 van de elfde naar de zesde grootste fondsenwervende organisatie in Nederland.'Jan Post had een hoge functie bij Philips voordat hij in 2000 bij het Rode Kruis aantrad. Hij wilde er niet al te veel op achteruit gaan. Dit resulteerde in een salaris van 158 duizend euro, waarmee hij de derde positie op de ranglijst bekleedt. De medische fondsen scoren hoog omdat zij zich meten aan de salarissen bij ziekenhuizen. De gewezen medisch directeur van de Hartstichting bijvoorbeeld verdiende als cardioloog 170 duizend euro en eiste hetzelfde salaris.Paul Lem, de directeur van Plan Nederland voorheen Foster Parents Plan had ooit ook een beterbetaalde baan. Hij trad begin 2002 terug als directeur van de Nationale Regiopers, zijn pensioen was veiliggesteld. De baan bij Plan Nederland aanvaardde hij vooral uit idealisme. Het salaris was minder belangrijk. Lem staat op de vijftiende plaats. Een hoog salaris is geen voorwaarde om de juiste mensen aan te trekken.Een directeur van een goed doel mag best een salarisoffer brengen, vindt adviseur Eric van Zelm van salarisbureau Hay Group. 'Dat past nu eenmaal bij dit type baan, waarmee je een maatschappelijke roeping vervult.' Tegelijkertijd, zo vindt hij, moet ook worden gekeken naar wat in gelijkwaardige sectoren wordt verdiend. 'Louter kijken naar de rijksnorm voor saminder larissen is dan te eenzijdig. De betalingen in het rijk voor de hogere functies zijn relatief aan de lage kant. Het salaris moet je ook afzetten tegenover de bedragen in bijvoorbeeld de medische sector of de reclamewereld.'Van Zelm is ook voorstander van introductie van prestatiebeloning voor de charitatieve sector. 'Een hoog salaris mag geen vanzelfsprekendheid zijn. Een directeur moet zich ook waarmaken en concrete doelen bereiken bij fondsenwerving of kostenbeheersing.' Het is lastig om een richtbedrag te noemen, vindt Van Zelm, het verschilt van geval tot geval. 'Maar een salaris van 120 duizend voor een kleiner goed doel, vind ik aan de hoge kant.'De suggestie dat salarisadviseurs als Hay telkens salarisverhogingen adviseren, wijst Van Zelm van de hand. 'In de non-profitsector hebben we dit jaar in 75 procent van de gevallen een verlaging geadviseerd.'Een aantal goede doelen heeft zijn salaris voor de directie het afgelopen jaar ook inderdaad verlaagd. Greenpeace, Cordaid, de Gereformeerde Zendingsbond, Zending over Grenzen, het Wereld Natuur Fonds en de Stichting Nederlands Brandwondenfonds betalen hun nieuwe directeurdan zijn voorganger.De hoogte van de salariskosten per directielid vertellen niet het hele verhaal. Als naar de kosten voor de hele directie wordt gekeken, springt het Wereld Natuur Fonds eruit. Deze organisatie heeft een vierkoppige directie die 449 duizend euro per jaar kost. Christenen voor Israis in absolute termen het goedkoopste uit. De directeur werkt tweealve dag en kost 25 duizend euro.De discussie over de salarissen in de goededoelenbranche speelt niet alleen in Nederland, maar ook in bijvoorbeeld de Verenigde Staten. Directieleden van de grootste goede doelen in de VS verdienen meer dan vierhonderdduizend dollar. Marsha Johnson Evans van het Amerikaanse Rode Kruis kwam het afgelopen jaar uit op 621 duizend dollar.Te veel? Om dat te bepalen worden de salariskosten in de VS steeds vaker afgezet tegen de opbrengst uit fondsenwerving. Het salaris van de Amerikaanse directeur van het Rode Kruis bedraagt 0,01 procent van de totale omzet van 3,3 miljard.Zo bezien liggen de directiesalarissen in Nederland hoger. Bij het Nederlandse Rode Kruis gaat 1,0 procent van de opbrengsten uit particuliere fondsenwerving naar de directie. Hiermee zit het Rode Kruis precies op het gemiddelde van de vijftig grootste goede doelen. Het Prinses Beatrix Fonds heeft relatief de duurste directeur. Van de opbrengst uit collectes en schenkingen ging bijna 4 procent op aan salariskosten voor de directeur. In het algemeen geldt: hoe kleiner het goede doel, hoe hoger het percentage dat aan directiekosten wordt opgemaakt.De commissie-Wijffels heeft geen eenvoudige taak. Gezien de grote verscheidenheid aan goede doelen en organisatietypen, zal het niet makkelijk zijn om uniforme richtlijnen te formuleren. Een doorsnee goed doel betaalt zijn directeur 83 duizend euro. Is dat te veel? Uiteindelijk is het niet aan Wijffels, maar aan de donateur om dat te beoordelen.