1163034
Israëliërs demonstreren voor vrede in Tel Aviv. © ANP

'Israël koopt luchthaven' aan de grens met Iran

De geruchtenstroom dat Israël een geheime operatie tegen Iran voorbereidt, wordt gevoed door het bericht dat Tel Aviv toegang heeft gekregen tot luchthavens in Azerbeidzjan, aan de noordelijke grens met Iran. Dit beweren anonieme Amerikaanse officials in het doorgaans goed geïnformeerde tijdschrift Foreign Policy. Tel Aviv en Bakoe - de hoofdstad van Azerbeidzjan - ontkennen de berichten ten stelligste.

'Israël heeft een luchthaven gekocht', zegt een official van de Amerikaanse regering. 'En die luchthaven heet Azerbeidzjan.'

Het is duidelijk waarom deze deal voor Israël interessant zou zijn - en waarom het Iran woedend zou maken. Volgens de Militairy Balance 2011 van het Internationale Instituut voor Strategische Studies heeft Azerbeidzjan de beschikking over vier verlaten luchtmachtbases uit de Sovjettijd, naast de vier bases die nu in gebruik zijn voor hun eigen luchtverkeer.

Afspraken op papier
'Ik betwijfel of er daadwerkelijk afspraken op papier staan', citeert het tijdschrift een Amerikaanse diplomaat die het grootste deel van zijn carriere in de regio heeft doorgebracht, 'maar het lijdt bijna geen twijfel dat Israëlische straaljagers die na een aanval op Iran, in Azerbeidzjan zouden willen landen, dat ook kunnen doen.'

Toegang tot dergelijke luchthavens is belangrijk voor Israël omdat de F15's en F16's dan niet in de lucht zouden hoeven worden bijgetankt tijdens een eventuele aanval op de nucleaire faciliteiten van Iran.

Het verhaal gaat onder de kaart verder

De twee landen hebben al langer een goede relatie. In een memo uit 2009, die is gelekt door WikiLeaks, schrijft tweede man van de Amerikaanse ambassade dat de Azerbeidzjaanse president Ilham Aliyev zijn relatie met Israël omschrijft als een ijsberg: 'Negen-tiende  bevindt zich onder het oppervlak'.  Vorige maand nog, heeft Israël een wapendeal met Azerbeidzjan van 1,2 miljard euro bevestigd.

Extra oorlogsscenario
De Verenigde Staten zouden nu bang zijn, dat deze stevige band hun eigen pogingen om de spanningen tussen Israël en Iran te verminderen, verder bemoeilijkt. Volgens Foreign Policy zouden militaire planners niet alleen een oorlogsscenario moeten voorbereiden dat de hele Perzische Golf omvat, maar ook nog eens de Kaukasus.  Ook Turkije, dat een zeer goede relatie heeft met Azerbeidzjan, en een bekoelde band met Israël, zou zich zorgen maken.

Een bron van de Amerikaanse intelligentiedienst zegt: 'We houden Iran scherp in de gaten. Maar we kijken ook naar wat Israël in Azerbeidzjan doet. En daar worden we niet vrolijk van.'

Bronnen in de Israëlische regering zeggen tegen de Guardian dat ze helemaal niets weten van deze strategische afspraken. De minister van Defensie van Azerbeidzjan heeft tegen persbureau AFP gezegd dat de beschuldigen 'absurd' zijn.

Commando's
De relatie tussen Iran en Azerbeidzjan is de laatste tijd al ernstig bekoeld. Vorige maand  beschuldigde Iran haar buurland er van door Israël getrainde commando's te hebben gesteund die aanslagen plegen op Iraanse wetenschappers.

In februari stelde een lid van de regerende partij Yeni Azerbadzhan nog voor om de naam van het land om te dopen in 'Noord-Azerbeidzjan', wat de impliciet de suggestie wekt dat de 16 miljoen etnische Azeri's die in Iran wonen (meer dan 30 procent van de bevolking), een eigen Zuid-Azerbeidzjan zouden moeten krijgen.

Volgens een analist die de Guardian heeft geïnterviewd, is het scenario dat in Foreign Policy wordt geschetst echter onwaarschijnlijk. Als Azerbeidzjan Israël bij een dergelijke actie steunt, zou het land (en eventueel de Iraanse Azeri's) daar direct de negatieve gevolgen van ondervinden.