Op 24 februari 2015 demonstreert activiste Shaima al Sabbagh met anderen in Caïro, ze wordt neergeschoten door de politie. Omstanders proberen haar te helpen, maar Al Sabbagh (31) zal de aanslag niet overleven.
Op 24 februari 2015 demonstreert activiste Shaima al Sabbagh met anderen in Caïro, ze wordt neergeschoten door de politie. Omstanders proberen haar te helpen, maar Al Sabbagh (31) zal de aanslag niet overleven. © Getty

Vrouwelijke activisten in Arabische landen doelwit moordacties

Vrouwelijke intellectuelen en pleitbezorgers voor gelijke rechten zijn hun leven niet zeker in Arabische landen die zuchten onder het geweld van terroristische groeperingen. Zeker vijftien vrouwelijke activisten zijn de afgelopen twee jaar vermoord, vele tientallen zijn hun land ontvlucht. Ze zijn vermoedelijk het slachtoffer van doelgerichte acties om maatschappelijk actieve vrouwen de mond te snoeren.

Dit blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. De vaak bruut uitgevoerde moorden zijn gepleegd in Libië, Somalië, Syrië en Egypte. 'Vrouwen zijn een uitgekiend doelwit van haatzaaierij en aanslagen', bevestigt Hibaaq Osman. Zij is directeur van Karama, een regionaal netwerk van Arabische vrouwen met de Egyptische hoofdstad Caïro als hoofdzetel. 'Conservatieve krachten proberen vrouwelijke advocaten, artsen, journalisten, schrijvers, studenten, hoogleraren en architecten die opkomen voor gelijke rechten de keuken in te duwen. Extremisten kiezen er ook bewust voor vrouwen aan te vallen omdat zij het hart vormen van de maatschappij. Om een gemeenschap duurzaam te ontwrichten, moet je de vrouwen raken', aldus Osman.

De ruimte voor vrouwen om de fragiele winst die ze hadden geboekt te verdedigen, is snel aan het afnemen

Vrouwenorganisatie van de Verenigde Naties

Dinsdag in de Volkskrant

In Arabische landen is een golf van terreur gaande tegen hoogopgeleide vrouwen die opkomen voor gelijke rechten. Eerst worden de vrouwen via Facebook zwartgemaakt en bedreigd. Ze worden uitgemaakt voor promiscue, hoer, onzedig, afvallige of verrader. Typeringen die islamitische extremisten kunnen opvatten als een uitnodiging haar om te brengen.

Lees dinsdag in de Volkskrant de uitgebreide analyse en een interview met Arwa Faroun, die vreest voor haar leven.

De vrouwenorganisatie van de Verenigde Naties stelt dat de inzet van Arabische vrouwen voor vrede en gelijke rechten 'levensbedreigend' is geworden als gevolg van 'gewapende conflicten en toenemend radicalisme'. Dit schrijft zij in haar tijdschrift Niswa over de Arabische wereld. 'De ruimte voor vrouwen om de fragiele winst die ze hadden geboekt te verdedigen, is snel aan het afnemen.'

Zondag en maandag sprak de top van de Arabische Liga voor het eerst in haar geschiedenis over de positie van vrouwen in Arabische landen. Op de agenda van de politieke leiders van Arabische landen stond onder meer welke rol vrouwen kunnen spelen in het bestrijden van terrorisme, het oplossen van conflicten en vredesopbouw. De Arabische leiders hadden vertegenwoordigers van Arabische vrouwenorganisaties en de Verenigde Naties uitgenodigd als sprekers. Dat zij oor hebben voor de bijdrage die vrouwen kunnen leveren aan vrede en veiligheid, is een gevolg van een jarenlange lobby van Arabische vrouwenorganisaties.

Risicolanden

In de afgelopen twee jaar zijn in Libië zeven vooraanstaande vrouwen vermoord

Het grootste risico hun activiteiten met de dood te bekopen, lopen vrouwen in Libië en Somalië. Beide landen zijn in de greep van geweld door terroristische groeperingen. In de afgelopen twee jaar zijn in Libië zeven vooraanstaande vrouwen vermoord. Zij speelden een belangrijke rol tijdens de opstand tegen dictator Kadhafi in 2011 en zetten zich na zijn val in voor democratie, ontwapening en gelijke rechten voor vrouwen. Volgens het Libische vrouwenplatform voor vrede zijn gewapende milities in Libië verantwoordelijk voor deze moorden.

In Somalië zijn in de afgelopen acht maanden zes prominente vrouwen omgebracht. Eén van hen was Dhudi Yusuf Adan, ontwikkelingswerker en betrokken bij de campagne tegen de islamitische terreurbeweging Al Shabaab. Die organisatie eiste de verantwoordelijkheid op voor de aanslag in december 2015 op radiojournaliste Hindia Haj Mohamed.   

Doelgerichte aanslagen op prominente vrouwen in andere Arabische landen die gebukt gaan onder oorlog en spanningen, zoals Jemen, Egypte, Syrië en Irak, is moeilijker na te gaan. Internationale publiciteit haalde wel de moord op de Egyptische schrijfster en politiek actieve Shaima al Sabbagh, tijdens een demonstratie op 24 februari 2015 in Caïro. En de moord in september 2015 op Ruqia Hassan, een burgerjournaliste die vanuit het IS-bolwerk Raqqa in Syrië, via sociale media verslag deed van het dagelijks leven in haar stad. Daarin bekritiseerde ze islamitische extremisten.