Derk Bolt (tweede van rechts) tijdens opnames, hier niet aan het werk met Follender.
Derk Bolt (tweede van rechts) tijdens opnames, hier niet aan het werk met Follender. © kro-ncrv

Derk Bolt en cameraman volgens Colombia in handen van ELN: 'Tot nu toe maken ze het goed'

De Nederlandse programmamakers Derk Bolt en Eugenio Follender zijn in handen van de Colombiaanse guerrillabeweging ELN. Dat hebben Colombiaanse autoriteiten dinsdagavond bevestigd. 'Tot nu toe maken ze het goed', aldus Richard Claro in een interview met Caracol Radio. 'We doen er alles aan om ervoor te zorgen dat ze veilig en gezond terug kunnen keren.'

Claro is een van de leden van de speciaal voor de Nederlanders opgerichte humanitaire commissie. Die commissie deed sinds maandag pogingen erachter te komen welke guerrillagroepering de Nederlanders gevangen nam. 'We kunnen nu bevestigen dat de ELN de journalisten in hun macht heeft', aldus Claro. 'Ze zijn zaterdag gevangen genomen in het dorp Versalles, gemeente Tibú.'

Volgens Caracol Radio wordt  de vrijlating van de Nederlanders bemoeilijkt omdat zich militairen in het gebied bevinden. 'We werken aan een vermindering van operaties om de vrijlating van de buitenlanders te faciliteren', aldus een militaire bron tegen Caracol.

Bolt en Follender waren voor het KRO-NCRV-programma Spoorloos afgereisd naar Norte de Santander, een departement aan de grens met Venezuela. Ze waren er op zoek naar familie van een Colombiaanse die door Nederlanders is geadopteerd. De regio is grotendeels in handen van guerrillabeweging ELN maar ook de kleinere guerrillabeweging EPL is er actief. Aanvankelijk was er onduidelijkheid welke guerrillabeweging de mannen had ontvoerd.

Ongelegen

De ontvoering komt zeer ongelegen voor president Juan Manuel Santos die toch al grote moeite heeft de stemming erin te houden. Dat terwijl gisteren de laatste fase begon van de ontwapening van de FARC, de guerrillabeweging die vorig jaar na ruim een halve eeuw oorlog vrede sloot met de regering. Uiterlijk 27 juni moeten alle wapens zijn ingeleverd bij de VN waarnemers.

Maar de feestvreugde was bij voorbaat al verstoord. Afgelopen zaterdag werd een bomaanslag gepleegd in een winkelcentrum in Bogotá. Daarbij vielen drie doden, de daders zijn nog onbekend. Ook elders in het land zijn grote problemen. De ELN, paramilitairen en criminele organisaties springen in het machtsvacuüm dat de FARC achterlaat. Colombianen die de misstanden aan de kaak stellen zijn hun leven niet zeker: In de eerste vier maanden van dit jaar zijn ruim veertig activisten vermoord.

De ontvoering van Bolt en Follender is opnieuw een bewijs dat echte vrede nog ver weg is. In februari begon de regering vredesbesprekingen met ELN, in de hoop ook met hen tot een akkoord te komen. De onderhandelingen lopen vooralsnog moeizaam, ook omdat ELN weigert hun aanslagen en ontvoeringen te staken. Bovendien is de groepering niet zo strak hiërarchisch georganiseerd als de FARC, dat maakt het lastiger afspraken te maken.

Dat bleek ook uit de ELN reactie op de verdwijning van Bolt en Follender. De guerrillero's ontkenden noch bevestigden dat ze de twee in handen hebben. De vredesonderhandelaars lieten in een reactie weten dat ze erachter proberen te komen of een van hun eenheden de Nederlanders heeft ontvoerd. 'We proberen de zaak op te helderen.'

Levensgevaarlijk gebied

Het gebied waar Bolt en Follender zijn verdwenen is onherbergzaam en staat te boek als levensgevaarlijk. De lokale bevolking leeft grotendeels van de productie van cocabladeren, het hoofdbestanddeel van cocaïne. De gewapende groepen controleren de cocaproductie, de drugslaboratoria en de smokkelroutes.

Vreemdelingen zijn er niet welkom. Wie onaangekondigd in het gebied komt kan erop rekenen op z'n minst ondervraagd te worden. Bij twijfel wordt ongewenst bezoek vastgehouden. De ELN heeft een lange geschiedenis van ontvoeren voor losgeld, maar journalisten vallen niet onder hun doelgroep.

Bolt en Follender waren hoogstwaarschijnlijk op de hoogte van de veiligheidsrisico's. Het tweetal reist al jaren gezamenlijk de wereld over voor het programma Spoorloos, en kent het klappen van de zweep. Bolt spreekt Spaans en kent Colombia goed. In hun zoektochten naar verloren familieleden of biologische ouders belandden de twee bovengemiddeld  vaak in het Zuid-Amerikaanse land.  

Het is zelfs het favoriete land van Bolt, die sinds 1993 werkzaam is voor Spoorloos. Hij noemde Colombia 'het land met de aardigste mensen ter wereld'. De gevaren moesten volgens Bolt niet worden overdreven: 'Als je een beetje nadenkt, hard wegloopt bij degene die je niet vertrouwt en gewoon blijft zitten bij degene die aardig is, dan is er vrijwel niets aan de hand', zei hij in 2014 in een interview met de Volkskrant.

Voor zover bekend reisden Bolt en Follender alleen, de lokale autoriteiten zeggen niet op de hoogte te zijn gebracht van het bezoek. In Colombia is verontwaardigd gereageerd op de ontvoering. 'Moet het vredesproces nog wel doorgaan?', vragen critici zich af. Die twijfels zijn zowel voor ELN als voor de regering van Santos een extra reden snel een einde te maken aan deze nieuwe smet op de fragiele vrede.

Meer over de verdwijning van Bolt en Follender

Ontvoerde Spoorloos-presentator Bolt komt vaak in Colombia, waar 'de aardigste mensen ter wereld wonen'

Wat is ELN eigenlijk?
Als de rebellen van het Nationale Bevrijdingsleger (ELN) ter sprake komen, worden ze steevast 'het kleinere broertje van de FARC' genoemd. 'Colombia's topontvoerders', is een andere naam die de links-katholieke rebellen al decennialang met zich meedragen.

'Ik werd dag en nacht bewaakt door vier guerrillero's met automatische geweren.' De Spaanse journalist Salud Hernández viel een jaar geleden in handen van de Colombiaanse guerrillabeweging ELN, en werd zes dagen vastgehouden (+).