De Turkse minister Cavusoglu.
De Turkse minister Cavusoglu. © AFP

Turkse minister trotseert Nederland en wil dit weekend toch optreden in Randstad

De Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Mevlüt Cavusoglu, negeert alle oproepen van de Nederlandse regering om zaterdag niet naar Nederland af te reizen. Ook slaat hij zijn eigen kieswet in de wind, die hem verbiedt campagne te voeren in het buitenland.

De uitnodiging voor de Randstad staat in een oproep op facebook. 'Met gods toestemming zal het Buitenlandse-Zaken programma morgen ergens in de driehoek van Rotterdam-Den Haag-Amsterdam zijn', schrijft Hollanda Evet Diyor, de organisator van de campagne voor een Turks ja bij het referendum. 'Laten we allemaal voorbereid zijn, en laten we zo veel mogelijk doen en deelnemen aan het programma.' Geïnteresseerden worden later 'ingelicht zodra het adres duidelijk is'.  Toegang is alleen mogelijk met een geldig identiteitsbewijs.

De kwestie zit premier Rutte inmiddels zo hoog, dat hij vrijdag op de EU-top  in Brussel met bondskanselier Angela Merkel sprak over de kwestie. Beide regeringsleiders vinden het 'ongewenst' dat Turkse ministers in Nederland en Duitsland stemmen proberen te winnen voor het referendum dat meer macht moet geven aan president Erdogan. 'We hebben ervaringen uitgewisseld, maar geen bijzondere besluiten genomen', zei Rutte over het gesprek met Merkel.

Ik heb niet gehoord dat de minister afwijkt van zijn voornemen

Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken

Door de kwestie is de diplomatieke spanning tussen NAVO-bondgenoot Turkije en diverse Europese landen flink toegenomen. Rutte zegt 'het zwaarste middel' uit de kast te trekken tegen de komst van de Turkse minister. Daarmee bedoelt hij diplomatieke druk. 'Hij wordt niet ontvangen, krijgt geen auto met chauffeur en loopt het risico dat hij geen zaal kan vinden.'

Ook aan Turkse zijde is de wrevel groot. 'Ondanks alle obstakels en racistische toespraken', is Cavusoglu vastbesloten om zaterdag in Rotterdam een menigte Turkse Nederlanders toe te spreken. Op vrijdag was hij nog steeds van plan om te komen. 'Ik heb niet gehoord dat de Turkse minister afwijkt van zijn voornemen', zei minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken vrijdag na afloop van de ministerraad.

Eigen kieswet

De Turkse minister trotseert niet alleen Nederland, maar ook zijn eigen kieswet. Volgens de Turkse wet is campagnevoeren in het buitenland verboden, bevestigt de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). In artikel 94/A staat: 'In het buitenland en in buitenlandse missies mogen geen campagneactiviteiten bedreven worden'. Het wordt niet beschouwd als een misdrijf (ernstig strafbaar feit), maar als een administratieve overtreding (licht strafbaar feit, vergelijkbaar met vandalisme).

In de wet staat echter niet wie naleving moet controleren en welke sancties gelden bij overtreding. 'Daarom is het alleen een morele regel', die  standaard door 'alle partijen' wordt genegeerd, zegt Mehmet Hadimi Yakupo¿lu, die namens oppositiepartij CHP in de kiescommissie zit. Ook zijn partij maakte zich er volgens de OVSE in 2015 schuldig aan.

Als de Turkse minister zaterdag inderdaad op Schiphol landt, zijn de mogelijkheden beperkt om hem tegen te houden. Burgmeesters kunnen hem verbieden te spreken op een openbare plek als zij vrezen voor de openbare orde, zoals in Rotterdam en Hengelo is gebeurd. Maar een toespraak houden vanuit een consulaat of de ambassade is volstrekt legaal.

Er zijn mensen die willen dat we hem op Schiphol direct in de boeien slaan, maar we hebben het hier over een minister van een NAVO-bondgenoot

Premier Rutte

'Er zijn mensen die willen dat we hem op Schiphol direct in de boeien slaan, maar we hebben het hier over een minister van een NAVO-bondgenoot', schetste Rutte zijn dilemma. Nederland heeft Turkije had nodig in de strijd tegen IS en het indammen van de vluchtelingenstroom naar Europa.

Minister Cavusoglu gaat vandaag naar het huis van de Turkse consul in Rotterdam om campagne te voeren, meldde de organisatie van het bezoek vrijdag op Facebook. Eerder had de Rotterdamse restauranteigenaar Yunus Kayis, tevens Tweede Kamerkandidaat voor Denk, Cavusoglu al uitgenodigd in zijn zaak.

Kayis zei op te komen voor de vrijheid van meningsuiting. Dat is het recht van elke burger, aldus de ondernemer, een 'geboren en getogen Rotterdammer met Turkse ouders'.

Hij erkende dat de burgemeester een stokje voor de bijeenkomst kan steken. 'Maar ik laat me niet onder druk zetten.' Het is Kayis een doorn in het oog dat andere ondernemers wel zijn gezwicht voor de druk van de autoriteiten.


Meer over Turkse campagne in Nederland

Omstreden bezoek Turkse minister aan Rotterdam lijkt van de baan
De kans dat de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Mevlüt Cavusoglu, zaterdag een campagnebezoek brengt aan Rotterdam is kleiner geworden. De exploitant van het zalencentrum waar hij zou spreken, is teruggekrabbeld. De Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb is van mening dat de openbare orde ook in het geding is als de bijeenkomst elders in zijn stad doorgaat.

'Turkse ministers hebben het recht het 'ja' te komen verdedigen'
Buitengewoon problematisch. Dat vindt Turkijekenner Joost Lagendijk van de pogingen Turkse ministers te weren die in Nederland (en andere Europese landen) campagne willen voeren voor een 'ja' in het Turkse referendum van 16 april. Een grondwetswijziging moet de macht vergroten van president Recep Tayyip Erdogan, de man over wie de oud-europarlementariër onlangs de biografie 'Erdogan in een notendop' publiceerde.

Wilders eist inreisverbod Turks kabinet tijdens slecht bezochte demonstratie
Bij een demonstratie waar slechts zo'n twintig aanhangers kwamen opdagen, heeft PVV-leider Geert Wilders een tijdelijk inreisverbod voor het Turkse kabinet in Nederland geëist. Het verbod zou moeten gelden totdat hun referendumcampagne voorbij is. Wilders wil zo voorkomen dat een 'dictatoriaal regime' kan lobbyen in Nederland.